Кіріспе

Германия саясаткері (1947 жылы туған)

Пир Штайнбрук (1947 жылдың 10 қаңтарында туған) – Германия саясаткері, 2013 жылғы федералды сайлауда Социал-демократиялық партияның (СДП) канцлерлік кандидаты. Штайнбрук 2002 жылдан 2005 жылға дейін Солтүстік Рейн-Вестфалияның сегізінші премьер-министрі, 2009 жылдан 2016 жылға дейін Бундестаг депутаты және 2005 жылдан 2009 жылға дейін канцлер Ангела Меркельдің бірінші кабинетінде Федералды қаржы министрі болды. Киль университетін бітірген Штайнбрук саяси мансабын канцлер Гельмут Шмидт кеңсесінде бастады және 1986 жылы Солтүстік Рейн-Вестфалияның премьер-министрі Иоганнес Раудың аппарат жетекшісі болды. Штайнбрук Шлезвиг-Гольштейн және Солтүстік Рейн-Вестфалия штаттарында мемлекеттік министр болып қызмет етті және 2002 жылы Вольфганг Клементтен кейін Солтүстік Рейн-Вестфалияның премьер-министрі болды. СДП мен Жасылдар коалициясында үкім еткен Штайнбруктың мерзімі салық жеңілдіктерін және көмір субсидияларын азайтуға жасаған әрекеттерімен ерекшеленді. 2005 жылғы штаттық сайлауда Штайнбруктың СДП-сы Юрген Рюттгерс басқаратын Христиан-демократиялық одаққа (ХДС) ұтылып, Штайнбруктың премьер-министр лауазымынан кетуіне әкеп соқты. 2005 жылғы федералды сайлаудан кейін, ХДС-тің жаңа канцлері Ангела Меркельдің басшылығымен Ұлы коалициялық үкімет құрылды. Осы лауазымда Штайнбрук Германияның бюджет тапшылығын азайту, мемлекеттік қарызды шектеу және салық жүйесінде өзгерістер енгізуге міндеттелді. Сонымен қатар, Thyssenkrupp болат компаниясының директорлар кеңесіндегі орынына байланысты мүдделер қақтығысы Ангела Меркельдің коалициясының орталық-оң қанатынан да, СДП-ның сол қанатынан да сын тудырды. Штайнбруктың қателіктерге бейім кампаниясы сәтсіз аяқталды және 2013 жылдың 22 қыркүйегінде өткен федералды сайлауда СДП Меркельдің ХДС-сынан жеңілді.

Ерте өмір және білім

Штайнбрук 1947 жылдың 10 қаңтарында Гамбургте Ильза (құрметті Шапер; 1919–2011) және Эрнст Штайнбруктың (1914–1998) отбасында дүниеге келді, Эрнст Штайнбрук – Данцигте туған сәулетші. Бундесвердің резервіндегі офицерлік білімінен кейін Штайнбрук Киль университетінде экономиканы оқыды. Ол 1974 жылы бітірді.

Карьерасының алғашқы жылдары, 1974-2002

Мектепті бітіргеннен кейін Штайнбрук Германияның бірнеше министрліктерінде жұмыс істеді, ал 1978 жылдан 1981 жылға дейін Германия канцлері Гельмут Шмидт кеңсесінде қызмет етті. 1981 жылдан 1985 жылға дейін ол Шығыс Берлиндегі Германия Федеративтік Республикасының тұрақты өкілдігінде лауазымдар атқарды. 1980-жылдары Штайнбрук Солтүстік Рейн-Вестфалияның премьер-министрі Иоганнес Раудың аппарат жетекшісі болды. 1993 жылы ол Шлезвиг-Гольштейн штатының экономика және инфрақұрылым министрі болды. Кейін ол Солтүстік Рейн-Вестфалияға қайтып оралды, онда 1998 жылы экономика және инфрақұрылым министрі, ал 2000 жылы қаржы министрі болды.

Солтүстік Рейн-Вестфалияның президенті, 2002-2005

2002 жылдан 2005 жылға дейін Штайнбрук Солтүстік Рейн-Вестфалияның сегізінші премьер-министрі (Ministerpräsident немесе губернаторы) қызметін атқарды. Ол SPD мен Жасыл партия арасындағы коалициялық үкіметке жетекшілік етті. 2003 жылы Штайнбрук пен Гессеннің христиан-демократ премьері Роланд Кох салық жеңілдіктерін және, оның ішінде, көмірге берілетін субсидияларды қысқарту жоспарын жасады. Субсидиялар сол кездегі көмір шахталарының көп бөлігі орналасқан Солтүстік Рейн-Вестфалия үшін өте сезімтал мәселе болды. Дегенмен, Штайнбрук пен Кох бірнеше жыл ішінде барлық субсидиялар 12 пайызға төмендетілуі керек екеніне келісті. Штайнбрук "Агенда 2010" деп аталатын реформаны қолдады. 2005 жылғы 22 мамырда өткен мәслихат сайлауында Штайнбрюктың СДПК-сы христиандық-демократиялық (ХДС) оппозицияға жеңілді. Бұл жеңіліс федералды саясатқа да әсер етті: сол кездегі Германия канцлері Герхард Шредер, нашар қоғамдық пікір мен өз партиясы ішіндегі сынға ұшырағаннан кейін, Бундестагқа мерзімінен бұрын федералды сайлау жариялау жоспарларын мәлімдеді. Нәтижесінде, төрт айдан кейін 2005 жылғы федералды сайлау өтті, одан кейін Ангела Меркель алғаш рет канцлер болды.

Қаржы министрі, 2005-2009

2005 жылғы федералды сайлаудан кейін SPD және CDU жаңа канцлер Ангела Меркельдің (CDU) басшылығымен Ұлы коалиция құрды. 2005 жылдың қарашасында Пир Штайнбрук Германияның қаржы министрі болды. Оған Германияның бюджет тапшылығын азайту, мемлекеттік қарызды шектеу және салық жүйесінде өзгерістер енгізу міндеті жүктелді. Ол соғыстан кейінгі тарихтағы ең ірі қаржы және экономикалық дағдарысқа қарсы тұру үшін реттеу және фискалдық шараларды қадағалап, ұйымдастырды. 2005 жылдан бастап Штайнбрук сонымен қатар SPD төрағасының орынбасары қызметін атқарды. 2009 жылғы сайлауға дейін Германияның сыртқы істер министрі Франк Вальтер Штайнмайер, SPD-нің үстем Ангела Меркельді канцлер қызметінен ығыстыру науқаны үшін 10 әйел және сегіз ер адамнан тұратын көлеңке кабинетіне Штайнбрукты қосты. 2010 жылдың 14 желтоқсанында Financial Times газетінде жарияланған бірлескен мақаласында Штайнбрук пен Штайнмайер Еуропалық қарыз дағдарысын «қарыз иелеріне шағылысу, тұрақты елдерге қарыз кепілдіктері және орта мерзімде еуропалық облигацияларды шектеулі түрде енгізу, сонымен қатар бюджеттік саясатты үйлестіру» арқылы шешуді ұсынды. 2011 жылдың ақпан айында Штайнмайер Штайнбрукты Еуропалық Орталық банкке басшылық етуге кандидат ретінде ұсынды.

2012-2013 жылдары Федералды канцлерлікке кандидат

2012 жылдың 9 желтоқсанында СПД-ның кезектен тыс Ұлттық ассамблеясы 2013 жылғы федералды сайлауда Ангела Меркельге қарсы федералды канцлер лауазымына үміткер ретінде Штайнбрюкты 93,45 пайыз дауыспен сайлады. Ол кездегі партия төрағасы Зигмар Габриэль, сондай-ақ мүмкін болатын кандидат деп саналған, партияның парламенттік жетекшісі Франк Вальтер Штайнмайер сайыстан бас тартқаннан кейін басшылық Штайнбрюкты ұсынуға келіскенін айтты. Сайлау науқаны кезінде Штайнбрук пәтер жалғасын бақылауға, салықтарды көтеруге және осы қаражатты білім беру мен инфрақұрылымға жұмсауға уәде берді. Ол сондай-ақ Меркельді Еуро дағдарысы кезінде Еуропаға деген ынта-күштің жетіспеушілігін көрсеткені үшін айыптады, себебі ол коммунистік Шығыс Германияда өскен. Сайлауға дейін ол Меркельдің қарызға батқан Еуроаймақ елдеріндегі қатал үнемдеу шараларын сынады және оның құлауы "Еуропалық бірігуді 20-30 жылға кері шегеруі" және валюта бағасының өсуі "кән кәсіптің барлығын жоюы" мүмкін екенін айтып, евроны қолдауын қайталады. Бұған қоса, ол Грекияға барып, президент Каролос Папулиас, премьер-министр Антонис Самарас, қаржы министрі Янис Стоурнас және ПАСОК төрағасы Эвангелос Венизелоспен кездесті. Сыртқы саясат мәселелері бойынша Штайнбрук Меркельді Ливия диктаторы Муаммар Каддафиға қарсы Германияның одақтастарымен бірге әскери әрекеттерге қосылмағаны үшін сынады. Ол сондай-ақ Германияның Сауд Арабиясы сияқты елдерге қару-жарақ экспортын күрт қысқартуға уәде берді. 2013 жылдың мамыр айының ортасынан бастап үш кезеңде Штайнбрук өзінің көлеңкелі кабинетінің он екі мүшесін таныстырды, олардың ішінде Корнелия Фуллкруг-Вейцель, Геше Йост, Ясемин Каракашоглу, Кристиан Краевски, Карл Лаутербах, Маттиас Мацниг, Томас Опперман, Флориан Пронольд, Оливер Шейтт, Клаус Висехюгель, Мануэла Швесиг және Бригитт Зиприс болды. Ол сол кездегі "Жасылдар" партиясы парламенттік тобының тең төрағасы Юрген Триттиннің өзі жеңіске жеткен жағдайда қаржы министрі болуына қолдау білдірді. Штейнбрук бұрынғы канцлерлер Герхард Шредер мен Хельмут Шмидттен жақсылыққа ие болса да, жаһандық қаржы дағдарысына қарсы күресте жетекші рөл атқарған дағдарыс менеджері ретіндегі оның бұрынғы беделі науқан барысында жасаған қателіктермен көлеңкеленді. Ол партия төрағасы Зигмар Габриэльмен қақтығысты, Штайнбруктың айтуынша, Габриэль оның науқанына қолдау көрсетпеген. Сайлаудан кейін Штайнбрук ХДС/ХСС-пен коалициялық үкімет құру мүмкіндігін зерттеу үшін СДПК делегациясының құрамына кірді.

Бундестаг мүшесі, 2013-2016

Парламент мүшесі ретінде Штайнбрук Сыртқы істер комитетінің мүшесі және 2013 жылдан 2016 жылға дейін Германия-Америка парламенттік достық тобының төрағасы болды. 2015 жылдың наурызында Штайнбрук Дмитрий Фирташ жетекшілік еткен Украинаны жаңғырту агенттігіне қосылды, бұл агенттік елдегі саяси және экономикалық реформалардың кешенді жоспарын әзірлеуге бағытталған болатын. 2015 жылдың қыркүйегінде Штайнбрук 2017 жылғы федералды сайлауға түспейтінін хабарлады. Ол 2016 жылдың қыркүйек айының соңында Бундестагтағы мандатын тастады. 2018 жылы "Das Elend der Sozialdemokratie. Anmerkungen eines Genossen." атты кітабын жариялады, онда СДПК партиясының сайлаудағы жеңілістеріне ішкі көзқараспен талдау жасалған.

Экономикалық саясат

Штайнбрук, әсіресе экономикалық мәселелер бойынша, СДГ үшін көрнекті спикер болды. 2007 жылы Вашингтонға қазынашылық хатшысы Генри М. Полсон кіші және Федералды резерв төрағасы Бен С. Бернанкемен кездесу үшін барған кезде, «Амарант кеңесшілерінің» құлдырауынан кейін, Штайнбрук хедж-фонд индустриясы үшін халықаралық деңгейде қабылданған «әдеп кодексін» әзірлеу үшін лоббилік жұмыс жүргізді, оның пікірінше, хедж-фондтардың «көптегені» «дұрыс әрекет етіп жатқан жоқ». 2008 жылы «Lehman Brothers» банкрот болғаннан кейін Штайнбрук АҚШ-тың қаржылық супердержава ретіндегі күндері санаулы екенін болжады. Ол ірі фискалдық ынталандыру пакеттерінің тиімділігіне күмәнмен қарады және мемлекеттік қарыздың артуын сынады. Оның бұл сөздері Нобель сыйлығының лауреаты, экономист және «Нью-Йорк Таймс» газетінің жазушысы Пол Кругманмен көпшілік алдында пікір алмасуға әкелді. Кейнстің мемлекеттік шығындар өсімді тудырады деген теориясын қолдайтын Кругман 2008 жылдың желтоқсанында – Штайнбрукқа тікелей шабуыл жасап – мемлекеттік бағдарламалардың негізгі «көбейту эффектісі» «қазіргі неміс үкіметінің ақымақтығының әсерін күшейту» болып табылады деп жазды. Германияның қаржы министрі қызметін атқарган кезінде Штайнбрук Ұлыбританияны әлемдік қаржы нарықтарын реформалауға кедергі келтіріп, Лондон қаласына қызмет етуде деп бірнеше рет айыптады. 2009 жылы Штайнбрук G20 ірі экономикаларының банктердің мөлшерін шектеу жоспарларына қарсы болды, бұл жеке институттардың болашақта тым көп ықпал етуіне және тәуекел тудыруына жол бермеу мақсатында жасалған. 2009 жылы Питтсбургте өткен G20 саммитінде ол банк басшыларының бонустарын олардың жылдық жалақысының деңгейіне дейін шектеу туралы Нидерландтың ұсынысын қолдады. Сонымен қатар, ол қаржы операцияларына әлемдік салық салуды талап етіп, нарықтағы «шектен тыс ішімдікке» тоқтатуды ұсынды. 2010 жылы неміс теледидарындағы сұхбатында, көлеңкелі банктік жүйеге өте сын көзқарас танытқан Штайнбрук хедж-фондтарға жеке капитал индустриясының сипаттамаларын жатқызды. 2012 жылы Штайнбрук өзінің сайлау платформасының негізгі бөлігі болуы тиіс кең ауқымды қаржылық реттеу жоспарын ұсынды. Ол банктерді 200 миллиард еуро көлеміндегі құтқару қорын қаржыландыруға міндеттеуді және инвестициялық және бөлшек банктік қызметтерді бөлуді қамтыды.

Еуропалық интеграция

2006 жылы Сингапурда өткен Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) мен Әлемдік банк кездесулерінде Штайнбрук Германия АҚШ және Жапониядан кейінгі әлемдегі үшінші ірі экономика болғандықтан, ХВҚ институтын кең ауқымды реформалау кезінде оның ықпалын сақтап қалуы керек деп мәлімдеді. Сонымен қатар, ол жоспарланған реформа аясында Еуроаймақ мүшелерінің ХВҚ басқармасында бір орынға ғана ие болуы керек деген ұсыныстарды қабылдамайтынын айтты.

Дау

Штайнбрук бұқаралық ақпарат құралдарында өткір ойлы, саяси күрескер ретінде танымал, оның тікелей пікірлері кейде қырқыстар тудырады.

Кәсіпкерлік қызмет

2013 жылғы федералды сайлауда Германия канцлері Ангела Меркельге қарсы әлеуметтік демократтардың үміткері ретінде көрсетілгеннен кейін, Штайнбрук «ThyssenKrupp» болат компаниясы басқармасынан және барлық қосымша жұмысынан бас тартатынын мәлімдеді. Алайда, ол мүдделер қақтығысы жоқ деп есептеген «Боруссия Дортмунд» футбол клубы басқармасындағы ақысыз орынды сақтап қалды. Оның бұл шешімі Меркельдің орталық-оң коалициясынан, сондай-ақ СДПК-ның сол қанатынан және жемқорлыққа қарсы күресшілерден Бундестагтан тыс жоғары табысына байланысты көптеген сынға ұшырады. 2009-2012 жылдар аралығында тізімделген 85 тағайындаудың және міндеттеменің төртеуін қоспағанда, барлығы «ThyssenKrupp» басқармасындағы орынмен бірге 560 000 евродан асып кетті. Сондай-ақ, Штайнбрук 237 мекенжайды мектептер мен қайырымдылық ұйымдарына тегін бергені және өнеркәсіптік лоббилеушілерді өзіне төлеудің орнына қайырымдылыққа қаржы жұмсауға көндіргені анықталды.

2007 жылғы Намибия сапары

2007 жылдың сәуірінде Германия Еуропалық Одақ және G7 төрағалығын бірдей атқарып тұрған кезде Штайнбрук Вашингтондағы G7 қаржы министрлерінің мәжілісіне қатысу орнына Намибияға отбасымен демалысқа кеткені үшін, сондай-ақ G7 мүшелерінің Гордон Браунды Халықаралық валюта және қаржы комитетінің (IMFC) төрағасы қызметіне тағайындау ұсынысын қабылдамағаны үшін сынға ілікті.

Швейцария мен Лихтенштейнмен дипломатиялық шиеленістер

Қаржы министрі болған кезде Штайнбрук Германияның салық бейіштеріне қатысты көрші елдерін сынады. 2008 жылы Германияның Лихтенштейндегі LGT тобына қатысты тергеуінен кейін Штайнбрук Германияның княздыққа барлық қаражат аударымдарына салық салуды, яғни егер ел өз жолын өзгертпесе, 1990-шы жылдарға дейінгі капитал бақылауын қайта енгізуге уәде берді. Парижде салықтан қашуға қарсы шаралар жөніндегі конференциядан кейін журналистерге сөйлеген сөзінде ол Швейцарияның Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы дайындап жатқан салық бейіштерінің "қара тізіміне" енуге лайық екенін айтты, себебі швейцариялық инвестициялық жағдайлар кейбір неміс салық төлеушілерін алаяқтыққа итермеледі. Ол Швейцарияны салық бейіштері үшін "қамшыны қолдануға" шақырды, швейцариялықтарды атты әскерден қорқып қашқан "үндістерге" теңеді. Оның швейцариялық банк құпиясына қатысты сын-пікірі Германия мен Швейцария арасында шиеленіс тудырды. Берндегі Германия елшісі Швейцарияның сыртқы істер министрі Мишелин Калми-Рей Штайнбрюктің "жеңілтек және агрессивті" деп сипаттаған сөздеріне Швейцарияның ресми пікірін білу үшін сыртқы істер министрлігіне шақырылды.

Италиядағы сайлау нәтижесіне қатысты пікірлер

2013 жылдың 26 ақпанында Штайнбрук Италияның 24-25 ақпандағы сайлауында "екі клоун жеңіске жеткеніне" қорқыныш білдірді. Бірақ сайлаудың нәтижесі шешімсіз қалды, ең көп дауыс алған партия парламентте көпшілік орынға ие бола алмады. Алайда, комментатор және комедиант Беппе Гриллоның партиясы жарамды дауыстардың шамамен төрттен білігін жинады. Осыған байланысты Италия президенті Джорджо Наполитано Германия оппозициясының канцлерлікке үміткері Штайнбрюкпен Берлиндегі кешкі асқа бармауды шешті.

ҰҚШ тыңдау

2021 жылдың мамыр айында Дания мемлекеттік телерадиокомпаниясы DR АҚШ Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің (NSA) Дания Қорғаныс барлау қызметімен (FE) бірлесіп, Германияның жоғары лауазымды шенеуніктерін, оның ішінде канцлер Ангела Меркельді тыңдағанын хабарлады, соның ішінде Штайнбрюк та бар еді.

Жеке өмір

Штайнбруктың әйелі Гертруд (1950 жылы туған) – Бонн қаласындағы жоғары мектепте биология және саясат пәндерін оқытқан бұрынғы мұғалім. Олардың үш баласы бар.