Лондонның «Феникс» кинотеатры: Тарихы мен қазіргі күні

Кіріспе

Шығыс Финчли, Барнет, Лондон қаласындағы кинотеатр, бұрын Оксфордтағы «Феникс» кинотеатры деп аталған.

«Феникс» кинотеатры – Англияның Лондонындағы Шығыс Финчлиде орналасқан тәуелсіз, бір экранды қоғамдық кинотеатр. Ол 1910 жылы салынған және 1912 жылы «Шығыс Финчли суретке түсірілген үйі» (East Finchley Picturedrome) деп ашылған. Бұл Ұлыбританиядағы үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне кинотеатрлардың бірі және көбінесе авторлық киноларды көрсетеді. Шығыс Финчлидің басты көшесінде ғимараттың қабырғасындағы үлкен неоновые жарнамасымен ерекшеленеді. Оның тұрақты көрермендері – Бенедикт Камбербэтч, Морин Липман, Майк Ли, Кен Лоуч, Майкл Пэлин, Билл Паттерсон және Марк Кермод. Оны қоғамдық кинотеатр ретінде қайырымдылық қоры басқарады.

Суретші-драма (1910 23)

1909 жылы «Кинотеатрлар туралы» заң кинотеатрларды қауіпсіз ету мақсатында заңдар енгізді. Осының нәтижесінде, 1910 жылдан бастап осы кинотеатр сияқты, арнайы салынған кинотеатрлар көбейе бастады. «Финикс» кинотеатры 1910 жылы Premier Electric Theatres компаниясымен салынған, бірақ кинотеатр ашылмас бұрын компания банкротқа ұшырады. 1912 жылы ғимарат East Sheen Picturedrome құруға қатысқан кәсіпкерлерге сатылды. Олар 1912 жылдың мамыр айында 428 орындық «Ист-Финчли Пикчурдром» атын беріп ашты. Алғашқы көрсетілім жақында батып кеткен «Титаник» туралы фильм болды. Жердің табиғи еңістігі экран орналасқан Бас жол бағытындағы қатарларға пайдаланылды.

Колизей (192436)

1924 жылы кинотеатрдың атауы "Колизей" болып өзгертілді. 1925 жылы кинотеатр "Home Counties Theatres Ltd" компаниясына сатылды, олар "Athenaeum Picture Playhouse" және Масвел Хиллдегі "Summerland Cinema" кинотеатрларына да ие болды. Осы кезде әдеттегі бағдарламаға тірі музыкамен көрсетілетін нұсқаусыз фильмдер, сондай-ақ әншілер, фокусниктер және комедия актерлері сияқты түрлі қойылымдар кіретін. Бірақ 1928 жылы британдық кино тарихында үлкен өзгеріс болды – алғашқы дыбысты фильм "Джаз әншісі", оның жұлдызы Ал Джолсонның дауысымен, Лондонның Пикадилли театрында көрсетілді. Лондон кинотеатрлары дыбысқа көшуді бастады және 1929 жылдың 22 шілдесінде осы кинотеатр аймақта алғаш рет дыбысты фильм көрсетті, ол Аль Джолсонның "Әнші дурак" фильмі болды.

Рекс (1937 75)

1937 жылы ғимарат арт-деко стилінде қайта жобаланып, қайта салынды және 1938 жылдың қыркүйегінде «Рекс» деп ашылды. 1938 жылғы өзгерістер айналасындағы Odeon, ABC және Gaumont сияқты желілер салған 1000 орындық «бейне сарайлардың» бәсекесіне жауап болды. Кинотеатрдың интерьер дизайнерлері Mollo & Egan аудиторияны қайта жобалады. Алғашқы 1910 жылғы бөшке тәрізді күмбезді төбе сақталды, бірақ қабырғаларға декоративтік арт-деко панельдері қосылды. Аудиторияның орналасуы өзгертіліп, экран қарама-қарсы жаққа жылжытылды. Бұл үшін еденге елеулі өзгерістер енгізілуі қажет болды. Түс схемасы бүгінгідей – қызыл, қола және алтын болды. Орындықтардың саны 528-ге дейін артты. 1909 жылғы Киноматография заңының талаптарын орындау үшін фойе үстінде проекциялық кабина салынды, аудиторияға апаратын терезелер өрт кезінде жабылатын жалюзилермен жабдықталды. Kershaw Kalee II доғалық кинопроекторлары, RCA дыбыс басшылары және RCA жоғары сапалы 6 клапанды күшейткіші орнатылды. Экранның артында екі RCA динамигі орналастырылды, олар 60 жылдан астам уақыт бойы сол жерде тұрды. Жаңа жылыту және желдету жүйелері де орнатылды. Бұл өзгерістер, сондай-ақ орындықтардан көріністің жақсаруы «Рекстің» стандартын солтүстік Лондонның бәсекелестеріне дейін көтерді. Архитекторлар Хауес пен Джекман кинотеатрдың фасадын 1930-шы жылдардағы арт-деко архитектурасының ең жаңа үлгісімен өзгертті. Сыртқы түріне «заманауи» көрініс беру үшін мұнаралар мен әшекейлі гипстік жұмыстар алынып тасталды. Кремді гипске орнатылған қара шырақты плиткалар және кинотеатрдың бүкіл еніне созылған жаңа шатыр, сонымен қатар жаңа атауымен – «Рекс» деп жазылған неон тақтасымен үйлесім тапты. «Рекс» жақын маңдағы желілік кинотеатрлардан өзгеше, өз бағдарламасын құрастыратын тәуелсіз кинотеатр ретінде ашылды, олардың кестелерін олардың серіктес өндіріс компаниялары шешетін. 1938 жылғы жарнама халыққа «Егер жақсы болса, ол біздің экранда» деген сенімді ұқтырды. Бағдарламада екі фильмнен тұратын толық көрсетілім болды: маңызды және екіншілік фильм, қысқа метражды фильм және жаңалықтар, барлығы желілік кинотеатрлардағы бағалармен. «Колизей» елемеген жарнаманы «Рекс» құшақтап алды және үлкен дистрибьюторлардың жаңалықтарымен үнемі қатар жүрді. 1930-шы жылдардың соңындағы «Рекстің» бағдарламалық саясаты оған көпшіліктің талғамына сәйкес көрсетілімдерді ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Сондықтан британдық фильмдерге басымдық берілді және бұрын үлкен кинотеатрларда көрсетілген танымал фильмдер ұсынылды, бұл көрермендерге басқа жерде көрмеген фильмдерді көруге немесе сүйікті фильмін екінші рет тамашалауға мүмкіндік берді. Жексенбі күндері көрсетілетін ескі фильмдер және аптаның ортасында бағдарламаны ауыстыру (егер кинотеатрлар бір фильмді бір апта бойы көрсетсе) тіпті ең жанкүйер киноғажайыпшы үшін де бай дастарқан болды. 1973 жылы «Рекс» Гранада тобына тиесілі болды. Бағдарламалық саясат коммерциялық кинопрокатқа ауысты, ал бұрынғы тұрақты түрде өсіп келе жатқан көрермендер саны тоқтады. East Finchley Neighbourhood Association (EFNA) петиция ұйымдастырды және Кит Ламли жариялаған «Гранада Рексті қиратты» атты айыптау мақаласы жаңа иеленуші мен бағдарламалық саясатты өзгертуге себеп болды.

In 1937, the building was redesigned and rebuilt in an art deco style and reopened as the "Rex" in September 1938. The alterations of 1938 were a response to competition from 1000 seater "picture palaces" being built by chains such as Odeon, ABC and Gaumont in the surrounding area. Cinema interior designers Mollo & Egan redesigned the auditorium. The original 1910 barrel vaulted ceiling was retained, but decorative Art Deco panels were added along the walls. The auditorium was reversed, with the screen moving to the opposite end. This involved considerable alteration to the flooring to create a rake for the seating. The colour scheme, like today, was red, bronze and gold. The number of seats increased to 528. A projection box was built over the foyer to satisfy the requirements of the Cinematograph Act 1909, with shutters over the windows to the auditorium which could be closed in case of fire. Kershaw Kalee II arc film projectors with RCA sound heads and an RCA high fidelity 6 valve amplifier were installed. Behind the screen were two RCA loudspeakers, where they remained for over 60 years. Modern heating and ventilation systems were also installed. These alterations together with the improved sight lines from the seating raised the standard of the Rex to meet those of its north London competitors. The front of the cinema was transformed by architects Howes & Jackman with a move to the sleek lines of 1930s art deco architecture. The turrets and decorative plasterwork were removed to give the exterior a more 'modern' look. Glazed black tiles set against cream plaster and a new canopy stretching across the width of the cinema were accompanied by a neon sign with the new name, The Rex. The Rex opened as an independent cinema compiling its own programmes, unlike the nearby chain cinemas, whose schedules were decided by their allied production companies. Advertising from 1938 reassured the public that "If it is good it's on our screen". There was a full programme with a double bill of two features, a major and minor release, a short and a newsreel, all at the same prices as the chains. Advertising, neglected by the Coliseum, was embraced by The Rex and it was always keeping up with innovations from the larger distributors. The Rex's programming policy in the late 1930s allowed it to tailor its presentations to its public's tastes. British films were therefore favoured and popular films were presented that had previously gone round the big circuits, allowing patrons to see films they had missed elsewhere or to see a favourite film a second time around. Sunday showings of older films and a standard mid week change of programme (when the circuits were holding a film for a whole week) provided a rich diet for even the most enthusiastic cinemagoer. In 1973 the Rex was acquired by the Granada Group. The programming policy changed to commercial circuit releases and the previously steady increase in admissions stalled. The EFNA (East Finchley Neighbourhood Association) produced a petition and an accusatory article, Granada Wrecks the Rex, was published by Keith Lumley resulting in a new owner and a programming policy reversal.

Феникс (1975 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Кинотеатр 1975 жылы қазіргі атауын алды, оны дистрибьюторлық компания Contemporary Films сатып алып, басқарды және тәуелсіз, шетелдік және арнайы фильмдерге назар аударды, бүгінгі күні де солай. 1983 жылға қарай көрермендердің талғамы өзгерді және Contemporary Films кинотеатрдың экономикалық тұрғыдан тиімді емес екенін есептеді. Contemporary Films компаниясының иесі Чарльз Купер кинотеатрды сатуды және зейнетке шығуды қалады. Ол зейнетке шыққаннан кейін кинотеатрдың тағдыры толығымен күмәнді болып тұрды. 1983 жылы бір компания Барнет кеңесінен кинотеатр орналасқан жерге кеңсе ғимаратын салуға рұқсат сұрады. Барнет жоспарлау комитеті жобаны мақұлдады, бірақ Үлкен Лондон кеңесі бұл ұсынысты қабылдамады. 1984 жылдың сәуірінде өткен қоғамдық тыңдаудан кейін кеңсе ғимаратын салуға рұқсат берілді. Жергілікті тұрғындардың кеңінен наразылығына байланысты (Морин Липманның қолдауымен) GLC 1985 жылдың маусымында кинотеатрды сатып алу үшін Трастқа грант ұсынды. Ғимарат және оған іргелес жер 1985 жылдың желтоқсанында Трастқа сатылды. 1999 жылы English Heritage жүргізген зерттеу нәтижесінде отыздан астам кинотеатр тарихи және сәулеттік маңыздылығын мойындау үшін тізімге енгізілді. English Heritage кинотеатрдың 1910 жылғы түпнұсқалық цилиндрлі күмбезді төбесінің және 1938 жылғы Mollo және Egan жасаған сәндік қабырға панельдерінің маңыздылығын мойындады және 2000 жылы кинотеатр ІІ санатқа енгізілді. Ұлыбританиядағы ең алғашқы, мақсатты түрде салынған кинотеатрлардың бірі және осы күнгі күнге дейін кинотеатр ретінде жұмыс істеп келе жатқан санаулы кинотеатрлардың бірі ретінде Феникс бұзудан немесе зақымданудан қорғалған.

Финик кино қоры

Фениксті құтқару науқанында белгілі болған Фрэнсис Коулман Трасттың алғашқы төрағасы болды, ал қазіргі төраға - Джеймс Кесслер QC. Траст толыққанды көрсету бағдарламасына қоса, білім беру және қоғамдық жұмыстарды жүргізеді, оның ішінде: Kids Club (5-10 жастағы балаларға арналған іс-шара, одан кейін фильм көрсетілімі); Toddler Time (2-4 жастағы балаларға арналған 30 минуттық анимациялық фильм көрсетілімі); Bringing up Baby (ата-аналар мен күтушілерге бір жасқа дейінгі нәрестелерімен бірге жаңа фильмдерді тамашалауға мүмкіндік береді); Фильмдерді зерттеу бағдарламасы; Cinememories (Мерсер компаниясының грантымен ұйымдастырылатын, деменциямен ауыратындарға арналған тегін көрсетілімдер); мектептердегі көрсетілімдер, демалыс күндерігі семинарлар және қайырымдылық көрсетілімдер.

Кинотеатрларды қалпына келтіру

Траст кинотеатрға иелік еткеннің бастапқы кезінде, кинотеатрды іске қосуға тіпті қаражат та жетіспеді. Жылыту жүйесі көнелген еді. Көміртектік доғалары бар проекциялық жабдық та солай еді. Бағдарламалау да бір қиындық тудырды. Contemporary Films жаңадан шыққан американдық және британдық фильмдер үшін басты дистрибьюторларға қарсы квота жүйесін жеңіп алды, соның арқасында Феникс әр төртінші немесе бесінші фильмді "алмаққа" мүмкіндік алды. 1989 жылы Траст баспалдақтарды орналастырып, жоғарғы фойені кеңейтіп, залға жаңа кіреберіс жасады. 2010 жылы кинотеатрдың 100 жылдығын тойлауға арналған, HMDW архитекторлары жобалаған жөндеу жұмыстары жүргізілді. Бұл балконы бар жаңа кафе-бар ашты, сыртқы таңбалар мен фойе жаңартылды, сондай-ақ залдың күмбезді төбесі мен арт-деко панельдері қайта жаңғыртылды.

Халықтық мәдениеттегі сілтемелер

Феникс көптеген фильмдерде, телесериалдарда және фотосессияларда пайда болды, білім беру видеоларынан бастап сәндік түсірілімдерге, телесериалдар мен толық метражды фильмдерге дейін түрлі жобаларға фон болды. Кинодағы ең маңызды драмалық көріністердің бірі – телекомедия. Channel 4 телеарнасының «Black Books» комедиялық сериалында, басты кейіпкер өзінің жаңа дабыл жүйесі оны өз дүкенінен құлыптаған кезде пайда болады, ал «Peep Show» сериалының 7-ші маусымының 3-ші эпизодында бақытсыз Джез Захраны Феникске сапармен әсер етуге тырысады. Тағы бір ерекше пайда болу – Вик Ривз бен Боб Мортимер қатысқан «Рэндалл және Хопкирк» сериалының жаңа нұсқасы. Нил Джордан 1994 жылғы «Вампирмен сұхбат: Вампирлердің тарихы» кассалық хитіндегі бір сахна үшін Фениксті 20-шы ғасырдың басындағы кинотеатр ретінде таңдады. Джордан Грэм Гриннің «Аффирестің соңы» романы бойынша түсірілген фильмде сахналарды түсіру үшін Феникске қайта оралды. Феникс сондай-ақ «Nine» (Роб Маршалл, 2009), «Nowhere Boy» (Сэм Тейлор Вуд, 2009) фильмдерінде пайда болды, ал Эдди Редмейн «My Week with Marilyn» (Саймон Кертис, 2011) фильмінде зал ішінде отырған күйінде бейнеленді. Ол сондай-ақ «The Durrells» телесериалының 4-ші маусымының 4-ші эпизодында да көрінді. 2017 жылы шығатын, Аннетт Бенинг пен Джейми Белл бас рөлдерін ойнаған «Фильм жұлдыздары Ливерпульде өлмейді» романына негізделген толық метражды фильмде де пайда болады. Феникс Scissor Sisters тобының «I Don't Feel Like Dancin'» видеоклипінде де пайда болды және жақында Лондондағы Сомерсет Хауста өткен «Стенли Кубрикпен күндізгі арман» көрмесінде Саманта Мортон түсірген жұмыста да көрсетілді. Кинотеатрдағы ең ұзақ түсірілім 1985 жылы Бари Джексонның қатысуымен түсірілген британдық комедия «Мистер Лав» болды. Проекционистің оқиғасын баяндайтын фильмде Феникс маңызды рөл ойнады, ал Феникстің бас проекционисі фильмге техникалық кеңесші ретінде көмектесті.