Кіріспе

Американдық футболшы және жаттықтырушы (1859–1925), американдық футбол жаттықтырушысы Уолтер Чонси Кемп (7 сәуір, 1859 – 14 наурыз, 1925) – американдық колледж футболшысы және жаттықтырушы, сондай-ақ "Американдық футболдың әкесі" деп танымал спорт жазушысы. Ол көптеген өнертабыстарының ішінде, ойынның ұрыс сызығын және төбелес жүйесін құрастырды. Джон Хейсман, Амос Алонзо Стагг, Поп Уорнер, Филдинг Х. Йост және Джордж Халаспен бірге Кемп американдық футболдың алғашқы тарихындағы ең табысты тұлғалардың бірі болды. Ол Йель колледжінде оқыды, онда футбол ойнады және жаттықтырды. Кемптің 1888, 1891 және 1892 жылғы Йель командалары ұлттық чемпиондар деп мойындалды. Кемп 1951 жылы Колледж футболдың Даңқ залына жаттықтырушы ретінде енгізілді. Кемп футбол алаңы және спорт туралы мақалалар мен кітаптар жазды, жыл сайын "All American" командасын жариялап отырды. Өмірінің соңына дейін ол 30-ға жуық кітап және 250-ден астам журналдық мақала жазды. Жыл сайын берілетін Уолтер Кемп сыйлығы оның құрметіне аталды және ең жақсы колледж футболшысын марапаттайды.

Өмір

Кемп Коннектикут штатының Нью-Британия қаласында Леверет Кемп пен Эллен София (Корнуэлл) Кемптің ұлы болып дүниеге келді. Уолтер Кемптің тегі ағылшын. Оның алғашқы иммигрант атасы – ағылшын отаршысы Николас Кемп, ол Англияның Эссекс графтығындағы Назингтен келді және 1630 жылы колониялық Жаңа Англияға жетіп, алдымен Массачусетс штатына қонды, содан кейін сол жылы Коннектикутқа көшіп өтті. Уолтер Нью-Хейвендегі Хопкинс грамматикалық мектебінде оқыды, 1875 жылы Йель колледжіне түсіп, 1880 жылы бітірді. Йельде ол Delta Kappa Epsilon студенттік қауымдастығының, Линониялық қоғамының және "Бас сүйек және сүйектер" (Skull and Bones) ұйымының мүшесі болды. Гарвард ойыншысы Натаниел Кертис Кемпке қарап, оның салмағы 156 фунт екенін көріп, Йель капитаны Джин Бейкерге: "Сіз осы балаға ойнауға рұқсат бермейтін шығарсыз? Ол жарақаттанады" деді.

Отбасы

1888 жылғы 30 маусымда Камп социолог Уильям Грэм Самнердің қарындасы Элис Грэм Самнерге үйленді. Олардың екі баласы болды: Уолтер Камп кіші (1891–1940), ол да Йель университетіне оқуға түсті және 1912 жылы Scroll and Key мүшесі болып сайланды, сондай-ақ Джанет Камп Трокселл (1897–1987). Камп әйелі мен балаларымен бірге Нью-Хейвендегі Гроув-стрит зиратында жерленген. Ол епископальдық дінді ұстанды.

Жаттықтырушылық мансап

Кемп 1888-1892 жылдары Йель университетінің бас футбол жаттықтырушысы болды. Йельде жұмыс істеген кезінде команда 67 ойын жеңіп, бар болғаны 2 ойында жеңіліске ұшырады. Одан кейін ол Стэнфорд университетіне көшті, онда 1892 жылдың желтоқсанында, сондай-ақ 1894 және 1895 жылдары жаттықтырды. 1894 жылғы Рождество күні Амос Алонзо Стагг пен оның Чикаго университетінің «Маруны» командасы Сан-Францискода өткен алғашқы облысаралық жарыста Кемптің Стэнфорд командасын 24:4 есебімен жеңді.

Америка футболының атасы

Кемп Йельде ойнаған кезінен бастап өмірінің соңына дейін американдық футболды дамытқан түрлі колледждік футбол ережелері комитеттерінде жұмыс істеді. Сол кездегі ағылшын регби футбол ережелерінде доп "әділ ұсталған" жағдайда, ойыншы допты дереу жерге қоюға міндетті болды, содан кейін схватка (scrummage) басталатын еді. Кемп 1880 жылы АҚШ колледж футболының ережелері конвенциясында, даулы схватканы "скреммж желісімен" алмастыруды ұсынды, онда допты ұстаған команда қарсыласынан бәсекесіз иелікке ие болар еді. Бұл өзгеріс регби футболынан қазіргі заманғы американдық футболдың эволюциясын тиімді түрде қалыптастырды. Ол орталықтан допты кері беру (snap back from center), төмендеулер жүйесі (system of downs) және ұпайлар жүйесі сияқты жаңалықтарды енгізді, сондай-ақ ойыншылардың стандартты шабуылдық құрылымын – жеті ойыншыдан тұратын сызық және төрт ойыншыдан тұратын қорғаныс (backfield), оның ішінде квотербек, екі хафбек және фулбектерді енгізді. Кемп сонымен қатар "қауіпсіздік" (safety) енгізуге жауапты болды, яғни қарсыласының өзінің эндзонасында допты ұстаған ойыншыны ұстаған үшін қорғанысқа екі ұпай берілетін еді, содан кейін шабуыл өз аяқ сызығынан 20 ярдтық қашықтықта бос тепкімен ойынды қайта бастайтын. Бұл маңызды, себебі регби одағында бұл әрекет үшін ұпай берілмейді, керісінше, шабуылдаушы тарапқа гол сызығынан бес метр қашықтықта схватка беріледі. 2011 жылы Кемптің спорт пен NCAA құрылуындағы рөлін қарастырған Тейлор Бранч, Кемптің футбол командасындағы ойыншылар санын 15-тен 11-ге дейін азайтуына және алаңға өлшеу сызықтарын қосуына да еңбек еткенін атап өтті. Алайда, Бранч "Кемптің 100 000 долларлық жұмсақ қоржыны" туралы заманауи McClure's журналындағы хабарламаның, сонымен қатар спорттың өсіп келе жатқан қауіптілігі туралы алаңдаушылықтың Президент Теодор Рузвельттің спортқа араласуына ықпал еткенін айтты. Бранчқа сәйкес, NCAA ұлттық келіссөздерден шықты, бірақ Йельдің бәсекелес (және Рузвельттің альма-матері) Гарвардқа қарағанда нашар жағдайда қалды.

Жазу

Нью-Хейвен сағат компаниясында толық жұмыс істегеніне қарамастан, Кемп отбасының бизнесі және Йель футбол командасының ақысыз, бірақ өте белсенді кеңесшісі болғандықтан, ол футбол және спорт туралы мақалалар мен кітаптар жазды. Өмірінің соңына дейін ол 30-ға жуық кітап және 250-ден астам журналдық мақала жазған. Оның мақалалары Harper's Weekly, Collier's, Outing, Outlook, The Independent сияқты ұлттық басылымдарда, сондай-ақ St. Nicholas, Youth's Companion және Boys' Magazine сияқты жасөспірімдерге арналған журналдарда жарияланды. Оның туындылары АҚШ-тың ірі газеттерінде де жарық көрді. Ол жыл сайынғы "All American" құрамасын да іріктеп отырды. Йельді бітіргеннен кейін он екі жыл өткенде, 33 жасқа келгенде Уолтер Кемп "Футболдың әкесі" деп танылды. Бұл лақапты танымал Harper's Weekly журналындағы спорт комментаторы Каспар Уитни берген; бұл лақап есім орынды болды, себебі 1892 жылға қарай Кемп қазіргі американдық футболының қалыптасуына зор үлес қосқан. Кемп Spalding Athletic Library баспасынан шыққан бірнеше спорт кітаптарының редакторы болды.

Өлім

1925 жылы 14 наурызда Нью-Йорк қаласында жүрек талмасынан қайтыс болды.