Кіріспе

Ұлттық Олимпиада комитеті

Беларусь Республикасының Ұлттық Олимпиада комитеті (Lang ru) – Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) құрамына кіретін көптеген ұлттық олимпиада комитеттерінің бірі. 1991 жылы құрылған Беларусь Республикасының ҰОК-іне Беларусьті жазғы және қысқы Олимпиада ойындарында ұсыну үшін спортшыларды іріктеу, допингке қарсы заңдарды сақтау және Беларусьтің ішінде спорттық белсенділікті дамыту міндеті жүктелген. Қазіргі уақытта ҰОК-інің президенті – Виктор Лукашенко, Беларусьтің қазіргі президентінің ұлы.

Тарих

NOC RB 1991 жылы 22 наурызда, КСРО тарағанға дейін бірнеше ай бұрын құрылған. Осы оқиғаға дейін Белоруссия КСР-інің Олимпиадалық қызметін 1992 жылға дейін таратылмаған Кеңес Одағының Олимпиада комитеті бақылады. Сол жылы Беларусь 1992 жылғы жазғы және қысқы Олимпиада ойындарына бұрынғы кеңестік республикалардан (Балтық елдерін қоспағанда) құралған Біріккен команданың құрамында қатысты. 1992 жылы уақытша мүшелікке ие болған NOC RB, 1993 жылы Халықаралық Олимпиада комитетінің 101-ші сессиясында толық мүшелік алды. 1993 жылы сондай-ақ, сол кездегі Беларусьтің спорт және туризм министрі болған Владимир Рыженков НОК РБ президенті қызметіне сайланды. Рыженков 1996 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда болды, ал 1997 жылы Беларусь президенті Александр Лукашенко оны алмастырды. Лукашенконың НОК РБ президенті ретінде алғашқы сөзінде, бір мезгілде Ұлттық Олимпиада комитетінің төрағасы немесе президенті болып қызмет ететін басқа мемлекет басшыларының мысалы жоқ екенін айтты. 2005 жылдан 2015 жылға дейін Джордж Катулин НОК РБ бас хатшысы қызметін атқарды. 2020 жылдың желтоқсанында Халықаралық Олимпиада комитеті, Беларусь спортшыларына саяси дискриминация жасағаны үшін НОК РБ мүшелеріне, соның ішінде Александр Лукашенко, Виктор Лукашенко және Дмитрий Баскауға санкция салды. 2021 жылдың 9 тамызында Беларусь Олимпиада комитеті АҚШ Қаржы министрлігінің арнайы тағайындалған азаматтар мен блокталған тұлғалар тізіміне енгізілді. Сонымен қатар, НОК РБ президенттері Александр және Виктор Лукашенкоға АҚШ, Еуропалық Одақ, Ұлыбритания, Швейцария және Канада санкциялар салды, ал атқарушы кеңестің мүшесі Дмитрий Баскауға Литва, Латвия және Эстонияға кіруге тыйым салынды. 2022 жылдың 26 ақпанында Беларусьтің Ресейдің Украинаға басып кіруіне көмектесуіне және НОК РБ-нің беларусь спортшыларына қатысты әрекеттеріне жауап ретінде ХОК беларусь спортшылары мен лауазымды тұлғаларын халықаралық жарыстарға қатысудан уақытша шеттету туралы шешім қабылдады.