Кіріспе

Үнді кинорежиссері Хришикеш Мукерджи (30 қыркүйек 1922 – 27 тамыз 2006) – үнді кинорежиссері, монтажшы және сценарийші. Ол үнді киносының ең ұлы режиссерлерінің бірі саналады. Халық арасында "Хриши да" деп танымал болған ол төрт он жылдыққа созылған мансабында 42 фильм түсірді және Үндістандағы "аралық киноның" пионері деп аталды. Өзгеріп келе жатқан орта таптың құндылықтарын көрсететін әлеуметтік фильмдерімен әйгілі Мукерджи "бағыттық киноның әсемдігі мен көркем киноның шыншылдығы арасында орта жол тапты". Ол "Анар", "Сатьякам", "Чупке Чупке", "Анупама", "Ананд", "Абхиман" (1973), "Гудди", "Гол Маал", "Маджли Диди", "Чайтали", "Аширвад", "Баварчи", "Кхубсурат", "Киссі Се На Кехна" және "Намак Хараам" сияқты көптеген фильмдерімен танымал. Ол сонымен қатар Орталық киносертификаттау кеңесінің (CBFC) және Ұлттық кино даму корпорациясының (NFDC) төрағасы болды. Ол Калькутта университетінде химия мамандығын бітірген, алдында ғылымды оқыған. Кино режиссураға келгенге дейін математика мен ғылым пәнін біраз уақыт оқытқан.

Мансап

Мукерджи 1940-шы жылдардың соңында Калькуттадағы Б.Н.Сиркардың «Жаңа театрларында» бастап оператор, кейін киноредактор болып жұмыс істей бастады. Ол сол кездегі белгілі редактор Субодх Миттерден («Кенчида») өнер білімін алды. 1951 жылдан бастап ол Мумбайда Бимал Роймен киноредактор және режиссердің көмекшісі болып жұмыс істеді, Бимал Ройдың «До Бигха Замин» және «Девдас» атты танымал фильмдеріне қатысты. Оның режиссерлік дебюті «Мусафир» (1957) сәтті болмады, бірақ ол табандылық танытып, 1959 жылы екінші фильмі «Анари» үшін үлкен даңққа ие болды. Фильм, актерлік құрам және түсірілім тобы бес Filmfare сыйлығын жеңіп алды, ал Мукерджи ең үздік режиссер сыйлығын өз ұстазы Бимал Ройдан ғана қалып қойды. Одан кейін ол көптеген фильмдер түсірді. Оның ең танымал фильмдері: «Анурада» (1960), «Чхая» (1961), «Асли Накли» (1962), «Анупама» (1966), «Аширвад» (1968), «Сатьякам» (1969), «Гудди» (1971), «Ананд» (1971), «Баварчи» (1972), «Абхиман» (1973), «Намак Харам» (1973), «Милли» (1975), «Чупке Чупке» (1975), «Алап» (1977), «Гол Маал» (1979), «Кхубсурат» (1980) және «Бемемесал» (1982). Ол «Чупке Чупке» фильмі арқылы Дхармендраны комедиялық рөлдерге алғаш рет енгізді, ал 1970 жылы «Ананд» фильмінде Амитаб Баччанға үлкен мүмкіндік берді. Раджеш Ханнамен бірге ол Джая Бадуриді «Гудди» фильмімен үнді киносына таныстырды. «Мадхумати» сияқты фильмдерде Бимал Роймен редактор ретінде жұмыс істеген ол, редактор ретінде де көп сұранысқа ие болды.

Кейінгі өмірі

1999 жылы Мұхерджиге Үндістан Үкіметі «Дадасахаб Пхалке» сыйлығын табыс етті. Мұхерджи Орталық кино сертификаттау кеңесінің және Ұлттық кино даму корпорациясының төрағасы қызметін атқарды. 2001 жылы Үндістан Үкіметі оған үнді киносына қосқан үлесі үшін екінші ең жоғары азаматтық наградасы – «Падма Вибхушан» сыйлығын берді. 2005 жылғы қарашада Үндістанның халықаралық кинофестивалі оның фильмдерінің ретроспективасын көрсетті. Ол 1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғаннан бері елдің барлық танымал актерлерімен жұмыс істеген. Оның соңғы фильмі – «Жұт Боле Кауа Кате». Басты рөлді сомдаған Амол Палекар есейгендіктен, ол Анил Капурды түсірді. Сонымен қатар, ол «Талаш» сияқты телесериалдарды да режиссерлік еткен.

Өлім

Өмірінің соңғы кезеңінде Мұхержі созылмалы бүйрек жетіспеушілігінен зардап шекті және диализ үшін Лилавати ауруханасына баратын. 2006 жылғы 6 маусым күні сейсенбіде дені ауырғанын айтқаннан кейін Мұхержі Мумбайдағы Лилавати ауруханасына түсті. Мұхержі бірнеше аптадан кейін 2006 жылғы 27 тамызда қайтыс болды.

Жеке өмір

Мұхержі үйленген, үш қызы мен екі ұлы болған. Оның әйелі одан үш он жылдай бұрын қайтыс болды. Оның кіші інісі Дварканат Мукерджи оның көптеген фильмдерінің сценарийін жазуға көмектескен. Ол жануарларды өте жақсы көріп, Мумбай қаласының Бандра ауданындағы үйінде көптеген иттері мен кейде ерекше мысықтарды ұстаған. Өмірінің соңғы кезеңінде ол тек қызметшілері мен үй жануарларымен ғана бірге тұрды. Туыстары мен достары оны үнемі барып көріп тұратын.

Режиссерлік фильмдері

Жыл Фильм Актерлік рөлдер
1957 Мусафир Дилип Кумар, Кишор Кумар, Сухитра Сен және Уша Киран.
1959 Анари Радж Капур, Нутан, Лалита Павар және Мотилал.
1960 Анурада Балрадж Сахни, Лила Наиду.
1961 Чхая Сунил Дътт, Аша Парех.
Мемдиди Давид, Джаянт, Лалита Павар, Асит Сен, Тануджа.
1962 Асли Накли Дев Ананд, Садна.
Аашик Радж Капур, Падмини.
1964 Саанджх Ауэр Савера Гуру Дътт, Мина Кумари.
1966 Анупама Дхармандра, Шармила Тагор.
Габан Сунил Дътт, Садна.
До Дил Бисваджит, Мумтаз.
Биви Ауэр Макан Бисваджит, Калпана Мохан, Мехмуд.
1967 Маджхли Диди Дхармандра, Мина Кумари.
1968 Аширвад Ашок Кумар.
1969 Сатьякам Дхармандра, Шармила Тагор.
Пьяр Ка Сапна Мала Синха, Бисваджит, Ашок Кумар, Хелен, Джонни Уокер.
1971 Ананд Раджеш Кханна, Амитабх Баччан.
Гудди Дхармандра, Джая Бхадури, Утпал Дътт.
Буддха Мил Гая Ом Пракаш, Навин Нишчол, Девен Верма.
1972 Баварчи Раджеш Кханна, Джая Бхадури.
Сабсе Бада Сух Виджай Арора, Асрани.
1973 Абхиман Амитабх Баччан, Джая Бхадури, Асрани.
Намак Харам Раджеш Кханна, Амитабх Баччан, Рекха.
1974 Фир Каб Милоги Бисваджит, Мала Синха, Девен Верма.
1975 Чупке Чупке Дхармандра, Амитабх Баччан, Шармила Тагор, Джая Бхадури.
Мили Амитабх Баччан, Джая Бхадури.
Чаитали Дхармандра, Саира Бану.
1976 Арджун Пандит Санджеев Кумар, Ашок Кумар.
1977 Алаап Амитабх Баччан, Рекха.
Котвал Сааб Шатругхан Синха, Апарна Сен.
1978 Наукри Раджеш Кханна, Захеера, Радж Капур.
1979 Гол Маал Амол Палекар, Утпал Дътт, Биндия Госвами.
Джурмана Амитабх Баччан, Ракхи, Винод Мехра.
1980 Хубсоорат Рекха, Ракеш Рошан, Ашок Кумар.
1981 Нарам Гарам Амол Палекар, Утпал Дътт, Сваруп Сампат, Шатругхан Синха.
1982 Бемисал Амитабх Баччан, Ракхи, Винод Мехра.
1983 Ранг Биранги Амол Палекар, Парвин Баби, Дипти Навал, Фарук Шейх.
Киссисе На Кехна Утпал Дътт, Дипти Навал, Фарук Шейх.
Ачха Бура Радж Баббар, Анита Радж.
1985 Джхути Рекха, Радж Баббар, Амол Палекар, Суприя Патак, Девен Верма.
1988 Намумкин Санджеев Кумар, Радж Баббар, Зинат Аман, Винод Мехра.
1998 Джхут Боле Каува Кате Анил Капур, Джухи Чавла, Амриш Пури, Рима Лагу.