Кіріспе

Американдық футболдың шабуылдық формациясы

Американдық футболда про-сет немесе сплит-бэктер формациясы – кәсіби және әуесқой командалардың "базалық" құрамы ретінде жиі қолданылатын формация. "Про-сет" формациясында шабуылдаушылардың артқы қатарында екі жүгіруші бір-бірінің қасына орналасады, дәстүрлі I формациясындағыдай бірінің алдына бірі емес. Бұл үш жүгірушіден тұратын Т формациясының дамуынан туындады, онда үшінші жүгіруші (жартылай қорғаушылардың бірі) Т формациясында тұрақты фланкерге айналып, қазір кең қабылдаушы деп аталады. Бұл формацияның ерекше танымал болуының себебі – командалар одан жүгіріп де, допты лақтырып та бірдей табысқа жете алады. Ол қорғаныстың шабуыл қандай ойын жасайтынын болжауын қиындатады. Жүгірушілер бір-біріне қарама-қарсы тұрғандықтан, қорғанысқа шабуыл допты қай бағытта өткізетінін анықтауға көбірек уақыт керек болады.

Шолу

Жинақты бір ғана тығыз ұшы және екі қабылдағышпен немесе тығыз ұштары жоқ, үш қабылдағышпен ойнатуға болады. Стандартты кәсіби жиындықтағы шабуылшылар сызықтан шамамен 5 метр қашықтықта, қорғаушылар мен таклдардың арасында тең аралықта орналасады. Осындай схемада команда екі жартылай қорғаушыны немесе бір жартылай қорғаушы мен бір фуллбекті пайдалана алады. Кәсіби жиынның бір түрі шабуылшыларды екі жаққа қарай ығыстырады. Бұл схема көбінесе бір фуллбек және бір жартылай қорғаушымен қолданылады. Шабуылшылар стандартты кәсіби жиынға қарағанда, сызыққа 3 метрдей жақын орналасады. Фуллбек тікелей квотербектің артында, I формациясындағыдай бір орында тұрады. Ал жартылай қорғаушы сол немесе оң таклдың артында орналасады. Шабуыл басталғаннан кейін, бұл схема қауіпті болуы мүмкін. Кәсіби жиыннан шабуыл жасау мүмкіндігіне байланысты, қорғаныс ойынды жалған деп қабылдап, шабуылға дайын болуы керек. Бұл қауіпсіздікті алға тартады және алаңның ортасын терең ашады. Сонымен қатар, екі шабуылшының да сыртқы шабуылды тоқтатуға дайын тұруы, квотербекке бос қабылдағышты табуға жеткілікті уақыт береді.

Тарих

Соңғы уақытта бұл формация колледж және кәсіби деңгейде танымалдылығын жоғалтты, себебі shotgun split back формациялары кеңінен таралды. Орта мектептерде бұл формация жиі қолданылады. Ұлттық футбол лигасының 2000-шы жылдардың ортасы мен соңында, Батыс жағалау шабуылына негізделген командалар осы формацияны үшінші төменгі жағдайларда және гол сызығына жақын жағдайларда сирек қолданды. 2010-шы жылдардың басында про-сет NFL-де дерлік жоғалып кетті, бірақ 2010-шы жылдардың соңында Батыс жағалау шабуылына негізделген командалар оны гол сызығына жақын және пастың маңызды кезеңдерінде қайта қолдана бастады. Энди Рид жақында Super Bowl LVII матчында, 4-ші ширек аяғында "Иглз" командасына қарсы про-сет формациясын қолданды, нәтижесінде команда ойынды жеңіске жеткізетін гол соқты.