Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық журналист және тележүргізуші (1954–2021)
British journalist and television presenter (1954–2021)
Макс Кристофер Веннер, Кристофер Веннер деп және кейін Макс Сталь деп белгілі болған (6 желтоқсан 1954 – 28 қазан 2021), британдық журналист және тележүргізуші еді. Ол ең алдымен Шығыс Тимор халқының демонстрациясын және одан кейін болған Санта-Круз қырғыны деп белгілі болған оқиғаларды түсіргенімен танымал. Оның Шығыс Тимордың тәуелсіздік үшін күресі туралы хабарлары ЮНЕСКО-ның «Әлемдік естеліктер» тізіліміне жаңа мемлекеттің құрылуындағы «шешімді момент» ретінде енгізілген.
Max Christopher Wenner, known as Christopher Wenner and later as Max Stahl (6 December 1954 – 28 October 2021), was a British journalist and television presenter. He was best known for filming an East Timorese demonstration and its aftermath that became known as the Santa Cruz massacre. His coverage of East Timor's struggle for independence is listed in Unesco's Memory of the World register as a "turning point" in the birth of a new nation.
Ерте өмір
Веннер Англияның Батыс Лондонындағы Кенсингтонде дүниеге келген. Анасы – швед Гуннилла Стахле (1931–1986). Кейіннен ол соғыс тілшісі ретінде қолданған тегі – анасының қыздығының өзгеше түрі. Ол 1973 жылы Ланкаширдегі Клитерое қаласының жанындағы тәуелсіз интернат мектебін бітірді.
Wenner was born in Kensington, West London, England. and Gunnilla Ståhle (1931–1986), who was Swedish. The surname he later used as a war correspondent was a variation on his mother's maiden name. a boarding independent school near Clitheroe in Lancashire, which he left in 1973,
Өмір және мансап
1978 жылғы 14 қыркүйекте Веннер британдық балалар телебағдарламасы Blue Peter-ге қосылды, үш ай бұрын кеткен Джон Ноукстің орнын басты. Алайда, ол 1980 жылғы 23 маусымда (әріптесі Тина Хитпен бірге) жұмысын қысқартты, өйткені өндіріс тобы оның шартыны жаңартпауға шешім қабылдады, себебі ол "көрермендер арасында жағымсыз болды". 1999 жылы Веннер "Макс Шталь" деген атпен Шығыс Тиморға оралды. Ол Индонезия әскерінен жасыру үшін балық аулау қайықтарын жалдап, елге құпия түрде кірді. 2013 жылы Веннердің Шығыс Тимордың тәуелсіздік үшін күресі туралы аудиовизуалдық материалдары ЮНЕСКО-ның "Дүниежүзілік естеліктер тізіміне" "Ұлттың тууы: шешімді сәттер" деген атаумен енгізілді. Осыдан кейін мұрағат зерттеу және білім беру жобалары үшін қолжетімді болды. 2019 жылғы желтоқсанда Шығыс Тимордың Ұлттық Парламенті Веннерге Тимор азаматтығын беру үшін бірауыздан дауыс берді, оның Тимор азаттығы үшін күрестегі рөлін мойындады. Веннер Чечнядағы жағдайдың ауқымын бірінші болып таныған батыстық журналистердің бірі болды. 1992 жылы ол оператор, режиссер және жазушы Питер Вронскиймен бірге Канадада түсірілген "Қызыл Меркурийді іздеу" телеарнасы үшін республикадан бөліну және ядролық қару материалдарын контрабандалау туралы репортаж жасау үшін сапар шекті. 1998 жылы 4-арнада ITN журналисі болып жұмыс істеген кезде Веннерді серб азаматтары жаппай наразылық кезінде ұрып-соқты.
On 14 September 1978, Wenner joined the British children's television programme Blue Peter, replacing John Noakes, who had left three months earlier. However, he left on 23 June 1980 (on the same day as his co presenter Tina Heath), after the production team decided not to renew his contract as he was "deeply unpopular with the viewers." In 1999, Wenner returned to East Timor under the name "Max Stahl". He entered the country covertly by hiring fishing boats, in order to avoid the Indonesian military. In 2013, Wenner's audio visual material on East Timor's struggle for independence has been listed in UNESCO's Memory of the World Register as "On the birth of a nation: turning points". Since then, the archive has been accessible for research and educational projects. In December 2019, the National Parliament of Timor Leste voted unanimously to grant Wenner Timorese citizenship in recognition of his role in the fight for Timorese liberation. Wenner was one of the first Western journalists to recognize the scope of tensions in Chechnya. He travelled there with cameraman, filmmaker and author Peter Vronsky in 1992 to report on the break away republic and nuclear weapons materials smuggling for the Canadian produced television special The Hunt for Red Mercury. In 1998, whilst working as an ITN journalist for Channel 4, Wenner was beaten by Serb civilians during a mass protest.
Марапаттар мен құрметтер
2019 жылдың 22 қарашасында Веннер президент Франсиско Гутерриш тарапынан Шығыс Тимор орденімен марапатталды. 2000 жылы ол репортаждары үшін Рори Пек сыйлығына ие болды.
On 22 November 2019, Wenner was awarded the Order of Timor Leste by President Francisco Guterres. In 2000 he won the Rory Peck award for his reports.
Жеке өмір
Веннер төрт баланың әкесі болды және журналистикадағы мансабын жалғастыра отырып, өзінің жеке продюсерлік компаниясын басқарды. 2012 жылдың сәуірінде оның жұтқыншақ қатерлі ісігімен ауырып ем алып жатқаны хабарланды. 2021 жылдың 28 қазанында Шығыс Тимор президенті Хосе Рамос-Хорта Веннердің Австралияның Брисбен қаласындағы ауруханада 66 жасында қатерлі ісіктен көз жұмғанын мәлімдеді.
Wenner was a father of four, and ran his own production company while continuing his career in journalism. In April 2012, it was reported that he had been receiving treatment for throat cancer. On 28 October 2021,the President of Timor Leste, José Ramos Horta, announced that Wenner had died from cancer at a hospital in Brisbane, Australia, at the age of 66.