Америкалық футбол тарихы

Америкалық футбол тарихы: регби мен футболдан бастау, Уолтер Кэмп ережелері, допты беру, қашықтық және ойын стратегиялары.

43 мин оқу

100%

Дереккөз: History of American football — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Американдық футбол тарихы

Американдық футбол тарихы регби футболы мен ассоциациялық футболдың ерте нұсқаларына дейін жетеді. Екі ойын да 19-ғасырдың ортасында Ұлыбританияда ойналған футболдың түрлі нұсқаларына негізделген, онда доп қақпаға немесе сызықтан тепіді, ал бұл өз кезегінде ортағасырлық доп ойындарынан туындаған ағылшын мемлекеттік мектептеріндегі футбол ойындарының түрлеріне негізделген. Американдық футбол қауымдастық футболы мен регби футболынан бірнеше маңызды айырмашылықтарға байланысты пайда болды. Бұл өзгерістерді енгізген негізгі тұлға – Йель университетінің спортшысы және жаттықтырушысы Уолтер Кемп, ол «Американдық футболдың әкесі» деп есептеледі. Оның маңызды өзгерістерінің арасында өрлеу орнының, қашықтық және мүмкіндік ережелерінің енгізілуі, сондай-ақ алға қарай пас беру мен қорғанудың заңдастырылуы болды. 19-ғасырдың соңы мен 20-ғасырдың басында Эдди Кохемс, Амос Алонзо Стагг, Парк Х. Дэвис, Кнут Рокне және Гленн «Поп» Уорнер сияқты колледж жаттықтырушыларының ойынды дамытуы жаңадан енгізілген алға қарай пас беруден тиімді пайдалануға көмектесті. 20-ғасырдың бірінші жартысында АҚШ-та спорттың басым түріне айналғандықтан колледж футболының танымалдылығы артты. Колледж футболының дәстүрі саналатын боул ойындары колледж командаларына ұлттық аудиторияны тартты. Қатыгез бәсекелестік пен есімдері мәнді дәстүрлерге сүйенген колледж футболы АҚШ-та кең танымал.

Кәсіби футболдың тарихы 1892 жылға дейін жетеді, осы жылы Пудж Хеффелфингер Allegheny Athletic Association командасынан Питтсбург Athletic Club командасына қарсы ойында ойнағаны үшін 500 доллар (ақша сомасы) алды. 1920 жылы Америка кәсіби футбол қауымдастығы құрылды. Бұл лига екі жылдан кейін Ұлттық футбол лигасы (NFL) деп аталды және ақырында американдық футболдың жетекші лигасына айналды. Бастапқыда АҚШ-тың орталық-батыс өңіріндегі өнеркәсіптік қалалардың спорты болған кәсіби футбол ақырында ұлттық құбылысқа айналды. Америка футболының қазіргі заманғы дәуірі 1932 жылғы NFL плей-офф ойынынан кейін басталды деп есептелуі мүмкін, бұл 1902 жылдан бергі алғашқы жабық чемпионат ойыны және хэш белгілері, сызықтан кейін кез келген жерде алға қарай пас беру және қақпа бағаналарын қақпа сызығына жылжыту сияқты жаңалықтарды енгізген алғашқы американдық футбол ойыны болды. 1932 жылдан кейін бірден енгізілген басқа жаңалықтар: 1934 жылы AP сауалнамасының енгізілуі, 1934 жылы футболдың ұштарын сүйірлендіру, 1935 жылы алғашқы Хейсман жүлдесінің табыс етілуі, 1936 жылы алғашқы NFL драфты және 1939 жылы алғашқы теледидарлық ойын. Тағы бір маңызды оқиға – 1932 жылғы жазғы Олимпиада ойындарындағы американдық футбол ойыны, ол 1933 жылғы Дүниежүзілік көрмедегі ұқсас демонстрациялық ойынмен бірігіп, 1934 жылы алғашқы Колледж All-Star ойынына әкелді, бұл өз кезегінде АҚШ-тағы кәсіби футболдың өсуіне ықпал етті. Америка футболының 20-ғасырдың екінші жартысындағы танымалдылығының өркендеуі 1958 жылғы NFL Чемпионаты ойынымен байланысты, бұл жарыс «Ең ұлы ойын» деп аталды. NFL-ге қарсылас лига болған Америка футбол лигасы (AFL) 1960 жылы ойынға кірісті; ол аға лигаға көрсеткен қысым екі лиганың бірігуіне және жыл сайын АҚШ-та ең көп көретін теледидар оқиғасы болып табылатын Супер Боулдың құрылуына әкелді.

Алдыңғылар

Ежелгі Грецияда ерлер эпискирос деп аталатын, олардың мақсаты – допты қарсыластың қатарынан лақтыруға тырысып, соққылардан сақтану болған, осыған ұқсас спорт түрін ойнаған. Футболдың дәстүрлі түрлері ежелгі заманнан бері Еуропа және одан тыс аймақтарда ойналған болуы мүмкін. Олардың көптеген түрлерінде допты қолмен ұстау және регби сияқты формациялар қолданылған. Әдетте, мабфутбол деп аталатын футболдың бұл архаикалық түрлері көршілес қалалар мен ауылдар арасында ойналатын, қарсы командалардағы ойыншылардың саны шексіз болған. Олар қаланың екі шетіндегі белгілерге жету үшін кез келген тәсілмен, соның ішінде толтырылған шошқаның көк қуысын сүйреп әкелуге тырысқан, бұл адамдардың қақтығысуына алып келген. Кейбір мәліметтерге сәйкес, мұндай жарыстарда допты қақпаға жеткізу үшін кез келген амалға жол берілген, бірақ бұл адам өлтіруге немесе қасақана кісі өлтіруге әкелмеуі керек еді. 1835 жылғы Тас жол заңы қабылданғаннан кейін, қоғамдық жолдарда футбол ойнауға тыйым салынғандықтан, бұл ескі ойындар 19 ғасырда күрт азайды.

Америкадағы футбол

Түпкілікті американдықтардың футболға ұқсас ойындар ойнағаны туралы деректер болғанымен, қазіргі заманғы американдық футболдың бастауы Еуропа қалалары, ауылдары мен мектептерінде еуропалықтар Американы қоныстанғанға дейін көп ғасырлар бойы ойналған дәстүрлі футбол ойындарынан бастау алады. Алғашқы ойындар Англияда ойналатын дәстүрлі "жаппай футболға" (mob football) ұқсас болған сияқты. Ойындар 18-шы ғасырға дейін, яғни футболдың мектеп ішіндегі ойындары басталатынға дейін, көбінесе ұйымдастырылмаған күйде қалды. Футболдың ұйымдастырылған түрлері 19-шы ғасырда ағылшын жеке мектептерінде қалыптаса бастады. Аңыз бойынша, 1823 жылы Уильям Уэбб Эллис мектептегі футбол матчы кезінде допты алып, онымен жүгірген, осылайша допты тебудің орнына жүгіруге басымдық беретін жаңа ойын стилін жасады. Көп ұзамай футбол АҚШ-тың колледждері мен университеттерінде ойнала бастады. Әр мектеп өзінің футбол түрін ойнады. Принстон университетінің студенттері 1820 жылы "ballown" деп аталатын ойын ойнады. 1827 жылы Гарвардта "Қанды дүйсенбі" деп аталатын дәстүр пайда болды, ол бірінші және екінші курс студенттері арасындағы жаппай ойыннан тұрды, ол қазір Мемориал залы орналасқан The Delta алаңында өткізілді. (Бірінші матч туралы "Дельта шайқасы" атты өлең жазылды: "Жаңа оқушылардың ашуы, софс үшін қорқынышты көктем / Сансыз жараланған тізелер, ұлы құдай ән шырқа!") 1860 жылы қала полициясы мен колледж басшылары "Қанды дүйсенбіні" тоқтатуға келісті. Гарвард студенттері "Футбол күресі" деп аталатын, олар үшін аза тұту рәсімін өткізген, бейнелі тұлға үшін аза тұтумен жауап берді. Билік бұл шешімде тұрақты болды және Гарвардта футбол қайтадан ойналғанға дейін он екі жыл өтті. Дартмут өзінің "Ескі дивизиондық футбол" деп аталатын нұсқасын ойнады, оның ережелері алғаш рет 1871 жылы жарияланды, бірақ ойын кем дегенде 1830-шы жылдардан басталады. Осы және басқа да ойындардың барлығы белгілі бір ортақ белгілерге ие болды. Олар көбінесе "жаппай" стиліндегі ойындар болды, көптеген ойыншылар допты гол алаңына жеткізуге тырысты, көбінесе кез келген тәсілмен. Ережелер қарапайым болды, ал зорлық-зомбылық пен жарақаттар жиі кездесетін. Мұндай ойынның зорлық-зомбылығына байланысты көптеген наразылықтар туды және оны тоқтату туралы шешім қабылданды. Йель университеті Нью-Хейвен қаласының қысымымен 1860 жылы футболдың барлық түрлерін ойнауға тыйым салды. Рутгерс пен Браун арасындағы ойын әдетте алғашқы американдық футбол ойыны деп есептелсе де, бірнеше жыл бұрын, 1862 жылы Америка Құрама Штаттарындағы ең көне футбол клубы ретінде Oneida Football Club құрылды. Команда Бостонның элиталық дайындық мектептерінің түлектерінен құралды және 1862-1865 жылдар аралығында ойнады.

Although there are some mentions of Native Americans playing football like games, modern American football has its origins in the traditional football games played in the cities, villages and schools of Europe for many centuries before America was settled by Europeans. Early games appear to have had much in common with the traditional "mob football" played in England. The games remained largely unorganized until the 18th century, when intramural games of football began to be played. Organized varieties of football began to take form in 19th century in English public schools. According to legend, William Webb Ellis picked up the ball and ran with it during a school football match in 1823, thus creating a new style of play in which running with the ball predominated instead of kicking. Football soon began to be played at colleges and universities in the United States. Each school played its own variety of football. Princeton University students played a game called "ballown" as early as 1820. A Harvard tradition known as "Bloody Monday" began in 1827, which consisted of a mass ballgame between the freshman and sophomore classes, played at The Delta, the space where Memorial Hall now stands. (A poem, "The Battle of the Delta," was written about the first match: "The Freshmen's wrath, to Sophs the direful spring / Of shins unnumbered bruised, great goddess sing!") In 1860, both the town police and the college authorities agreed that Bloody Monday had to go. The Harvard students responded by going into mourning for a mock figure called "Football Fightum", for whom they conducted funeral rites. The authorities held firm and it was a dozen years before football was once again played at Harvard. Dartmouth played its own version called "Old division football", the rules of which were first published in 1871, though the game dates to at least the 1830s. All of these games, and others, shared certain commonalities. They remained largely "mob" style games, with huge numbers of players attempting to advance the ball into a goal area, often by any means necessary. Rules were simple, and violence and injury were common. The violence of these mob style games led to widespread protests and a decision to abandon them. Yale, under pressure from the city of New Haven, banned the play of all forms of football in 1860. While the game between Rutgers and Brown is commonly considered the first American football game, several years prior in 1862, the Oneida Football Club formed as the oldest known football club in the United States. The team consisted of graduates of Boston's elite preparatory schools and played from 1862 to 1865.

Пионерлік кезең (1869-1875)

1869 жылғы 6 қарашада Ратгерс университеті Принстон университетімен (кейін Нью-Джерси колледжі деп аталды) кездесті. Ойын дөңгелек доппен және Ратгерс капитаны Уильям Дж. Леггет ұсынған, Футбол қауымдастығының алғашқы ережелеріне негізделген ережелер бойынша өтті. Бұл Англияның жеке мектептерінің бұрынғы оқушыларының өз мектептеріндегі ойын ережелерін біріктіру және футболға арналған жалпы және стандартталған ережелерді жасауға жасаған алғашқы әрекеті болды. Ол әлі де колледждер арасындағы американдық футболдың алғашқы ойыны деп есептеледі. Ойын Ратгерс алаңында өтті. Екі командада 25 ойыншыдан болды. Олар қарсыластарының қақпасына допты тебу арқылы ұпай жинауға тырысты. Допты лақтыруға немесе алып жүруге рұқсат етілмеді, бірақ ойыншылар арасында көптеген физикалық қақтығыстар болды. Алты гол соққан команда жеңімпаз деп жарияланды. Ратгерс 6:4 есебімен жеңді. Бір аптадан кейін Принстон қаласында Принстонның өз ережелері бойынша қайта матч өтті (ерекшеліктерінің бірі – допты ұшқында ұстаған кез келген ойыншыға "еркін тепкіш" беру болды, бұл Футбол қауымдастығының ережелерінен алынған еді; әділ ұстау тепкіші ережесі қазіргі американдық ойынға дейін сақталды). Принстон 8:0 есебімен жеңіске жетті. 1870 жылы Колумбия серияға қосылды, ал 1872 жылы бірнеше мектептер Йель және Стивенс технология институты сияқты колледждер аралық командаларды құрды. Йель футболы сол жылы басталды және алғашқы матчын футбол ойнауға ең жақын колледж – Колумбияға қарсы өткізді. Ойын Нью-Хейвендегі Гамильтон паркінде өтті және Жаңа Англиядағы алғашқы матч болды. Ойынның ережелері футболға негізделген, 20 ойыншыдан тұратын командалар 400х250 фут алаңда ойнады. Йель 3:0 есебімен жеңді, Томи Шерман бірінші голды соқты, ал Леу Ирвин қалған екеуін. 1873 жылы футбол ойнайтын студенттер жаңадан пайда болған ойынды стандарттауға көп күш жұмсады. Командалардың саны 25-тен 20-ға дейін азайтылды. Ұпай табудың жалғыз жолы қарсыластың қақпасына допты соққымен немесе тепкішпен өткізу болды, ал ойын екі 45 минуттық кезеңде 140 ярдтық және 70 ярдтық алаңдарда өтті. 1873 жылғы 20 қазанда Нью-Йорк қаласындағы Fifth Avenue қонақ үйінде Йель, Колумбия, Принстон және Ратгерс университеттерінің өкілдері кездесіп, колледждер аралық футболдың алғашқы ережелерін жасады. Осы кездесуге дейін әр мектептің өз ережелері болды және ойындар көбінесе үй командасының ережелері бойынша өткізілді. Осы кездесуде футбол федерациясының ережелеріне негізделген, жақында құрылған регби футбол одағының ережелерінен гөрі, колледждер аралық футбол ойындарына арналған ережелердің тізімі жасалды. Ол "Бостон ойыны" деп аталды. Гарвардтың өз кодексін сақтау шешімі басқа американдық университеттермен ойындарды жоспарлауды қиындатса да, ол 1874 жылы Монреальден келген Макгилл университетімен екі ойыннан тұратын серияда ойнауға келісті. Гарвард өзінің ережелері қолданылған алғашқы ойынды 3:0 есебімен жеңді. Екінші ойын регби ережелері бойынша өтті, бірақ ешбір команда ұпай жинамады. Гарвард тез арада регби ойынына қызығушылық танытты және осы уақытқа дейін американдық футболда қолданылмаған "три" қолданды. Кейіннен бұл "тачдаун" деп аталатын ұпайға айналды. 1875 жылғы 4 маусымда Гарвард Тафтс университетімен Макгилл/Гарвард матчына ұқсас ережелермен алғашқы ойынды өткізді, оны Тафтс жеңді. Ережелерге сәйкес әр команда кез келген уақытта 11 ойыншыны алаңға шығаратын, допты тебу немесе алып жүру арқылы алға жылжытатын, ал допты алып жүретін ойыншыны тоқтату ойынды тоқтататын. Макгиллдің футбол нұсқасының қызығушылығынан одан әрі қуанған Гарвард өзінің ең жақын бәсекелесі Йельге қарсы шықты, оған Булдогс келісті. Екі команда "Концессиондық ережелер" деп аталатын ережелерге сәйкес ойнауға келісті, бұл Гарвардтың Йель футболына бір нәрсеге, ал Йельдің Гарвард регбиіне көп нәрсеге жол беруіне қатысты. Олар әр командада 15 ойыншымен ойнауға шешім қабылдады. 1875 жылғы 13 қарашада Йель мен Гарвард алғаш рет бір-бірімен ойнады, онда Гарвард 4:0 есебімен жеңді. "Ойын" деп аталатын Гарвард пен Йельдің жыл сайынғы жарысында сол күні ойынға келген 2000 көрерменнің арасында болашақ "американдық футболдың әкесі" Уолтер Кемп болды. Келесі жылы Йель университетіне оқуға түсетін Уолтер Гарвардтың ойын стиліне деген құрметі мен Йельдің жеңілісінен болған қайғы-қасірет арасында қысылып, Йельдің жеңілісін қайтаруға бел буды. Принстоннан келген көрермендер осы ойын түріне риза болды және ол ондағы ең танымал футбол түріне айналды. 1882 жылы Йельдегі ойын мансабы аяқталғаннан кейін Кемп өмірінің соңына дейін 1925 жылға дейін New Haven Clock Company компаниясында жұмыс істеді. Ойыншы болмаса да, ол өмірінің көп бөлігінде жыл сайынғы ережелер жиналысындағы тұрақты тұлға болып қалып, 1889 жылдан 1924 жылға дейін әр жыл сайын All American командасын жеке таңдады. Уолтер Кемп футбол қоры оның құрметіне әлі де All American командаларын таңдайды.

On November 6, 1869, Rutgers University faced Princeton University (then known as the College of New Jersey) in a game that was played with a round ball and used a set of rules suggested by Rutgers captain William J. Leggett, based on the Football Association's first set of rules, which were an early attempt by the former pupils of England's public schools to unify the rules of their public schools games and create a universal and standardized set of rules for the game of football and bore little resemblance to the American game which would be developed in the following decades. It is still usually regarded as the first game of intercollegiate American football. The game was played at a Rutgers field. Two teams of 25 players attempted to score by kicking the ball into the opposing team's goal. Throwing or carrying the ball was not allowed, but there was plenty of physical contact between players. The first team to reach six goals was declared the winner. Rutgers won by a score of six to four. A rematch was played at Princeton a week later under Princeton's own set of rules (one notable difference was the awarding of a "free kick" to any player that caught the ball on the fly, which was a feature adopted from the Football Association's rules; the fair catch kick rule has survived through to modern American game). Princeton won that game by a score of 8–0. Columbia joined the series in 1870, and by 1872 several schools were fielding intercollegiate teams, including Yale and Stevens Institute of Technology. Yale football started the same year and had its first match against Columbia, the nearest college to play football. It took place at Hamilton Park in New Haven and was the first game in New England. The game used a set of rules based on association football with 20 man sides, played on a field 400 by 250 feet. Yale won 3–0, Tommy Sherman scoring the first goal and Lew Irwin the other two. By 1873, the college students playing football had made significant efforts to standardize their fledgling game. Teams had been scaled down from 25 players to 20. The only way to score was still to bat or kick the ball through the opposing team's goal, and the game was played in two 45 minute halves on fields 140 yards long and 70 yards wide. On October 20, 1873, representatives from Yale, Columbia, Princeton, and Rutgers met at the Fifth Avenue Hotel in New York City to codify the first set of intercollegiate football rules. Before this meeting, each school had its own set of rules and games were usually played using the home team's own particular code. At this meeting, a list of rules, based more on the Football Association's rules than the rules of the recently founded Rugby Football Union, was drawn up for intercollegiate football games. known as the "Boston game". While Harvard's decision to maintain its code made it hard for them to schedule games against other American universities, it agreed to play McGill University, from Montreal, in a two game series in 1874. Harvard won the first game, in which its rules were used, 3–0. The second game, which was played under rugby regulations, did not have a winner as neither team managed to score. Harvard quickly took a liking to the rugby game, and its use of the try which, until that time, was not used in American football. The try would later evolve into the score known as the touchdown. On June 4, 1875, Harvard faced Tufts University in the first game between two American colleges played under rules similar to the McGill/Harvard contest, which was won by Tufts. The rules included each side fielding 11 men at any given time, the ball was advanced by kicking or carrying it, and tackles of the ball carrier stopped play. Further elated by the excitement of McGill's version of football, Harvard challenged its closest rival, Yale, to which the Bulldogs accepted. The two teams agreed to play under a set of rules called the "Concessionary Rules", which involved Harvard conceding something to Yale's soccer and Yale conceding a great deal to Harvard's rugby. They decided to play with 15 players on each team. On November 13, 1875, Yale and Harvard played each other for the first time ever, where Harvard won 4–0. At the first The Game—the annual contest between Harvard and Yale, among the 2000 spectators attending the game that day, was the future "father of American football" Walter Camp. Walter, who would enroll at Yale the next year, was torn between an admiration for Harvard's style of play and the misery of the Yale defeat and became determined to avenge Yale's defeat. Spectators from Princeton admired this type of game and it became the most popular version of football there. After his playing career at Yale ended in 1882, Camp was employed by the New Haven Clock Company until his death in 1925. Though no longer a player, he remained a fixture at annual rules meetings for most of his life, and he personally selected an annual All American team every year from 1889 through 1924. The Walter Camp Football Foundation continues to select All American teams in his honor.

Ұпай кестесі

Колледж футболының тарихи ұпайлары Эра тачдаун (Т. Д.) далалық гол (Ф. Г.) конверсия (гридфордтық футбол) (Кон.) екі нүктелік конверсия (Con. (Т. Д.)) Қауіпсіздік (көк бесік футбол ұпай) (Saf.) [[Конверсия қауіпсіздігі (Con. (S)]]) [[Қорғаныс конверсиясы (Def. con.)]] 1883 2 5 4 – 1 – – 1883–1897 4 5 2 – 2 – – 1898–1903 5 5 1 – 2 – – 1904–1908 5 4 1 – 2 – – 1909–1911 5 3 1 – 2 – – 1912–1957 6 3 1 – 2 – – 1958–қазіргі 6 3 1 2 2 1 2

Америка колледждер аралық футбол қауымдастығының кезеңі (18761893)

1876 жылғы 23 қарашада Гарвард, Йель, Принстон және Колумбия университеттерінің өкілдері Массачусетс штатының Спрингфилд қаласындағы Massasoit House қонақ үйінде кездесіп, 1874 жылы Макгилл университеті Гарвардқа алғаш рет таныстырған регби ойынының негізінде жаңа ережелерді стандартизациялауға тырысты. Ережелер көбінесе Англияның Регби футбол одағының кодексіне негізделген, бірақ маңызды айырмашылық – ұпайдың негізгі тәсілі ретінде тепкімен гол орнына тачдаунның қолданылуы (кейін регбиде де орын алатын өзгеріс, басымдық триге берілді). Отырыстың нәтижесінде Гарвард, Колумбия және Принстон үш университеті Колледждер аралық футбол қауымдастығын құрды. Йель 1879 жылға дейін қауымдастыққа қосылмады, себебі командадағы ойыншылар саны туралы келіспеушілік болды. Бір команданың 100 ұпайдан астам жинаған алғашқы матчы 1884 жылғы 25 қазанда өтті, онда Йель Дартмутты 113:0 есебімен жеңді. Бұл сондай-ақ бір команданың 100 ұпайдан асып, қарсылас команданың ешқандай ұпай жинамаған алғашқы ойыны болды. Келесі аптада Принстон Лафайетті 140:0 есебімен ұтты. Мичиган университеті Пенсильваниядан батысқа қарай колледж футболын құрған алғашқы оқу орны болды. 1879 жылғы 30 мамырда Мичиган Чикагода Расин колледжін 1:0 есебімен жеңді. "Чикаго Дейли Трибьюн" газеті бұл ойынды "Аллегени тауларының батысында өткен алғашқы регби футбол матчы" деп атады. Содан кейін Чикаго университеті, Солтүстік-Батыс университеті және Миннесота университеті сияқты Орта Батыс университеттері де осы жолға түсті. Батыстан шығысқа сапар шеккен алғашқы команда 1881 жылғы Мичиган командасы болды, ол Гарвард, Йель және Принстон университеттерінде ойнады. Ұлттың алғашқы колледж футбол лигасы, Факультет өкілдерінің Колледждер аралық конференциясы (Батыс конференциясы деп те аталады), 1895 жылы құрылды және Бұрынғы Ондық конференцияның алдағысы болды. 1880 жылғы 9 сәуірде Столл алаңында Трансильвания университеті (кейін Кентукки университеті деп аталды) Центр колледжін 13 3/4:0 есебімен жеңді. Бұл Оңтүстікте өткен алғашқы тіркелген матч деп есептеледі. Оңтүстікте "ғылыми футболдың" алғашқы матчы 1888 жылы Ралидегі Солтүстік Каролинаның спорт саябағында өткен Солтүстік Каролина мен Дьюк (бұрын Тринити колледжі деп аталған) арасындағы Жеңіс қоңырауының алғашқы оқиғасы болды. 1887 жылғы 13 қарашада Вирджиния Кавалері және Пантопс академиясы Вирджиния штатында ұйымдастырылған алғашқы футбол матчында тең түсті. UVA студенттері 1870 жылдан бері футбол стиліндегі ойындар ойнап келеді, ал кейбір мәліметтерде белгілі бір жігерлі студенттер 1871 жылы Вашингтон және Ли колледжіне қарсы матч ұйымдастырды деп айтылады, бұл 1869 жылы Ратгерс пен Принстон арасындағы тарихи алғашқы матчтан екі жыл өткен соң болды. Бірақ бұл матчтың нәтижесі туралы ешқандай жазба табылған жоқ. Вашингтон және Ли 1873 жылы VMI-ге қарсы 4:2 есебімен жеңіске жеткенін де мәлімдейді. Екі мектептің жігерлі студенттері 1869 жылғы 23 қазанға матч ұйымдастырды, бірақ жаңбыр салдарынан матч өтпеді. Колледж футболы 19 ғасырдың соңғы екі онжылдығында күрт өсті. Көптеген маңызды бәсекелестіктер осы кезеңде басталды. 1890 жылғы қараша спортта белсенді кезең болды. 1890 жылғы 22 қарашада Болдуин-Сити, Канзас штатында колледж футболы Канзас штатында алғаш рет ойналды. Бейкер Канзасты 22:9 есебімен жеңді. 27-сі күні Вандербильт Атлетик паркінде Нэшвиллмен (Пибоди) ойнады және 40:0 есебімен жеңді. Бұл Теннесси штатында ұйымдастырылған алғашқы футбол матчы болды. 29-ы күні Армия-Тәуелсіздік күні матчының алғашқы нұсқасы өтті. Әскери-теңіз күштері 24:0 есебімен жеңіске жетті. Алғашқы түнгі футбол матчы 1892 жылғы 28 қыркүйекте Пенсильвания штатының Мансфилд қаласында Мансфилд мемлекеттік университеті мен Вайоминг семинариясы арасында өтті және бірінші таймда 0:0 есебімен аяқталды. 1893 жылғы Армия-Тәуелсіздік күні матчында ойыншы футбол шлемін алғаш рет қолданды. Джозеф М. Ривз Анаполистегі аяқ киім шебері жасаған шикі былғарыдан жасалған шлемді киді, дәрігерінің ескертуі бойынша, егер ол бұрынғы бас жарақатынан кейін футбол ойнауын жалғастырса, өліміне себеп болуы мүмкін еді.

On November 23, 1876, representatives from Harvard, Yale, Princeton, and Columbia met at the Massasoit House hotel in Springfield, Massachusetts to standardize a new code of rules based on the rugby game first introduced to Harvard by McGill University in 1874. The rules were based largely on the Rugby Football Union's code from England, though one important difference was the replacement of a kicked goal with a touchdown as the primary means of scoring (a change that would later occur in rugby itself, favoring the try as the main scoring event). Three of the schools—Harvard, Columbia, and Princeton—formed the Intercollegiate Football Association, as a result of the meeting. Yale did not join the group until 1879, because of an early disagreement about the number of players per team. The first game where one team scored over 100 points happened on October 25, 1884 when Yale routed Dartmouth 113–0. It was also the first time one team scored over 100 points and the opposing team was shut out. The next week, Princeton outscored Lafayette by 140 to 0. The University of Michigan became the first school west of Pennsylvania to establish a college football team. On May 30, 1879 Michigan beat Racine College 1–0 in a game played in Chicago. The Chicago Daily Tribune called it "the first rugby football game to be played west of the Alleghenies." Other Midwestern schools soon followed suit, including the University of Chicago, Northwestern University, and the University of Minnesota. The first western team to travel east was the 1881 Michigan team, which played at Harvard, Yale and Princeton. The nation's first college football league, the Intercollegiate Conference of Faculty Representatives (also known as the Western Conference), a precursor to the Big Ten Conference, was founded in 1895. On April 9, 1880 at Stoll Field, Transylvania University (then called Kentucky University) beat Centre College by the score of 13 3/4–0 in what is often considered the first recorded game played in the South. The first game of "scientific football" in the South was the first instance of the Victory Bell rivalry between North Carolina and Duke (then known as Trinity College) held on Thanksgiving Day, 1888, at the Raleigh, North Carolina Athletic Park. On November 13, 1887 the Virginia Cavaliers and Pantops Academy fought to a scoreless tie in the first organized football game in the state of Virginia. Students at UVA were playing pickup games of the kicking style of football as early as 1870, and some accounts even claim that some industrious ones organized a game against Washington and Lee College in 1871, just two years after Rutgers and Princeton's historic first game in 1869. But no record has been found of the score of this contest. Washington and Lee also claims a 4 to 2 win over VMI in 1873. Some industrious students of the two schools organized a game for October 23, 1869 – but it was rained out. College football expanded greatly during the last two decades of the 19th century. Several major rivalries date from this time period. November 1890 was an active time in the sport. In Baldwin City, Kansas, on November 22, 1890, college football was first played in the state of Kansas. Baker beat Kansas 22–9. On the 27th, Vanderbilt played Nashville (Peabody) at Athletic Park and won 40–0. It was the first time organized football played in the state of Tennessee. The 29th also saw the first instance of the Army–Navy Game. Navy won 24–0. The first nighttime football game was played in Mansfield, Pennsylvania on September 28, 1892 between Mansfield State Normal and Wyoming Seminary and ended at halftime in a 0–0 tie. The Army Navy game of 1893 saw the first documented use of a football helmet by a player in a game. Joseph M. Reeves had a crude leather helmet made by a shoemaker in Annapolis and wore it in the game after being warned by his doctor that he risked death if he continued to play football after suffering an earlier kick to the head.

Ережелер комитеті мен конференция кезеңі (1894-1932 жж.)

Қазіргі Оңтүстік-Шығыс конференциясы мен Атлант жағалауы конференциясының бастауы 1892 жылы қаланды. Сол жылы Джордж Петри бірінші Оберн футбол командасын ұйымдастырғаннан кейін, команданың Атланта, Джорджия қаласындағы Пьемонт паркінде Джорджия университетінің командасымен ойнауын ұйымдастырды. Оберн командасы ойынды 2000 көрерменнің алдында 10:0 есебімен жеңді. Бұл ойын колледж футболы жанкүйерлеріне «Оңтүстіктің ең көне қарсыластығы» деп белгілі ойынның бастауын берді. 1894 жылы 21 желтоқсанда Вандербильт университетінің химия профессоры доктор Уильям Дадли құрған Оңтүстік колледждер аралық спорт қауымдастығы (SIAA) құрылды. Бастапқы мүшелері: Алабама, Оберн, Джорджия, Джорджия Тех, Солтүстік Каролина, Севани және Вандербильт. 1895 жылы Клемсон, Камберленд, Кентукки, ЛСУ, Мерсер, Миссисипи, Миссисипи A&M (Миссисипи штаты), Оңтүстік-Батыс Пресвитериан университеті, Теннесси, Техас, Тулан және Нешвилл университеті шақырылған құрылтай мүшелері ретінде қосылды. Конференция бастапқыда «Оңтүстіктегі колледж спортын дамыту және тазарту» мақсатымен құрылды. Футболдағы алғашқы пастың 1895 жылы 26 қазанда Джорджия мен Солтүстік Каролина арасындағы ойында орын алғаны айтылады. Ойын кезінде Солтүстік Каролинаның ойыншысы Джоэл Уитакер дембел болғандықтан допты лақтырып жіберді, ал Джорджияның ойыншысы Джордж Стивенс оны ұстады. 1895 жылы 9 қарашада Джон Хейсман, Оберннің жалғыз голын соқтыру үшін, ойыншысы Рейнольдс Тихенорді пайдаланып, Вандэрбильтке 6:9 есебімен ұтылды. Бұл оңтүстіктегі алғашқы голмен шешілген ойын болды. Кейін Хейсман осы трюкті Поп Уорнердің Джорджия командасына қарсы қолданды. Уорнер бұл трюкті үйреніп, 1897 жылы Корнеллде Пенсильвания штатына қарсы қолданды. Ол оны 1903 жылы Карлайлда Гарвардқа қарсы қолданды және ұлттық назар аударды, бірақ ойын көп ұзамай заңсыз деп жарияланды. 1899 жылғы Севани Тайгерс – спорттың алғашқы кезеңіндегі ең ұлы командалардың бірі. Команда 12-0 есебімен қарсыластарын 322:10 есебімен жеңді. «Темір адамдар» деп аталған бұл команда 13 ойыншыдан тұратын және бес ойында жеңіске жеткен Техас A&M, Техас, Тулан, ЛСУ және Оле Мисс командаларымен алты күндік сапарда болды. Бұл оқиға «жетіінші күні олар демалды» деген сөз тіркесімен есте қалды. Грантленд Райс оларды «өмірімде көрген ең төзімді футбол командасы» деп атады. Оклахома территориясындағы алғашқы колледж футболы 1895 жылы 7 қарашада «Оклахома Сити Террорз» Оклахома Сунерзді 34:0 есебімен жеңген кезде өтті. «Террорз» командасы методист колледж студенттері мен мектеп оқушыларынан құралған. «Сунерз» командасы бірінші рет ойнауға мүмкіндік алмады. Келесі маусымда Оклахома штатының жаттықтырушысы Джон А. Хартс Арктикада алтын іздеуге кетті. Ұйымдастырылған футбол алғаш рет 1894 жылы 29 қарашада Оклахома Сити Террорз және Оклахома Сити жоғары мектебінің арасында өткізілді. Жоғары мектеп 24:0 есебімен жеңіске жетті. Кемптің кешіккен келуіне байланысты Стэнфорд Сан-Францисконың Олимпиада клубына және Калифорнияға қарсы үш ресми ойын өткізді. Команда сонымен қатар Лос-Анджелес аймағындағы екі командаға қарсы көрме ойындарын өткізді, олар Стэнфордтың ресми нәтижелеріне кірмейді. Кемп маусымнан кейін Шығыс жағалауға оралды, бірақ Стэнфордты 1894-1895 жылдар аралығында тағы екі жыл жаттықтырды. USC алғаш рет 1888 жылы американдық футбол командасын құрды. Сол жылдың 14 қарашасында USC 16:0 есебімен жеңіске жеткен Альянс Атлетик Клубқа қарсы алғашқы ойынды өткізді. Фрэнк Саффель мен Генри Х. Годдард бірінші команданың жаттықтырушылары болды, оны кавербек Артур Кэрролл құрастырды; ол өз кезегінде командаға шалбар тігуге және кейіннен тігінші болды. USC өзінің алғашқы колледждік қарсыласына келесі жылы 1889 жылдың күзінде кездесті, ол 40:0 жеңіске жеткен Сент-Винсент колледжіне ойнады. Стэнфорд пен Калифорния арасындағы «Үлкен ойын» – батыстағы ең көне колледж футболы. Бірінші ойын 1892 жылы 19 наурызда Сан-Францискодағы Хайт-стрит алаңында өтті, Стэнфорд 14:10 есебімен жеңіске жетті. «Үлкен ойын» термині алғаш рет 1900 жылы Сан-Францискода Алғыс айту күні ойналған кезде қолданылды. Ойын кезінде жақын маңдағы С. Ф. және Пасифик шыны зауытының төбесінен қарап тұрған ерлер мен ұлдардың үлкен тобы ғимараттың отты ішіне құлап түсті, нәтижесінде 13 адам қаза тауып, 78-і жарақат алды. 1900 жылы 4 желтоқсанда апаттың соңғы құрбаны (Фред Лилли) қайтыс болды, өлім саны 22-ге жетті; «Шүкіршілік күні апаты» АҚШ-тағы спорттық іс-шараның көрермендерін өлтірген ең қасіретті оқиға болып табылады. 1900 жылдың мамыр айында Филдлинг Х. Йост Стэнфорд университетінің футбол жаттықтырушысы болып жұмысқа қабылданды. Йост 1900 жылғы Стэнфорд командасын 7:2:1 есебімен қарсыластарын 154:20 есебімен жеңді. Келесі жылы 1901 жылы Йост Чарльз А. Бэрдтың шақыруымен Мичиган Вольверинс футбол командасының бас жаттықтырушысы болды. Йосттың басшылығымен Мичиган алғашқы «батыс» ұлттық күшіне айналды. 1901 жылдан 1905 жылға дейін Мичиган 56 ойыннан жеңіліссіз өтті, соның ішінде 1902 жылы алғашқы колледж футбол турниріне қатысты, кейіннен ол Роуз Боул турниріне айналды. Осы жеңіліссіз кезеңде Мичиган 2831 ұпай жинап, қарсыластарына тек 40 ұпай ғана жіберді. 1906 жылы американдық футболдағы зорлық-зомбылық туралы алаңдаушылықтарды айта отырып, Батыс жағалауындағы университеттер, Калифорния және Стэнфорд бастамасымен, осы спортты регбимен алмастырды. Олар регбидің бүкіл елде қабылданатынына сендірді.

The beginnings of the contemporary Southeastern Conference and Atlantic Coast Conference started in 1892. Upon organizing the first Auburn football team in that year, George Petrie arranged for the team to play the University of Georgia team at Piedmont Park in Atlanta, Georgia. Auburn won the game, 10–0, in front of 2,000 spectators. The game inaugurated what is known to college football fans as the Deep South's Oldest Rivalry. It was in 1894 the Southern Intercollegiate Athletic Association (SIAA) was founded on December 21, 1894, by Dr. William Dudley, a chemistry professor at Vanderbilt. The original members were Alabama, Auburn, Georgia, Georgia Tech, North Carolina, Sewanee, and Vanderbilt. Clemson, Cumberland, Kentucky, LSU, Mercer, Mississippi, Mississippi A&M (Mississippi State), Southwestern Presbyterian University, Tennessee, Texas, Tulane, and the University of Nashville joined the following year in 1895 as invited charter members. The conference was originally formed for "the development and purification of college athletics throughout the South". It is thought that the first forward pass in football occurred on October 26, 1895 in a game between Georgia and North Carolina when, out of desperation, the ball was thrown by the North Carolina back Joel Whitaker instead of punted and George Stephens caught the ball. On November 9, 1895 John Heisman executed a hidden ball trick utilizing quarterback Reynolds Tichenor to get Auburn's only touchdown in a 6 to 9 loss to Vanderbilt. It was the first game in the south decided by a field goal. Heisman later used the trick against Pop Warner's Georgia team. Warner picked up the trick and later used it at Cornell against Penn State in 1897. He then used it in 1903 at Carlisle against Harvard and garnered national attention, the play was soon made illegal. The 1899 Sewanee Tigers are one of the all time great teams of the early sport. The team went 12–0, outscoring opponents 322 to 10. Known as the "Iron Men", with just 13 men they had a six day road trip with five shutout wins over Texas A&M; Texas; Tulane; LSU; and Ole Miss. It is recalled memorably with the phrase " and on the seventh day they rested." Grantland Rice called them "the most durable football team I ever saw." The first college football game in Oklahoma Territory occurred on November 7, 1895 when the 'Oklahoma City Terrors' defeated the Oklahoma Sooners 34 to 0. The Terrors were a mix of Methodist college students and high schoolers. The Sooners did not manage a single first down. By next season, Oklahoma coach John A. Harts had left to prospect for gold in the Arctic. Organized football was first played in the territory on November 29, 1894 between the Oklahoma City Terrors and Oklahoma City High School. The high school won 24 to 0. As a result of Camp's late arrival, Stanford played just three official games, against San Francisco's Olympic Club and rival California. The team also played exhibition games against two Los Angeles area teams that Stanford does not include in official results. Camp returned to the East Coast following the season, but coached Stanford for two further years from 1894–1895. USC first fielded an American football team in 1888. Playing its first game on November 14 of that year against the Alliance Athletic Club, in which USC gained a 16–0 victory. Frank Suffel and Henry H. Goddard were playing coaches for the first team which was put together by quarterback Arthur Carroll; who in turn volunteered to make the pants for the team and later became a tailor. USC faced its first collegiate opponent the following year in fall 1889, playing St. Vincent's College to a 40–0 victory. The Big Game between Stanford and California is the oldest college football rivalry in the West. The first game was played on San Francisco's Haight Street Grounds on March 19, 1892 with Stanford winning 14–10. The term "Big Game" was first used in 1900, when it was played on Thanksgiving Day in San Francisco. During that game, a large group of men and boys, who were observing from the roof of the nearby S. F. and Pacific Glass Works, fell into the fiery interior of the building when the roof collapsed, resulting in 13 dead and 78 injured. On December 4, 1900, the last victim of the disaster (Fred Lilly) died, bringing the death toll to 22; the "Thanksgiving Day Disaster" remains the deadliest accident to kill spectators at a U. S. sporting event. In May 1900, Fielding H. Yost was hired as the football coach at Stanford University, and, after traveling home to West Virginia, he arrived in Palo Alto, California, on August 21, 1900. Yost led the 1900 Stanford team to a 7–2–1 record, outscoring opponents 154 to 20. The next year in 1901, Yost was hired by Charles A. Baird as the head football coach for the Michigan Wolverines football team. Led by Yost, Michigan became the first "western" national power. From 1901 to 1905, Michigan had a 56 game undefeated streak that included a 1902 trip to play in the first college football bowl game, which later became the Rose Bowl Game. During this streak, Michigan scored 2,831 points while allowing only 40. In 1906, citing concerns about the violence in American Football, universities on the West Coast, led by California and Stanford, replaced the sport with rugby union. At the time, the future of American football was very much in doubt and these schools believed that rugby union would eventually be adopted nationwide.

Зорлық-зомбылық және дау-дамай (1905)

Футбол ойындарының бастапқы күндерінен бері, қанағаттандырылмаған ойын ретінде танылғаннан бастап, бұл өте қатыгездікпен көзге түсетін спорт түрі болды. Басты мәселелердің бірі – «ұшқыш тіреуіш» сияқты жаппай құралымдардың танымалдылығы еді, онда көптеген шабуылдаушы ойыншылар қарсыластың ұқсас құралымына бірлесіп шабуылдайтын. Мұндай жағдайларда ойыншылар ауыр жарақат алып, кейде тіпті қаза болар еді. Джорджия штатының фулбэкі Ричард фон Альбаде Гэммон 1897 жылы Вирджинияға қарсы өткен ойында миына соққы тиіп, алаңда көз жұмды, осыдан кейін оңтүстік штаттарындағы бірнеше университеттер футбол секцияларын уақытша жапты. 1905 жылы бүкіл ел бойынша 19 адам қаза тапты. Президент Теодор Рузвельт егер жағдай өзгермесе, ойынды тоқтатуға мәжбүр боларын айтты. Алайда, ол жарақаттарды азайту және жою туралы лекция оқып, 1905 жылдың 9 қазанында Гарвард, Йель және Принстон университеттерінің футбол өкілдерімен кездесу өткізгенімен, футболға толық тыйым салу туралы ешқашан мәлімдеме жасаған жоқ. Ол ойынды жоюға құқығы болмады және шын мәнінде оны сақтап қалуды қалаған жанкүйер еді. Президенттің ұлдары сол кезде колледж және орта мектептерде футбол ойнады. Сонымен қатар, Джон Х. Аутленд Канзас штатының Уичита қаласында тәжірибелік ойын өткізді, онда бірінші даунға жету үшін қажетті пас беру саны төрттен үшке дейін азайтылды, бұл жарақаттарды азайту мақсатында жасалды. «Лос-Анджелес Таймс» газеті пастардың санының артып кеткенін хабарлады және бұл ойынды әдеттегі ойыннан гөрі қауіпсіз деп санады, бірақ жаңа ереже «спортқа қолайлы емес» екенін мәлімдеді. Соңында, 1905 жылдың 28 желтоқсанында Нью-Йоркте 62 мектеп жиналып, ойын ережелерін өзгертуді талқылады. Осы кездесудің нәтижесінде Америка Құрама Штаттарының Колледждер аралық спорт қауымдастығы құрылды, кейіннен ол Ұлттық Колледждер аралық спорт қауымдастығы (NCAA) деп аталды. 1906 жылы енгізілген ережелердің бірі, ойынды ашу және жарақаттарды азайту мақсатында, заңды алға қарай пас беруді енгізу болды. Бұл ереже көп жылдар бойы толыққанды пайдаланылмаса да, қазіргі заманғы ойынның қалыптасуындағы ең маңызды өзгерістердің бірі болып табылды. 1905-1906 жылдардағы реформалардың нәтижесінде жаппай құралымдардағы ойындар заңсыз деп жарияланды, ал алға қарай пас беру заңды деп танылды. Сент-Луис университетінің көреген жаттықтырушысы Эдди Кохемс үшін ойнаған Брэдбери Робинсон 1906 жылдың 5 қыркүйегінде Ваукешадағы Кэрролл колледжіне қарсы өткен ойында алғашқы заңды пас берді. 1910 жылы ресми түрде қабылданған басқа маңызды өзгерістерге мыналар кірді: шабуыл кезінде кем дегенде жеті шабуылдаушы ойыншы шабуыл сызығында болуы керек, итеруге немесе тартуға рұқсат етілмейді, ал өзара кедергілерге (қолдарды байланыстыруға немесе белбеу мен формаға қол тигізуге) жол берілмейді. Бұл өзгерістер соқтығысудан болатын жарақаттарды едәуір азайтты. Осы өзгерістердің артықшылықтарын пайдаланған бірнеше жаттықтырушылар пайда болды. Амос Алонзо Стагг huddle, tackling dummy және pre snap shift сияқты жаңалықтарды енгізді. Поп Уорнер және Кнут Рокне сияқты басқа жаттықтырушылар жаңа стратегияларды енгізді, олар әлі күнге дейін ойынның бір бөлігі болып табылады. Осы жаттықтырушылық жаңалықтардан басқа, ХХ ғасырдың бірінші үштен бір бөлігінде бірнеше ережелердің өзгеруі ойынға үлкен әсер етті, көбінесе пас беру ойынын ашуға ықпал етті. 1914 жылы алғаш рет қатаң жаза қолданылды. 1918 жылы жарамды қабылдаушылар туралы ереже жеңілдетілді, бұл жарамды ойыншыларға алаңның кез-келген жерінде допты ұстауға мүмкіндік берді. Бұрын қатаң ережелер болған, олар тек алаңның белгілі бір аймақтарына ғана тапсыруға рұқсат берді. Бұл уақытта ұпай салу ережесі де өзгерді: 1909 жылы алаңдағы голдар үш ұпайға дейін төмендетілді. Сонымен қатар, 1912 жылы алаңның әр шетінде 10 ярдтық ұзын аймақ енгізілген, осылайша негізгі алаңның көлемі 110-дан 100 ярдқа дейін қысқарды, ал төртінші төменгі орын қосылды. ХХ ғасырдың басында пайда болған жұлдызды ойыншылар Джим Торп, Ред Гранж және Бронко Нагурски; бұл үшеуі жаңадан пайда болған NFL-ге ауысып, оны табысты лигаға айналдыруға көмектесті. Спорт жазушысы Грантленд Райс ойынның поэтикалық сипаттамалары мен ойынның ең ірі ойыншылары үшін түрлі-түсті лақап есімдерімен, соның ішінде Нотр-Дамның "Төрт атты" бекфильді және "Граниттің жеті блогы" деп аталатын Фордэм университетінің желігерлері арқылы спортты танымал етуге көмектесті. 1907 жылы Иллинойс штатының Шампейн қаласында Чикаго мен Иллинойс штаты бірінші ойынға қатысып, жартылай ойын кезінде маршырушы оркестрдің қатысуымен шоу өткізді. Чикаго 42:6 есебімен жеңіске жетті. 1911 жылы 25 қарашада Канзас пен Миссури алғашқы футбол ойындарын өткізді. Ойын "трансляцияланды" ойналысын телеграф арқылы кем дегенде 1,000 жанкүйерге жеткізілді. Ойын 3:3 есебімен тең аяқталды. 1921 жылдың 8 қазанында Батыс Вирджиния мен Питтсбург арасындағы ойын алғашқы тікелей радио трансляциясы болды, онда Гарольд У. Арлин Forbes Field стадионында өткен жылдық «Backyard Brawl» ойыны туралы хабарлады. Питтсбург 21:13 есебімен жеңіске жетті. 1922 жылдың 28 қазанында Принстон мен Чикаго радио арқылы ұлттық деңгейде трансляцияланған алғашқы ойынды өткізді. Принстон 21:18 есебімен жеңіске жетті, бұл қызықты ойын Принстонды «Тағдыр тобы» деп атауға себеп болды.

From its earliest days as a mob game, football was a very violent sport. One of the major problems was the popularity of mass formations like the flying wedge, in which a large number of offensive players charged as a unit against a similarly arranged defense. The resultant collisions often led to serious injuries and sometimes even death. Georgia fullback Richard Von Albade Gammon died on the field from a concussion received against Virginia in 1897, causing some southern universities to temporarily stop their football programs. In 1905 there were 19 fatalities nationwide. President Theodore Roosevelt reportedly threatened to shut down the game if drastic changes were not made. However, though he lectured on eliminating and reducing injuries, and held a meeting of football representatives from Harvard, Yale, and Princeton on October 9, 1905, he never threatened to completely ban football. He lacked the authority to abolish the game and was actually a fan who wanted to preserve it. The President's sons were playing football at the college and secondary levels at the time. Meanwhile, John H. Outland held an experimental game in Wichita, Kansas that reduced the number of scrimmage plays to earn a first down from four to three in an attempt to reduce injuries. The Los Angeles Times reported an increase in punts and considered the game much safer than regular play but that the new rule was not "conducive to the sport". Finally, on December 28, 1905, 62 schools met in New York City to discuss rule changes to make the game safer. As a result of this meeting, the Intercollegiate Athletic Association of the United States, later named the National Collegiate Athletic Association (NCAA), was formed. One rule change introduced in 1906, devised to open up the game and reduce injury, was the introduction of the legal forward pass. Though it was underutilized for years, this proved to be one of the most important rule changes in the establishment of the modern game. As a result of the 1905–1906 reforms, mass formation plays became illegal and forward passes legal. Bradbury Robinson, playing for visionary coach Eddie Cochems at St. Louis University, threw the first legal pass in a September 5, 1906, game against Carroll College at Waukesha. Other important changes, formally adopted in 1910, were the requirements that at least seven offensive players be on the line of scrimmage at the time of the snap, that there be no pushing or pulling, and that interlocking interference (arms linked or hands on belts and uniforms) was not allowed. These changes greatly reduced the potential for collision injuries. Several coaches emerged who took advantage of these sweeping changes. Amos Alonzo Stagg introduced such innovations as the huddle, the tackling dummy, and the pre snap shift. Other coaches, such as Pop Warner and Knute Rockne, introduced new strategies that still remain part of the game. Besides these coaching innovations, several rules changes during the first third of the 20th century had a profound impact on the game, mostly in opening up the passing game. In 1914, the first roughing the passer penalty was implemented. In 1918, the rules on eligible receivers were loosened to allow eligible players to catch the ball anywhere on the field—previously strict rules were in place only allowing passes to certain areas of the field. Scoring rules also changed during this time: field goals were lowered to three points in 1909 In addition, 1912 saw the introduction of the 10 yard long end zone at each end of the field, thus reducing the size of the main field from 110 to 100 yards, and a fourth down was added, among other rule changes. Star players that emerged in the early 20th century include Jim Thorpe, Red Grange, and Bronko Nagurski; these three made the transition to the fledgling NFL and helped turn it into a successful league. Sportswriter Grantland Rice helped popularize the sport with his poetic descriptions of games and colorful nicknames for the game's biggest players, including Notre Dame's "Four Horsemen" backfield and Fordham University's linemen, known as the "Seven Blocks of Granite". In 1907 at Champaign, Illinois Chicago and Illinois played in the first game to have a halftime show featuring a marching band. Chicago won 42–6. On November 25, 1911 Kansas and Missouri played the first homecoming football game. The game was "broadcast" play by play over telegraph to at least 1,000 fans in Lawrence, Kansas. It ended in a 3–3 tie. The game between West Virginia and Pittsburgh on October 8, 1921, saw the first live radio broadcast of a college football game when Harold W. Arlin announced that year's Backyard Brawl played at Forbes Field on KDKA. Pitt won 21–13. On October 28, 1922, Princeton and Chicago played the first game to be nationally broadcast on radio. Princeton won 21–18 in a hotly contested game which had Princeton dubbed the "Team of Destiny."

Белгілі қиылысқан ойындар

1906 жылы Вандербильт Карлайлды 4:0 есебімен жеңді, нәтижесінде Боб Блейк далалық гол соқты. 1907 жылы Вандербильт Теңіз күштерімен 6:6 есебімен тең түсті. 1910 жылы Вандербильт ұлттық чемпион Йельді голсыз теңестірді. Келесі маусымда Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты көптеген ойыншылар кеткендіктен, Форбс Филдте Питтсбургпен ойын күнтізбесіне енгізілді. «Пантерлер», жартылай қорғаушы Том Дэвис басшылығымен, «Джорджия Тех» командасын 32:0 есебімен жеңді. 1917 жылы Кентукки штатының Данвилл қаласындағы «Центр» командасы тағы бір оңтүстік командасы ретінде көзге түсті. 1921 жылы Бо Макмиллин «Центр» командасын жетектеп, ұлттық чемпион атанған Гарвардты 6:0 есебімен жеңіске жеткізді, бұл оқиға колледж футболы тарихындағы ең үлкен сенсациялардың бірі саналады. Келесі жылы Вандербильт Мичиганмен голсыз тең түсті, бұл Dudley Field стадионындағы алғашқы ойын болды, ол Оңтүстікте тек колледж футболы үшін салынған алғашқы стадион еді. Мичиганның жаттықтырушысы Филдинг Йост және Вандербильттің жаттықтырушысы Дэн Макгугин ағайынды болды, соңғысы біріншісінің шәкірті еді. Ойын маусымның ең жақсы екі қорғанысын көрсетті және Вандербильттің гол сызығындағы қарсыласын тоқтатып, теңдікті сақтады. Оның нәтижесі «спорт әлемін қатты таңқалдырды». «Commodore» жанкүйерлері ойын алаңына шамамен 3000 орындық жастықтарды лақтырып тойлады. Ойын Вандербильттің тарихында маңызды орын алады. Сол жылы Алабама «Penn» командасын 9:7 есебімен жеңді. Вандербильттің жетекшісі Уоллес Уэйд болды, ол 1925 жылы Алабама командасын Оңтүстіктің алғашқы Роуз-Боул жеңісіне жеткізді. Бұл ойынды көбінесе «Оңтүстікті өзгерткен ойын» деп атайды. Уэйд келесі маусымда жеңіліссіз және Роуз-Боулда тең түсті.

Колледждер арасындағы американдық футболды жаңғырту (19331969)

1930 жылдардың басында колледж футболы, әсіресе Оңтүстікте, өркендеді. Вирджиния мен Солтүстік Каролина арасындағы «Оңтүстіктің ең көне қарсыластығы» және Джорджия мен Оберн арасындағы «Оңтүстіктің тереңдегі ең көне қарсыластығы» сияқты қатал бәсекелестіктер осының серпінін арттырды. 1920 жылдардың ортасына дейін ұлттық деңгейдегі жетекші командалар Солтүстік-Шығыс және Орта Батыстан шықса, Оңтүстік пен Батыс жағалауынан бірнеше команда ұлттық жетістіктерге қол жеткізген кезде бұл үрдіс өзгерді. Уоллес Уильям Уэйдтің 1925 жылғы Алабама командасы 1926 жылғы Роуз-боулда жеңіс алып, алғашқы ұлттық титулын жеңіп алды. Ал Уильям Александрдың 1928 жылғы Джорджия Тех командасы 1929 жылғы Роуз-боулда Калифорнияны ұтты. Колледж футболы Оңтүстікте ең танымал көрермендер спортына айналды. Осы кезеңде бірнеше маңызды заманауи колледж футбол конференциялары көтеріңкі қадам жасады. Оңтүстік-Батыс Атлетикалық Конференциясы 1915 жылы құрылған. Көбінесе Техас штаттарының командаларынан тұратын бұл конференция 1938 жылы Техас Христиан Университеті (TCU) және 1939 жылы Техас A&M командаларының қатарынан ұлттық чемпиондықтарын көрді. Тынық мұхиты жағалауы конференциясы (PCC), Pac-12 конференциясының (Pac-12) алдағы іргетасы, 1931 және 1932 жылдары титул жеңіп алған Оңтүстік Калифорния университетінде өз қатарынан чемпиондарын көрді. Алдыңғы онжылдықтардағыдай, Үлкен Он конференциясы 1930 және 1940 жылдары да үстемдік етті. Миннесота 1934 және 1941 жылдар аралығында 5 титул жеңіп алды, ал Мичиган (1933, 1947 және 1948) және Огайо штаты (1942) да чемпион атанды. 1930 жылдары колледж футболы аймақтық шеңберден тысқары өскен сайын, ұлттық назар аударды. Төрт жаңа боул ойыны құрылды: 1935 жылы Orange Bowl, Sugar Bowl, Sun Bowl және 1937 жылы Cotton Bowl. Ұлттық чемпионаттың нақты болмауына байланысты, бұл боул ойындары, бұрынғы Роуз-боулмен бірге, елдің алыс аймақтарынан келген командаларды, әдетте бір-бірімен ойнамайтын командаларды кездестіруге мүмкіндік берді. 1936 жылы Associated Press танымал спорт жазушыларының апталық сауалнамасын бастады, осы сауалнама бойынша елдің барлық колледж футбол командалары рейтингке енгізілді. Ұлттық чемпионат ойыны болмағандықтан, AP сауалнамасының соңғы нұсқасы колледж футболының Ұлттық чемпионын анықтау үшін пайдаланылды. 1930 жылдары ойынға допты беру (пастың) маңыздылығы артты. Дегенмен, кейбір жаттықтырушылар, мысалы Теннесси штатының генерал Роберт Нейланд, оны пайдаланудан бас тартты және 1939 жылы жеңіліссіз, теңсіз және ешкімге ұпай бермеген команда болды. Ойын ережелеріндегі бірнеше өзгерістер командалардың допты беру қабілетіне үлкен әсер етті. 1934 жылы ережелер комитеті екі маңызды жазаны алып тастады: кез келген сериядағы екінші толық емес пас үшін бес ярдты жоғалту және энд-зонадағы толық емес пас үшін допты жоғалту. Сонымен қатар, доптың көлденеңі қысқартылды, осының арқасында оны ұстап алу және лақтыру оңайырақ болды. Допты берудің оңайлануынан пайда тапқан ойыншылардың қатарында Алабама командасының шабуылшысы Дон Хатсон және TCU командасының пассері "Слинг" Сэмми Бау болды. 1935 жылы Нью-Йорк қаласының Downtown Athletic Club алғашқы Heisman Trophy сыйлығын Чикаго университетінің жартылай қорғаушысы Джей Бервангерге берді, ол 1936 жылы NFL Draft-ында алғашқы таңдау болды. Трофейді мүсінші Фрэнк Элиску жасаған және Нью-Йорк университетінің ойыншысы Эд Смит үлгісіне сәйкес жасаған. Бұл трофей елдің «ең үздік» колледж футболшысын марапаттайды және американдық спорттың барлық түрінде ең қадірлі марапаттардың біріне айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде колледж футболшылары қарулы күштерге қатысты, ал кейбіреулері соғыс кезінде Еуропада ойнады. Бұл ойыншылардың көпшілігі колледж мансабында жарамдылықтарын сақтап қалғандықтан, олардың кейбіреулері Вест-Пойнтқа оралып, Армия командасының 1944 және 1945 жылдары қатарынан ұлттық чемпиондықтарын жеңіп алуына көмектесті. Док Бланшард («Мистер Inside» деп белгілі) және Гленн Дэвис («Мистер Оуэссид» деп белгілі) екеуі де 1945 және 1946 жылдары Heisman Trophy сыйлығын жеңіп алды. 1944-1946 жылдардағы Армия командасының жаттықтырушылар құрамында болашақ футбол шеберлерінің залына енген жаттықтырушы Винс Ломбарди де болды. 1950 жылдары тағы да көптеген династиялар мен күшті командалар пайда болды. Оклахома командасы бапкер Бад Уилкинсонның басшылығымен үш ұлттық титулды (1950, 1955, 1956) жеңіп алды және он жыл бойына үлкен сегіз конференциясының барлық чемпионаттарын жеңіп, рекордтық 47 ойындық жеңіс тізбегін құрды. Вуди Хейс Огайо штатын 1954 және 1957 жылдары екі ұлттық титулға жеткізді және Үлкен Он конференциясында үстемдік етті, үш Үлкен Он титулын жеңіп алды – бұл көрсеткіш басқа командалардан жоғары. Уилкинсон мен Хейс, сондай-ақ Теннессидің Роберт Нейланд 1950 жылдары жүгіру ойынының жаңаруына көмектесті. 1951 жылы орташа есеппен 18,9 доп беруден 1955 жылы 13,6 доп беруге дейін азайды, ал командалар ойын барысында 50-ге жуық жүгіру ойынын орташа есеппен орындады. 1950 жылдардағы Heisman Trophy сыйлығының тоғыздан он жеңімпазы жүгірушілер болды. Декаданың ең көп доп беретін командаларының бірі болған Нотр-Дам командасының жетістігі айтарлықтай төмендеді; 1920 мен 1990 жылдар аралығындағы онжылдықтардың ішінде тек 1950 жылдары команда ұлттық титулдың кемінде бір бөлігін жеңіп алмады. Дегенмен, Нотр-Дам командасының ойыншысы Пол Хорнунг 1956 жылы Heisman Trophy сыйлығын жеңіп алды, осылайша жеңіліс тапқан командадан шыққан жалғыз ойыншы атанды. 1956 жылдың қаңтарында Бобби Гриер Sugar Bowl ойынына қатысқан алғашқы қара нәсілді ойыншы болды. Ол сондай-ақ Оңтүстіктегі боул ойынына қатысқан алғашқы қара нәсілді ойыншы деп есептеледі, дегенмен Уоллес Триплетт сияқты басқа ойыншылар 1948 жылғы Cotton Bowl ойынында (Даллас) ойнаған. Гриердің командасы, Питтсбург Пантерс, Джорджия Тех Yellow Jackets командасымен ойнауға тиіс болды. Дегенмен, Джорджия штатының губернаторы Марвин Гриффин Джорджия Тех командасын осы нәсілдік интеграцияланған ойынға қатыспауға шақырды. Губернатор Гриффин ойынға дейін жаңалықтарда кеңінен сынға ұшырады, ал Джорджия Тех студенттері оның резиденциясының алдында наразылық акцияларын өткізді. Губернатордың қарсылығына қарамастан, Джорджия Тех келісімді сақтап, боул ойынына қатысты. Ойынның бірінші ширегінде Гриерге қарсы жасалған допты ұстау бұзушылығы нәтижесінде Yellow Jackets 7:0 есебімен жеңіске жетті. Гриер бұл тәжірибе туралы көбінесе жағымды естеліктері бар екенін, соның ішінде командаластарының қолдауы мен бүкіл әлемнен келген хаттарды айтты.

In the early 1930s, the college game continued to grow, particularly in the South, bolstered by fierce rivalries such as the "South's Oldest Rivalry", between Virginia and North Carolina and the "Deep South's Oldest Rivalry", between Georgia and Auburn. Although before the mid 1920s most national powers came from the Northeast or the Midwest, the trend changed when several teams from the South and the West Coast achieved national success. Wallace William Wade's 1925 Alabama team won the 1926 Rose Bowl after receiving its first national title and William Alexander's 1928 Georgia Tech team defeated California in the 1929 Rose Bowl. College football quickly became the most popular spectator sport in the South. Several major modern college football conferences rose to prominence during this time period. The Southwest Athletic Conference had been founded in 1915. Consisting mostly of schools from Texas, the conference saw back to back national champions with Texas Christian University (TCU) in 1938 and Texas A&M in 1939. The Pacific Coast Conference (PCC), a precursor to the Pac 12 Conference (Pac 12), had its own back to back champion in the University of Southern California which was awarded the title in 1931 and 1932. As in previous decades, the Big Ten continued to dominate in the 1930s and 1940s, with Minnesota winning 5 titles between 1934 and 1941, and Michigan (1933, 1947, and 1948) and Ohio State (1942) also winning titles. As it grew beyond its regional affiliations in the 1930s, college football garnered increased national attention. Four new bowl games were created: the Orange Bowl, Sugar Bowl, the Sun Bowl in 1935, and the Cotton Bowl in 1937. In lieu of an actual national championship, these bowl games, along with the earlier Rose Bowl, provided a way to match up teams from distant regions of the country that did not otherwise play. In 1936, the Associated Press began its weekly poll of prominent sports writers, ranking all of the nation's college football teams. Since there was no national championship game, the final version of the AP poll was used to determine who was crowned the National Champion of college football. The 1930s saw growth in the passing game. Though some coaches, such as General Robert Neyland at Tennessee, continued to eschew its use and was the last college team to produce an undefeated, untied and unscored upon season in 1939. Several rules changes to the game had a profound effect on teams' ability to throw the ball. In 1934, the rules committee removed two major penalties—a loss of five yards for a second incomplete pass in any series of downs and a loss of possession for an incomplete pass in the end zone—and shrunk the circumference of the ball, making it easier to grip and throw. Players who became famous for taking advantage of the easier passing game included Alabama end Don Hutson and TCU passer "Slingin" Sammy Baugh. In 1935, New York City's Downtown Athletic Club awarded the first Heisman Trophy to University of Chicago halfback Jay Berwanger, who was also the first ever NFL Draft pick in 1936. The trophy was designed by sculptor Frank Eliscu and modeled after New York University player Ed Smith. The trophy recognizes the nation's "most outstanding" college football player and has become one of the most coveted awards in all of American sports. During World War II, college football players enlisted in the armed forces, some playing in Europe during the war. As most of these players had eligibility left on their college careers, some of them returned to college at West Point, bringing Army back to back national titles in 1944 and 1945 under coach Red Blaik. Doc Blanchard (known as "Mr. Inside") and Glenn Davis (known as "Mr. Outside") both won the Heisman Trophy, in 1945 and 1946 respectively. On the coaching staff of those 1944–1946 Army teams was future Pro Football Hall of Fame coach Vince Lombardi. The 1950s saw the rise of yet more dynasties and power programs. Oklahoma, under coach Bud Wilkinson, won three national titles (1950, 1955, 1956) and all ten Big Eight Conference championships in the decade while building a record 47 game winning streak. Woody Hayes led Ohio State to two national titles, in 1954 and 1957, and dominated the Big Ten conference, winning three Big Ten titles—more than any other school. Wilkinson and Hayes, along with Robert Neyland of Tennessee, oversaw a revival of the running game in the 1950s. Passing numbers dropped from an average of 18.9 attempts in 1951 to 13.6 attempts in 1955, while teams averaged just shy of 50 running plays per game. Nine out of ten Heisman trophy winners in the 1950s were runners. Notre Dame, one of the biggest passing teams of the decade, saw a substantial decline in success; the 1950s were the only decade between 1920 and 1990 when the team did not win at least a share of the national title. Paul Hornung, Notre Dame quarterback, did, however, win the Heisman in 1956, becoming the only player from a losing team ever to do so. In January of 1956, Bobby Grier became the first black player to participate in the Sugar Bowl. He is also regarded as the first black player to compete at a bowl game in the Deep South, though others such as Wallace Triplett had played in games like the 1948 Cotton Bowl in Dallas. Grier's team, the Pittsburgh Panthers, was set to play against the Georgia Tech Yellow Jackets. However, Georgia's Governor Marvin Griffin beseeched Georgia Tech to not participate in this racially integrated game. Griffin was widely criticized by news media leading up to the game, and protests were held at his mansion by Georgia Tech students. Despite the governor's objections, Georgia Tech upheld the contract and proceeded to compete in the bowl. In the game's first quarter, a pass interference call against Grier ultimately resulted in Yellow Jackets' 7 0 victory. Grier stated that he has mostly positive memories about the experience, including the support from teammates and letters from all over the world.

Қазіргі заманғы колледждер арасындағы футбол (1970 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Ұлттық футбол лигасының 1958 жылғы чемпионат ойынының үлкен табысынан кейін колледж футболы енді ұлттық деңгейде NFL-дің танымалдығына жете алмады. Екі ойынның да дамуына теледидардың пайда болуы себеп болды, бірақ 1950 жылдардың соңынан бастап NFL ұлттық деңгейде танымал спортқа айналса, колледж футболы берік аймақтық байланыстарды сақтап қалды. Кәсіби футбол ұлттық теледидар құбылысына айналғанда, колледж футболы да сондай құбылысқа ұшырады. 1950 жылдары үлкен ұлттық қолдауға ие болған Нотр-Дам өзінің ойындарын көрсету үшін жеке телеарна құрды, бірақ көбінесе спорт өңірлік деңгейде танымал болды. 1952 жылы NCAA мүше мекемелерінің ойындары үшін барлық теледидарлық хабар тарату құқықтарын өзіне алды және телеарналармен келісімдерді жалғыз өзі жүргізді. Бұл жағдай 1984 жылға дейін сақталды, содан кейін бірнеше мектеп Шерман монополияға қарсы заңы бойынша сотқа шағым түсірді. Жоғарғы сот NCAA-ға қарсы шешім шығарды және мектептер енді өздерінің теледидарлық келісімдерін еркін жүзеге асыра алады. ABC Sports 1966 жылы аптаның ұлттық ойынын көрсетуді бастады, бұл алғаш рет маңызды кездесулер мен бәсекелестіктерді ұлттық көрерменге жеткізді. Жаңа формациялар мен ойын схемалары жасала берді. Техас университетінде Даррелл Рояльдың ассистенті болған Эмори Беллард үш шабуылшылы опциялық стильдегі қылмыс схемасын жасады, ол "жетістік сүйегі" (wishbone) деп аталды. Жетістік сүйегі – бұл жүріске баса назар аударатын қылмыс, онда ойыншылардың кімге доп беру керектігін немесе қалай лақтыру керектігін шешу үшін квотербек соңғы сәтте шешім қабылдайды. Рояль бұл схеманы басқа жаттықтырушыларға үйретті, соның ішінде Алабама штатынан Бэр Брайантқа, Оклахома штатынан Чак Фэрбенкске және UCLA-дан Пеппер Роджерске; олардың барлығы оны өздерінің қалауынша бейімдеді және дамытты. Жетістік сүйегінің стратегиялық қарсы тұруы – 1960 және 1970 жылдары кәсіби және колледж жаттықтырушылары жасаған "жайылмалы" (spread) қылмыс. Кейбір мектептерде жайылмалы қылмыстың жүріске негізделген түрі қолданылса да, оның ең көп таралған түрі – өрісті көлденең және тік бағытта "жайып" қоюға арналған пас беруге баса назар аударатын қылмыс. Кейбір командалар үнемі жеңіске жету үшін өздерін уақытқа бейімдеуге қол жеткізді. Ең табысты командалардың рейтингінде Мичиган, Нотр-Дам және Техас жалпы жеңістер саны бойынша бірінші, екінші және үшінші орындарда тұр.

Following the enormous success of the National Football League's 1958 championship game, college football no longer enjoyed the same popularity as the NFL, at least on a national level. While both games benefited from the advent of television, since the late 1950s, the NFL has become a nationally popular sport while college football has maintained strong regional ties. As professional football became a national television phenomenon, college football did as well. In the 1950s, Notre Dame, which had a large national following, formed its own network to broadcast its games, but by and large the sport still retained a mostly regional following. In 1952, the NCAA claimed all television broadcasting rights for the games of its member institutions, and it alone negotiated television rights. This situation continued until 1984, when several schools brought a suit under the Sherman Antitrust Act; the Supreme Court ruled against the NCAA and schools are now free to negotiate their own television deals. ABC Sports began broadcasting a national Game of the Week in 1966, bringing key matchups and rivalries to a national audience for the first time. New formations and play sets continued to be developed. Emory Bellard, an assistant coach under Darrell Royal at the University of Texas, developed a three back option style offense known as the wishbone. The wishbone is a run heavy offense that depends on the quarterback making last second decisions on when and to whom to hand or pitch the ball to. Royal went on to teach the offense to other coaches, including Bear Bryant at Alabama, Chuck Fairbanks at Oklahoma and Pepper Rodgers at UCLA; who all adapted and developed it to their own tastes. The strategic opposite of the wishbone is the spread offense, developed by professional and college coaches throughout the 1960s and 1970s. Though some schools play a run based version of the spread, its most common use is as a passing offense designed to "spread" the field both horizontally and vertically. Some teams have managed to adapt with the times to keep winning consistently. In the rankings of the most victorious programs, Michigan, Notre Dame, and Texas are ranked first, second, and third in total wins.

Боул чемпионаты сериясы

1998 жылы Bowl Championship Series деп аталатын жаңа жүйе құрылды. Бірінші рет бұл жүйеге барлық маңызды конференциялар (АКК, Үлкен Шығыс, Үлкен 12, Үлкен Он, Пак 10 және SEC) және төрт маңызды боул ойыны (Роза, Апельсин, Шәкәр және Фиеста) енді. Осы алты конференцияның чемпиондары, сондай-ақ екі «еркін таңдаудан» шақырылған командалар төрт боул ойынына қатысуға шақырылды. Әр жыл сайын төрт ойынның бірі ұлттық чемпионат ойыны ретінде өткізілді. Сондай-ақ, мектептерді рейтингтеу үшін адамдардың сауалнамалары, компьютерлік рейтингтер және кесте күрделілігін есептеуді қамтитын күрделі жүйе енгізілді. Осы рейтингтік жүйеге сүйене отырып, бірінші және екінші орындағы командалар әр жыл сайын ұлттық чемпионат ойынында кездесетін. Ұлттық чемпионатқа қатыспаған мектептер мен боул ойындары үшін дәстүрлі байланыстар сақталды. Мысалы, ұлттық чемпионаттың бір бөлігі болмаған жылдары Роуз Боул әлі де Big Ten және Pac 10 чемпиондарын қабылдады. 2009 жылы Бойз штаты Фиеста Боулда TCU командасымен ойнады, бұл BCS конференцияларына кірмейтін екі мектептің алғашқы рет BCS боул ойынында кездесуі болды. BCS боул ойындарына соңғы рет кірген «AQ емес» конференциядан шыққан команда 2012 жылы Солтүстік Иллинойс болды, ол 2013 жылғы Апельсин Боулда ойнады (және жеңілді).

Колледж футболының плей-оффы

Колледж футболы плей-оффтары жөніндегі пікірталас күшейгеніне байланысты, және BCS-дің кейде даулы нәтижелерінің шамамен он жылдан кейін, конференция комиссарлары мен Нотр-Дам университетінің президенті «Колледж футболы плей-оффтары» деп аталатын Plus One жүйесін енгізуге дауыс берді. Колледж футболы плей-оффы – NCAA I дивизионының футбол лигасы (FBS) үшін жыл сайынғы постсезондық турнир болып табылады және оның бұрынғылары сияқты, NCAA-дан санкция алмады. Плей-офф 2014 жылғы NCAA I FBS футбол маусымымен басталды. Төрт команда екі жартылай финалдық ойында өтеді, ал жеңімпаздар Колледж футболы плей-офф ұлттық чемпионатына жолдама алады. Бірақ, жаңа жүйенің алғашқы маусымы даусыз болған жоқ, себебі TCU және Baylor (екеуі де бір жеңіліспен) Колледж футболы плей-оффын таңдау комитетінің қолдауын ала алмады. Алғашқы маусымнан кейін плей-оффта Алабама және Клемсон екі командасы басымдық танытты. Олардың кем дегенде біреуі барлық чемпионат ойындарында, біріншісінен басқа, қатысты және 2021 жылға дейін жеті ойынның бесеуін жеңіп алды, оның ішінде бір-бірімен өткізген үш ойын бар.

Ертедегі ойыншылар, командалар және лигалар (18921919)

ХХ ғасырдың басында футбол АҚШ халқының арасында кеңінен таныла бастады және жергілікті деңгейде болса да, қызу бәсекелестік пен қарсыластыққа толы болды. Ойыншыларға жалақы төлеу сол кезде спортқа жарасымсыз және арсыздық деп есептелгенмен, Питтсбург аймағындағы «Аллегей Атлетика Ассоциациясы» клубы, ресми емес Батыс Пенсильвания футбол лигасында, бұрынғы Йель университетінің үздік қорғаушысы Пудж Хеффелфингерді жасырын түрде жұмысқа алды. 1892 жылдың 12 қарашасында Хеффелфингер кәсіби футболшы болған алғашқы адамға айналды. Оған Питтсбург атлетика клубына қарсы өткен ойын үшін 500 доллар төленді. Хеффелфингер Питтсбург ойыншысының жіберген добын ұстап, 35 ярдқа жүгіріп, гол соқты, нәтижесінде «Аллегей» клубы 4:0 есебімен жеңіске жетті. Көрермендер күдікпен қарағанмен, төлем көп жылдар бойы құпия сақталды. 1895 жылдың 3 қыркүйегінде Пенсильвания штатының Латроб қаласында «Латроб Атлетика Ассоциациясы» мен «Жаннет Атлетика Клубы» арасында алғашқы толыққанды кәсіби матч өтті. «Латроб» 12:0 есебімен жеңіске жетті. 1897 жылы «Латроб Атлетика Ассоциациясы» барлық ойыншыларына маусым бойы жалақы төлеп, алғашқы толық кәсіби футбол командасы атанды. 1898 жылы Уильям Чейз Темпл 1895 жылдан 1900 жылға дейін Питтсбургте орналасқан «Дукейн Кантри және Атлетика Клубы» командасының төлемдерін өз міндетіне алды, ол кәсіби футбол командасының алғашқы ресми иесі болды. Содан кейін сол жылы Чикаго қаласының оңтүстік жағында «Морган Атлетика Клубы» құрылды. Бұл команда кейін «Чикаго Кардиналдары», содан кейін «Сент-Луис Кардиналдары» болып, қазір «Аризона Кардиналдары» деп аталады, осылайша үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне кәсіби футбол командасы атанды. Том О'Рук, «Мэдисон Сквер Гарден» клубының директоры, бес командадан тұратын турнирді, «Футбол әлем чемпионаты» деп атап, ұйымдастырды. Бұл шарада алғашқы жабық футбол ойындары өтті. Алғашқы кәсіби жабық матч 1902 жылдың 29 желтоқсанында өтті, онда «Сиракуз Атлетика Клубы» «Нью-Йорк командасын» 5:0 есебімен жеңді. «Сиракуз» 1902 жылғы турнирде жеңіске жетті, ал «Франклин Атлетика Клубы» 1903 жылғы турнирде жеңіске қол жеткізді. «Әлем чемпионаты» тек екі маусымға созылды. Футболда ойнағаны үшін ақы алған алғашқы афроамерикалық спортшы – екі спорт түрінен шеберлік танытқан Чарльз Фоллис болды. 1902 жылдан бастап бес жыл бойы «Шелби Стимфиттерс» командасының құрамында ойнаған Фоллис 1904 жылы кәсіби футболға көшті. Ойын батысқа, Огайо штатына жылжыды, ол 20 ғасырдың басында кәсіби футболдың орталығына айналды. Массилон, Акрон, Портсмут және Кантон сияқты шағын қалалар «Огайо лигасы» деп аталатын еркін коалицияда кәсіби командаларды қолдады, ол бүгінгі Ұлттық футбол лигасының тікелей алдыңғысы болды. 1906 жылы «Кантон Булдогс» – «Массилон Тайгерс» командалары арасындағы ставкаларға байланысты дау АҚШ-тағы кәсіби футболдағы алғашқы ірі жанжалға айналды. Бұл кәсіби құмар ойыншылардың кәсіби спортты манипуляциялауға тырысқан алғашқы жағдайы болды. «Массилон Тайгерс» командасы «Кантон Булдогс» екінші ойынды сәукелеске түсіргенін дәлелдей алмаса да, бұл жанжал «Булдогс» командасының беделін түсіріп, 1910 жылдардың ортасына дейін Огайодағы кәсіби футболдың құлдырауына себеп болды. 1915 жылы қайта құрылған «Кантон Булдогс» бұрынғы олимпиада жеңімпазы және «Карлайл Индиан мектебінің» үздік ойыншысы Джим Торппен келісімшартқа қол қойды. Торп келесі бірнеше жыл бойы кәсіби футболдың символына айналды және бес жылдан кейін Ұлттық футбол лигасының құрылуына қатысты.

In the early 20th century, football began to catch on in the general population of the United States and was the subject of intense competition and rivalry, albeit of a localized nature. Although payments to players were considered unsporting and dishonorable at the time, a Pittsburgh area club, the Allegheny Athletic Association, of the unofficial western Pennsylvania football circuit, surreptitiously hired former Yale All American guard Pudge Heffelfinger. On November 12, 1892, Heffelfinger became the first known professional football player. He was paid $500 to play in a game against the Pittsburgh Athletic Club. Heffelfinger picked up a Pittsburgh fumble and ran 35 yards for a touchdown, winning the game 4–0 for Allegheny. Although observers held suspicions, the payment remained a secret for years. On September 3, 1895 the first wholly professional game was played, in Latrobe, Pennsylvania, between the Latrobe Athletic Association and the Jeannette Athletic Club. Latrobe won the contest 12–0. In 1897, the Latrobe Athletic Association paid all of its players for the whole season, becoming the first fully professional football team. In 1898, William Chase Temple took over the team payments for the Duquesne Country and Athletic Club, a professional football team based in Pittsburgh from 1895 until 1900, becoming the first known individual football club owner. Later that year, the Morgan Athletic Club, on the South Side of Chicago, was founded. This team later became the Chicago Cardinals, then the St. Louis Cardinals and now is known as the Arizona Cardinals, making them the oldest continuously operating professional football team. A five team tournament, known as the World Series of Football was organized by Tom O'Rouke, the manager of Madison Square Garden. The event featured the first ever indoor pro football games. The first professional indoor game came on December 29, 1902, when the Syracuse Athletic Club defeated the "New York team" 5–0. Syracuse would go on to win the 1902 Series, while the Franklin Athletic Club won the Series in 1903. The World Series only lasted two seasons. The first black person to be paid for his play in football games is thought to be two sport athlete Charles Follis, A member of the Shelby Steamfitters for five years starting in 1902, Follis turned professional in 1904. The game moved west into Ohio, which became the center of professional football during the early decades of the 20th century. Small towns such as Massillon, Akron, Portsmouth, and Canton all supported professional teams in a loose coalition known as the "Ohio League", the direct predecessor to today's National Football League. In 1906 the Canton Bulldogs–Massillon Tigers betting scandal became the first major scandal in professional football in the United States. It was the first known case of professional gamblers attempting to fix a professional sport. Although the Massillon Tigers could not prove that the Canton Bulldogs had thrown the second game, the scandal tarnished the Bulldogs' name and helped ruin professional football in Ohio until the mid 1910s. In 1915, the reformed Canton Bulldogs signed former Olympian and Carlisle Indian School standout Jim Thorpe to a contract. Thorpe became the face of professional football for the next several years and was present at the founding of the National Football League five years later.

Кеңейту

1921 жылы лигаға тағы бірнеше команда қосылып, мүшелік саны 22 командаға дейін өсті. Жаңа қосылған командалардың арасында «Грин-Бэй Пэкерс» болды, ол қазірге дейін өзгермеген команда атын ең ұзақ уақыт қолданған рекордты сақтап тұр. Сондай-ақ 1921 жылы «Декатур Стейлилер» командасының иесі А. Е. Стейли команданы ойыншы-жаттықтырушы Джордж Халасқа сатты, ол NFL-дің алғашқы жарты ғасырындағы ең маңызды тұлғаларының біріне айналды. 1921 жылы Халас команданы Чикагоға көшірді, бірақ «Стейлилер» деген лақап атын сақтап қалды. 1922 жылы команда «Чикаго Беарс» деп атала бастады. «Стейлилер» 1921 жылы AFPA чемпионатында «Буффало Олл-Америкас» командасын жеңіп, кейін «Стейлидің алаяқтығы» деп аталған оқиғаға қатысты. 1920-жылдардың ортасына қарай NFL мүшелігі 25 командаға дейін өсті, сондай-ақ «Америка футбол лигасы» деп аталатын қарсылас лига құрылды. Қарсылас AFL бір маусымнан кейін таратылды, бірақ бұл кәсіби футболға қызығушылықтың артып бара жатқанын көрсетті. Бірнеше колледж жұлдыздары NFL-ге қосылды, ең танымалдарының бірі – Иллинойс университетінен Ред Грандж, ол 1925 жылы «Чикаго Беарс» командасымен атақты «барнсторминг» турнесіне қатысты. Сол маусымда тағы бір дау 1925 жылы «Чикаго Кардиналс» және «Милуоки Бэджерс» арасындағы ойынға байланысты болды. Оқиғаның мәнісінде «Чикаго» командасының ойыншысы Арт Фолз «Милуоки Бэджерс» командасы үшін «Кардиналсқа» қарсы ойнау үшін бір топ орта мектеп футболшыларын жалдады. Бұл «Чикагоға» нашар қарсыласты қамтамасыз етуі керек еді. Ойын олардың жеңіс-жеңіліс көрсеткіштерін жақсартуға және 1925 жылғы чемпионатты көшбасшы «Поттсвилл Марунс» командасынан алуға мүмкіндік беруі тиіс еді. Бастапқыда барлық тараптар қатаң жазаланды, бірақ бірнеше айдан кейін жазалар алынып тасталды. Сондай-ақ сол жылы даулы шешіммен NFL титулы «Марунс» командасынан алынып, «Кардиналс» командасына берілді.

1932 жылғы NFL плей-офф ойыны

1932 жылғы маусымның соңында «Чикаго Беарс» және «Портсмут Спартанс» командалары үздік тұрақты маусым көрсеткіштері бойынша тең түсті. Чемпионды анықтау үшін лига алғашқы плей-офф ойынын өткізуге шешім қабылдады. Суық ауа-райына байланысты ойын «Чикаго стадионында» жабық алаңда өтті, бұл кейбір ережелерді уақытша өзгертуге әкеп соқты. «Чикаго» 9:0 есебімен жеңіске жетті. Плей-оффтың үлкен сәттілікке ие болғанына байланысты, 1933 жылғы маусымда лига екі дивизионға бөлінді, ал дивизион жеңімпаздары жоспарланған чемпионат ойынына қатысты. Сонымен қатар, бірқатар жаңа ережелер енгізілді: қақпа тіректері қақпа сызығына жақындатылды, әр ойын хэш сызықтары арасында басталуы керек болды және алға пастарды сызықтан кез келген нүктеден беруге рұқсат етілді (бұрынғы бес ярдықтан емес). 1936 жылы НФЛ алғаш рет колледж студенттерін таңдау жүргізді (драфт). Алғашқы таңдау бойынша «Филадельфия Иглз» Хейсман жүлдесінің иегері Джей Бервангерді таңдады, бірақ ол кәсіби деңгейде ойнаудан бас тартты. Сол жылы тағы бір AFL құрылды, бірақ ол да тек екі маусым ғана сақталды.

НФЛ-дің тұрақтылығы мен өсуі (1933-1969 жж.)

1930 жылдар NFL үшін маңызды өзгесу кезеңі болды. 1930 жылдардың ортасына дейін лига құрамы тұрақсыз болды. 1933 жылы «Питтсбург Стиллерс» және «Филадельфия Иглз» командалары құрылды. 1936 жыл – франшизалардың көшпеген алғашқы жылы болды, оған дейін 51 команда тарап кеткен еді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ойыншылардың жетіспеуі лиганың қысқаруына алып келді, бірнеше команда таратылды, ал басқалары бірікті. Ұзақ уақыт болмаған біріккен командалардың арасында 1943 жылы «Стиглс» («Питтсбург» және «Филадельфия»), 1944 жылы «Кард-Питтс» («Чикаго Кардиналс» және «Питтсбург»), сондай-ақ 1945 жылы «Бруклин Доджерс» пен «Бостон Янкс» командаларының бірігуінен құрылған команда бар еді.

Әлемдегі ең керемет ойын

1958 жылғы NFL маусымының соңында Балтимор Колтс және Нью-Йорк Гигантс командалары лига чемпионын анықтау үшін «Янки стадионда» кездесті. 60 минуттық ойын тең түскендіктен, бұл NFL тарихында алғаш рет «күрт аяқталу» (sudden death) режимінде өткен матч болды. Матчтың қорытынды есебі: Колтс 23, Гигантс 17. Осы ойыннан бері ол «Ең ұлы матч» деп белгілі болды. Ол NBC телеарнасынан тікелей эфирде көрсетілді, және лиганың ұлттық деңгейде танымалдылығын арттыруы кәсіби футбол тарихындағы маңызды кезең ретінде бағаланды, бұл NFL-ді АҚШ-тағы ең танымал спорт лигаларының біріне айналдыруға көмектесті. Журналист Текс Моул бұл матч туралы: «Бұл алғаш рет, ұлттық көрермендердің қиялын оятып, шынымен эпикалық ойын болды» деді. AFL командалары келесі екі Супер Боулды жеңіп алды, ал 1970 жылы екі лига бірігіп, 26 командадан тұратын жаңа лига құрды. Нәтижесінде кеңейтілген NFL, AFL-дің табысына ықпал еткен жаңашылықтарды қабылдады, мысалы, ойыншылардың жейделеріндегі есімдер, ресми ойын уақытын көрсететін сағаттар, ұлттық теледидарлық келісімдер (Дүйсенбі кешкі футболдың қосылуы NFL-ге ірі үш телеарнаның барлығында трансляция құқығын берді) және үй және сырт командалар арасындағы билет сатудан түскен табыс пен теледидардан түскен табысты бөлісу. NFL АҚШ-тағы ең танымал спорт лигасына айналды. Қазіргі заманғы NFL-ді басқа ірі кәсіби спорт лигаларынан ерекшелендіретін бірден-бір нәрсе – оның 32 командасы арасындағы теңдік. Уақыт-уақытпен үстемдік құрған командалар пайда болғанымен, лига әр команданың жыл сайын чемпионатты жеңуге нақты мүмкіндігі бар сирек лигалардың бірі ретінде танылды. Лиганың ойыншылар одағымен жасасқан күрделі еңбек шарты, клубтар арасындағы жалақы шегі мен табысты бөлісуді талап етеді, бұл ең бай командалардың ең жақсы ойыншыларды жинауын болдырмайды және Грин-Бэй және Нью-Орлеанс сияқты кіші қалалардағы командаларға да Супер Боул үшін күресуге мүмкіндік береді. Бұл еңбек шартының негізгі авторы – 1989 жылдан 2006 жылға дейін лига комиссары болған Пол Таглиабуэ. Клубтар арасындағы теңдікті қамтамасыз етуден басқа, 1993 жылы жасалған және 1998 және 2006 жылдары жаңартылған қазіргі еңбек шарты ойыншылардың жалақысын төмен деңгейде ұстап тұрды – АҚШ-тағы төрт ірі спорт лигасының арасындағы ең төменгі көрсеткіш. Сондай-ақ, 1993 жылдан бері NFL-де ойыншылардың ереуіліне немесе жұмысты тоқтатуға жол бермеді. 2006 жылғы маусым алдында комиссарлық қызметке келгеннен бері Роджер Гуделл ойыншылардың мінез-құлқы мәселесіне баса назар аударды. Осы және басқа да жағдайларда Адам «Пакман» Джонс және Майкл Вик сияқты бірнеше танымал ойыншылар заңмен келіспеушілікке ұшырады. Осы және басқа да жағдайларда комиссар Гуделл қабыланбас мінез-құлық шегінен шыққан ойыншыларға ұзақ мерзімге жаза берді. Алайда Гуделл көптеген лига жанкүйерлері үшін әлі де танымал емес тұлға болып қалып отыр, олар оның NFL-дің имиджін өзгертуге және спортқа зиян келтіруге тырысып жатқанын сезінеді.

At the conclusion of the 1958 NFL season, the Baltimore Colts and the New York Giants met at Yankee Stadium to determine the league champion. Tied after 60 minutes of play, it became the first NFL game to go into sudden death overtime. The final score was Colts 23, Giants 17. The game has since become widely known as "the Greatest Game Ever Played". It was carried live on the NBC television network, and the national exposure it provided the league has been cited as a watershed moment in professional football history, helping propel the NFL to become one of the most popular sports leagues in the United States. Journalist Tex Maule said of the contest, "This, for the first time, was a truly epic game which inflamed the imagination of a national audience." AFL teams won the next two Super Bowls, and in 1970, the two leagues completed their merger to form a new 26 team league. The resulting newly expanded NFL eventually incorporated some of the innovations that led to the AFL's success, such as including names on player's jerseys, official scoreboard clocks, national television contracts (the addition of Monday Night Football gave the NFL broadcast rights on all of the Big Three television networks), and sharing of gate and broadcasting revenues between home and visiting teams. The NFL has grown to become the most popular spectator sports league in the United States. One of the things that have marked the modern NFL as different from other major professional sports leagues is the apparent parity between its 32 teams. While from time to time, dominant teams have arisen, the league has been cited as one of the few where every team has a realistic chance of winning the championship from year to year. The league's complex labor agreement with its players' union, which mandates a hard salary cap and revenue sharing between its clubs, prevents the richest teams from stockpiling the best players and gives even teams in smaller cities such as Green Bay and New Orleans the opportunity to compete for the Super Bowl. One of the chief architects of this labor agreement was former NFL commissioner Paul Tagliabue, who presided over the league from 1989 to 2006. In addition to providing parity between the clubs, the current labor contract, established in 1993 and renewed in 1998 and 2006, has kept player salaries low—the lowest among the four major league sports in the United States— and has helped make the NFL the only major American professional sports league since 1993 not to suffer any player strike or work stoppage. Since taking over as commissioner before the 2006 season, Roger Goodell has made player conduct a priority of his office. Since taking office, several high profile players have experienced trouble with the law, from Adam "Pacman" Jones to Michael Vick. In these and other cases, Commissioner Goodell has mandated lengthy suspensions for players who fall outside acceptable conduct limits. Goodell, however, has remained a largely unpopular figure to many of the league's fans, who perceive him attempting to change the NFL's identity and haphazardly damage the sport.

Басқа кәсіби лигалар

1960 жылдары және 1970 жылдардың басында Біріккен футбол лигасы, Атлантикалық жағалау футбол лигасы (АЖФЛ), Теңіз жағалауы футбол лигасы және Континенттік футбол лигасы сияқты ұсақ кәсіби лигалар көптеп кездесті, олардың табысы әртүрлі болды. 1970 жылы Патриция Барзи Палинкас АЖФЛ-дің «Орландо Пантерс» командасына қосылғанда, ерлердің жартылай кәсіби футбол командасында ойнаған алғашқы әйел атанды. AFL-NFL бірігуінен кейін бірнеше кәсіби футбол лигасы құрылды, бірақ ешқайсысы AFL-дің жетістігіне жете алмады. 1974 жылы Дүниежүзілік футбол лигасы құрылып, табысты келісімшарттармен Ларри Цонка сияқты жұлдыздарды NFL-ден тартып алды. Дегенмен, WFL франшизаларының көпшілігі қаржылық қиындыққа тап болды және лига 1974 жылғы маусымын аяқтағанмен, 1975 жылы екінші маусымын бастамай жабылды. 1982 жылы алғашқы АҚШ Футбол лигасы көктемгі лига ретінде құрылды (1983 жылы ойынды бастады) және Джим Келли мен Гершель Уокер сияқты жұлдыздардың арқасында алғашқы екі маусымында орташа табысқа жетті. 1985 жылы ойыншыларға көп шығын жұмсағандықтан, лига 1986 жылы кестесін күзге ауыстыруға (осылайша NFL және университет/мектеп футболымен бәсекелесуге) және NFL-ге қарсы миллиард долларлық монополияға қарсы сотқа жүгінуге бел буды. Сот шешімі үш долларға бағаланғаннан кейін, бірінші USFL таратылды. 2022 жылы түпнұсқамен тек атымен байланысты болған USFL-дің екінші нұсқасы құрылды. NFL Америка Құрама Штаттары, Канада және Еуропадағы командалармен Америка футбол дамыту лигасының негізін қалады. WLAF 1991 және 1992 жылдары екі жыл бойы құрлықтар аралық лига ретінде жұмыс істеді. Екі жылдық үзілістен кейін, лига (кейіннен NFL Europe [League] және NFL Europa болып өзгерді) 1995 жылы таза еуропалық лига ретінде қайта құрылып, 2007 жылға дейін жұмыс істеді. 2001 жылы түпнұсқа XFL Дүниежүзілік күрес федерациясы (қазіргі World Wrestling Entertainment [WWE]) және NBC телеарнасы арасындағы бірлескен кәсіпорын ретінде құрылды. Жанкүйерлердің қызығушылығының күрт төмендеуіне және жаман репутацияға байланысты ол бір маусымнан кейін таратылды. Алайда, XFL жұлдыздары Томми Мэддокс және Род «He Hate Me» Смарт кейінірек NFL-де табысқа жетті. 2020 жылы жаңа XFL құрылды. Бірінші маусымында Винс МакМахонға тиесілі болған лига түпнұсқасынан мүлдем өзгеше болды; COVID-19 пандемиясының салдарынан алғашқы маусымының ортасында тоқтатылғаннан кейін, лига 2023 жылы бұрынғы WWE күресшісі Дуэйн «The Rock» Джонсон, Дэнни Гарсия және Джерри Кардинале (Кардинале қоры RedBird Capital Partners арқылы) басқаратын консорциумның жаңа басшылығымен қайтадан ойынға кірісті.

Minor professional leagues such as the original United Football League, Atlantic Coast Football League (ACFL), Seaboard Football League and Continental Football League existed in abundance in the 1960s and early 1970s, to varying degrees of success. In 1970, Patricia Barzi Palinkas became the first woman to ever play on a men's semipro football team when she joined the Orlando Panthers of the ACFL. Several other professional football leagues have been formed since the AFL–NFL merger, though none have had the success of the AFL. In 1974, the World Football League formed and was able to attract such stars as Larry Csonka away from the NFL with lucrative contracts. However, most of the WFL franchises were insolvent and the league, despite having finished out its 1974 season, shut down late it its second season in 1975. In 1982, the original United States Football League formed as a spring league (starting play in 1983), and enjoyed moderate success during its first two seasons behind such stars as Jim Kelly and Herschel Walker. In 1985, the league, which lost a considerable amount of money due to overspending on players, opted to gamble on moving its schedule to fall in 1986 (thus competing with the NFL and college/high school football) and filing a billion dollar antitrust lawsuit against the NFL in an effort to stay afloat. When the lawsuit only drew a three dollar judgment, the first USFL folded. A second incarnation of the USFL, connected in name only to the original, started play in 2022. The NFL founded a developmental league known as the World League of American Football with teams based in the United States, Canada, and Europe. The WLAF ran for two years as an intercontential league, in 1991 and 1992. After a two year hiatus, the league (which would eventually become NFL Europe [League] and later NFL Europa) returned in 1995 as a purely European league, operating until 2007. In 2001, the original XFL was formed as a joint venture between the World Wrestling Federation (now World Wrestling Entertainment [WWE]) and the NBC television network. It folded after one season in the face of rapidly declining fan interest and a poor reputation. However, XFL stars such as Tommy Maddox and Rod "He Hate Me" Smart later saw success in the NFL. In 2020, a new XFL began play. The league, owned by Vince McMahon in its first season is vastly different from the original incarnation; after going on hiatus due to COVID 19 pandemic midway through its first season, the league returned to play in 2023 under new management of a consortium led by former WWE wrestler Dwayne "The Rock" Johnson, Dany Garcia, and Gerry Cardinale (through Cardinale's fund RedBird Capital Partners).

Жастар және жоғары мектептер футболы

Футбол – жастар арасында кең таралған спорт түрі. Ең алғашқы жастар футбол ұйымдарының бірі 1929 жылы Филадельфияда «Жасөспірімдер футбол конференциясы» ретінде құрылды. Ұйымдастырушы Джо Томлин өзінің зауытын тонаған жасөспірімдерге қызмет көрсету және бағыт-бағдар беру үшін лиганы құрды. Алғашқы төрт командадан тұратын лига 1933 жылы он алты командаға дейін кеңейді, себебі Темпл университетінің футбол командасының жаңа бапкері болып тағайындалған Поп Уорнер лигадағы жігіттерге лекция оқуға келісті. Оның құрметіне лига «Поп Уорнер конференциясы» деп аталды. Бүгінде «Pop Warner Little Scholars» бағдарламасы (қазіргі атауы осылай) 5-16 жас аралығындағы 300 000-нан астам ұл-қызды 5000-нан астам футбол және чирлидинг командаларына тіркейді, сондай-ақ Мексика мен Жапонияда серіктес бағдарламалары бар. «Upward» және Ұлттық футбол лигасының (NFL) «NFL жастар футбол бағдарламасы» да түрлі жастар футбол лигаларын басқарады. Футбол АҚШ-тағы жоғары мектептердегі танымал спорт түрі. 1920 жылы құрылған Жоғары мектептер қауымдастықтарының ұлттық федерациясы (NFHS) жоғары мектеп спортын, соның ішінде жоғары мектеп футболын басқаратын штаттық деңгейдегі ұйымдардың бас ұйымы болып табылады. NFHS көптеген жергілікті жоғары мектеп футбол ассоциациялары басшылыққа алатын ережелерді жариялайды. 13 000-нан астам жоғары мектеп футболмен айналысады, ал кейбір жерлерде жоғары мектеп командалары университет деңгейіндегі жабдықтармен жабдықталған стадиондарда ойнайды. Мысалы, Хьюстон қаласының Кэти елді мекеніндегі (Техас штаты) мектеп округі 2017 жылы 12 000 орындық стадион ашты, оның құрылысына 70 миллион доллардан астам қаражат жұмсалды, бұл стадион округінің сегіз жоғары мектебінің командаларын қабылдауға арналған. Жоғары мектеп футболының өсуі және шағын қалалар қауымдастығына тигізген әсері 1990 жылғы «Жексенбі түнгі жарықтар» кітабы және одан кейінгі көркем фильм мен телесериалдар сияқты маңызды туындылар арқылы жазылған.

АҚШ-тан тыс америкалық футбол

Американдық футбол 1920 жылдан бері АҚШ-тан тыс жерлерде ойналып келеді және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, әсіресе көптеген американдық әскери қызметкерлері бар елдерде танымалдылығы арта түсті, олар көбінесе ойыншылар мен көрермендердің маңызды бөлігін құрады. 1998 жылы халықаралық жарыстарды үйлестіру мақсатымен Америка футболының халықаралық федерациясы құрылды. Қазіргі таңда IFAF құрамында Америка, Еуропа, Азия және Океаниядан 45 қауымдастық біріккен, олар 23 миллион әуесқой спортшыны өкілдейді. Францияның Ла-Курнев қаласында орналасқан IFAF төрт жыл сайын Америка футболынан әлем чемпионатын ұйымдастырады. IFAF-тың басты мақсаты – американдық футболды Халықаралық Олимпиада комитетінің олимпиадалық спорт түрлерінің қатарына енгізу. Бұл спорт түрі 1932 жылы Лос-Анджелесте өткен жазғы Олимпиада ойындарында көрсету мақсатында ғана ойналған. IFAF-тың Халықаралық Олимпиада комитеті тарапынан қабылдануы үшін шешуі керек мәселелердің қатарында – бәсекеге қабілетті әйелдер лигасының құрылуы, спортты Африкаға тарату және американдық командалардың пайдасына қазіргі әлемдік теңгерімсіздікті жою бар.

Футболдың ұқсас кодтары

Футболдың басқа түрлері американдық футболмен ортақ тарихқа ие. Канадалық футбол – американдық футболмен қатар дамыған ойын түрі. Екі ойынның да тарихы ортақ болғанымен, олардың арасында маңызды айырмашылықтар бар. Америка футболынан туындаған заманауи спорт түрі – Арена футболы, ол мұз үстіндегі хоккей немесе баскетбол ареналарында жабық алаңда ойнауға арналған. Ойынды 1981 жылы Джим Фостер ойлап тапты, ал 1987 жылы Арена Футбол Лигасы осы спортты ойнау үшін құрылған алғашқы ірі кәсіби лига болды. Содан бері бірнеше жабық футбол лигалары құрылды және олар бүгінге дейін өтіп келеді. Американдық футболдың бастапқы спорты – регби өз дамуын жалғастырды. Бүгінде әлемде екі ерекше регби түрі – регби одағы және регби лигасы ойналады. 1895 жылы спортты қалай басқару керек деген мәселеде туған дауға байланысты осы екі түр бөлініп кеткен, содан бері регби лигасы мен регби одағының тарихы жеке-жеке дамып келеді. Екі түр де американдық ойынға ұқсас жаңалықтарды қабылдады: регби одағының ұпай санау жүйесі американдық ойынмен дерлік бірдей, ал регби лигасы гридрон стиліндегі алаңды және американдық футболдағыдай төрт қадамдық жүйеге ұқсас алты ретпен реттеу ережесін пайдаланады. Тарихы ағылшын жеке мектептеріндегі футбол ойындарына дейін жететін тағы бір ойын – австралиялық футбол, ол алғаш рет 1858 жылы Виктория штатының Мельбурн қаласында ойналды. Австралия футболы немесе австралиялық ережелер деп те аталатын бұл ойын 18 ойыншыдан тұратын екі команда арасында, көбінесе крикет алаңында ойналады. Ұпайлар ортаңғы қақпаға допты тигізу арқылы (алты ұпай) немесе қақпа мен бағана арасында (бір ұпай) есептеледі. Мельбурн футбол клубы 1859 жылдың мамыр айында австралиялық футболдың алғашқы ережелерін жариялады, бұл американдық футболдан кем дегенде 10 жылға ертерек, сондықтан ол әлемдегі ең көне футбол түрлерінің бірі болып саналады. Гэль футболы – ирландияға тән спорт, оның тамыры футболдың алғашқы күндеріне дейін жетеді. Ойын 15 ойыншыдан тұратын екі команда арасында тіктөртбұрышты шөп алаңда өтеді. Ойынның мақсаты – қарсыластың қақпасына допты тебу немесе ұру арқылы (3 ұпай) немесе қақпадан жоғары екі тік бағананың арасында және жерден 2,5 метр (8,2 фут) биіктіктегі жоғары бағананың үстінен допты тигізу арқылы (1 ұпай) ұпай жинау. Басқа ұқсас футбол түрлерінен айырмашылығы, ойын добы дөңгелек (волейболға ұқсас шар тәрізді былғары доп) және ойыншылар оны алаңға тасу, секіру, тебу, қолмен беру және соло (допты төмен лақтырып, содан кейін аяқпен қолға қарай тебу) арқылы жеткізеді. Ойын ережелері 1885 жылы Гэль атлетикалық қауымдастығы (GAA) тарапынан ресми түрде бекітілді және 1904 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында көрсету спорты ретінде ойналды.

Other codes of football share a common history with American football. Canadian football is a form of the game that evolved parallel to American football. While both games share a common history, there are some important differences between the two. A more modern sport that derives from American football is Arena football, designed to be played indoors inside of ice hockey or basketball arenas. The game was invented in 1981 by Jim Foster and the Arena Football League was founded in 1987 as the first major professional league to play the sport. Several other indoor football leagues have since been founded and continue to play today. American football's parent sport of rugby continued to evolve. Today, two distinct codes known as rugby union and rugby league are played throughout the world. Since the two codes split following a schism on how the sport should be managed in 1895, the history of rugby league and the history of rugby union have evolved separately. Both codes have adopted innovations parallel to the American game; the rugby union scoring system is almost identical to the American game, while rugby league uses a gridiron style field and a six tackle rule similar to the system of downs in American Football. Another game that can trace it history to English public school football games is the Australian rules football, which was first played in Melbourne, Victoria in 1858. The game, also known as Australian football or Aussie rules, is played between teams of 18 players on an oval field, often a modified cricket ground. Points are scored by kicking the oval ball between the middle goal posts (worth six points) or between a goal and behind post (worth one point). The Melbourne Football Club published the first laws of Australian football in May 1859, which predates American football by at least 10 years, and making it the oldest of the world's major football codes. Gaelic football is an Irish specific sport, that can also trace its roots to the early days of football. The game is played between two teams of 15 players on a rectangular grass pitch. The objective of the sport is to score by kicking or punching the ball into the other team's goals (3 points) or between two upright posts above the goals and over a crossbar 2.5 metres (8.2 ft) above the ground (1 point). Unlike other similar football codes, the game ball is round (a spherical leather ball resembling a volleyball), and players advance it up the field with a combination of carrying, bouncing, kicking, hand passing, and soloing (dropping the ball and then toe kicking the ball upward into the hands). The game playing code was formally arranged by the Gaelic Athletic Association (GAA) in 1885, and was played in the 1904 Summer Olympics as a demonstration sport.