Кіріспе

Американдық футбол ережелері, онда тек белгілі бір ойыншылар ғана пас ұстауға құқылы – американдық футбол термині.

Гритдирондық футболда шабуылдағы барлық ойыншылар алға қарай берілген пасты қабылдауға құқылы емес: тек қана пасты қабылдауға жарамды ойыншы ғана заңды түрде алға қарай берілген пасты ұстай алады, және алға қарай берілген пас бейтарап аймаққа өткен жағдайда, тек қана жарамды қабылдағыш ғана бейтарап аймақтың сыртында болуға құқылы. Егер пасты қабылдауға жарамсыз ойыншы ұстаса, ол "заңсыз ұстау" болып есептеледі (нәтижесінде бес ярдтық айыппұл салынады және мүмкіндік жоғалады). Егер бейтарап аймақтан өтетін алға қарай берілген пас кезінде жарамсыз қабылдағыш бейтарап аймақтың сыртында болса, "жарамсыз қабылдағыш алда" (бес ярдтық айыппұлға әкеледі, бірақ мүмкіндік жоғалмайды) деп есептеледі. Әр лигада кімді жарамды қабылдағыш деп санауға қатысты ережелер шамалы өзгеше болуы мүмкін.

Кәсіби футбол

Америка және Канада кәсіби футбол ойындарында қорғаныстағы команданың әрбір ойыншысы жарамды деп есептеледі. Шабуыл жасайтын командада кем дегенде жеті ойыншы соққы сызығына тізілуі керек. Соққы сызығындағы ойыншылардың тек екісі ғана – соққы сызығының шеттеріндегі ойыншылар – жарамды қабылдаушылар болып табылады. Қалған ойыншылар (американдық футболда төртеу, канадалық футболда бесеу) бекфилде орналасады, олардың ішінде квотербек те бар. Бұл ойыншыларды да қабылдаушылар ретінде қарастыруға болады. Ұлттық футбол лигасы (NFL) ережесінде, T формациясындағы квотербек, егер ол шар соққысынан бұрын кем дегенде бір ярд қашықтыққа немесе соққы сызығының артына немесе шетіне орналасып, сонда кем дегенде бір секундқа тоқтаса, жарамды болады. Алайда, ол соққы сызығындағы жеті ойыншының қатарына есептелмейді. Мысалы, егер сегіз ойыншы соққы сызығында тізілсе, команда жарамды қабылдаушыдан айырылады. Мұндай жағдай көбінесе фланкер немесе слот қабылдаушының соққы сызығының артында тұруы тиіс болса, оның орнына шабуыл сызығы мен бөлінген аяқтың арасында соққы сызығында тұруынан туындайды. Көп жағдайда, егер пас жарамсыз қабылдаушыға жіберілсе, бұл квотербекке қысым түсіп, шабуыл сызығының ойыншысына үмітсіздікпен допты лақтырғаннан болады. Жарамды қабылдаушылар белгілі бір нөмірлерді киюі керек, бұл лауазымды тұлғаларға жарамды және жарамсыз қабылдаушыларды оңай ажыратуға мүмкіндік береді. NFL-де жүгірушілер, кең қабылдаушылар және тығыз аяқтар 0-ден 49-ға дейін және 80-ден 89-ға дейін нөмірлерді киюі керек. 50-ден 79-ға дейінгі нөмірлер желілік ойыншыларға арналған және олар шабуылда жарамсыз болып есептеледі, егер олар жарамды екенін хабарламаса. CFL-де жарамсыз қабылдаушылар 50-ден 69-ға дейінгі нөмірлерді киюі керек, ал қалған барлық нөмірлерді (0 және 00 нөмірлерін қоса) жарамды қабылдаушылар кие алады. Жарамды қабылдаушыға сәйкес келетін нөмірді кимеген ойыншы, тіпті жарамды позицияда тұрса да, жарамсыз болып есептеледі. Алайда, ойыншы төрешіге келесі ойында жарамды болатынын хабарласа, оған қатар тұруға және жарамды қабылдаушы ретінде әрекет етуге рұқсат етіледі. Мысалы, 1985 жылғы NFL ойынында 72 нөмірлі және әдетте қорғаныс желісінде ойнайтын Уильям Перри шабуылда жарамды қабылдаушы болып тағайындалды және тачдаунға сәтті допты ұстады. Жақындағы және жиі қолданылатын мысал – бұрынғы «Нью-Ингленд Пэтриотс» командасының қанатқақты қорғаушысы Майк Врабельдің гол сызығындағы жағдайларда тығыз аяқ ретінде қатар тұруы. 2018 жылғы маусымда Джордж Фант «Сиэтл Сихокс» командасының қатаң аяқ позициясында, бастапқы қатаң аяқтар Эд Диксон мен Уилл Диссли жарақат алғандықтан, қатарға қосылды. 2019 жылғы маусымда «Атланта Фэлконс» командасының оң жақ tackle Ty Sambrailo-ны «Тампа Бэй Букэнирс» командасына қарсы 35 ярдтық тачдаун үшін оған допты лақтыру алдында көптеген ойында жарамды деп жариялады. Американдық футболда доп соққысы алдында бекфилдегі ойыншылар тек соққы сызығына параллель қозғалуы мүмкін, кез келген уақытта тек бір ойыншы ғана қозғалуы мүмкін, ал егер алға қарай қозғалыс болса, соққыдан бұрын бір секундқа тоқтауы керек. Қабылдаушы соққы кезінде шұғыла бойынша немесе соққы сызығынан алыс қозғалуы мүмкін. Бұл ережені бұзу заңсыз процедура үшін айыппұл төлеуге әкеледі (5 ярд). Алайда, канадалық футболда жарамды қабылдаушылар соққы алдында кез келген бағытта қозғала алады, кез келген уақытта кез келген саны қозғалуы мүмкін және соққы алдында тоқтауы міндетті емес. Жарамды қабылдаушыларға қатысты ережелер тек алға жасалатын пасқа ғана қолданылады. Кез келген ойыншы артқа немесе бүйірге жіберілген пасты заңды түрде ұстауға құқылы. Американдық футболда ойын басталғаннан кейін жарамды қабылдаушылар ойынның қалай дамысқанына байланысты жарамсыз болуы мүмкін. Егер жарамды қабылдаушы шекарадан шығып кетсе, ол енді жарамды қабылдаушы емес және алға жасалатын пасты ұстай алмайды, егер ол шекараға үш қадам жасап қайтадан орналаспаса. Сонымен қатар, егер пас қорғаныстағы ойыншы немесе жарамды шабуылдаушы қабылдаушыға тисе (қорғаныстағы желілік ойыншы ұстаса, қабылдаушының қолынан сынып кетсе және т.б.), барлық шабуылдаушы ойыншылар бірден жарамды болады. CFL-де егер қорғаныс командасының мүшесі пасқа тисе, барлық ойыншылар қабылдауға жарамды болады. XFL-де ұсынылған ереже өзгерісі соққы сызығының артындағы барлық ойыншыларды позициясына немесе нөміріне қарамастан жарамды қабылдаушылар етеді.

Жоғары мектеп

Жоғары сынып футболдағы талапқа сай болу ережелері колледж ойынындағы ережелермен шамалас. Дегенмен, 2009 жылдың ақпанынан бастап, бірінші, екінші немесе үшінші мүмкіндікте кем дегенде бес ойыншы 50 мен 79 аралығындағы нөмірлерді тағуға міндетті, бұл оларды ереже бойынша қабылдауға құқықсыз етеді. Бұл өзгеріс Ұлттық Жоғары Мектептер Қауымдастығының Федерациясы (NFHS) жасаған соққы беру формациясының анықтамасына енгізілген өзгеріске байланысты. Бұл өзгеріс командаларға A 11 шабуылын жасауға мүмкіндік берген ережедегі олқылықты жабу мақсатында жасалды, онда допты алған ойыншы ұрыс сызығынан кем дегенде жеті метр артта тұрса, нөмірлеу шектеулерінен босатылатын еді. 2019 жылы NFHS ережелерді сәл өзгертті, оның орнына ұрыс сызығының артындағы ойыншылардың санын өлшеді, бұл санды төртке дейін шектеді. Шабуылдаушылардың саны жетіден беске дейін азайтылды.