Липофусцин – қарттық пигмент, жасушаларда май қалдықтарынан түзіледі. Бұл өмірлік органдардың жұмысындағы бұзылыстар мен қартаю белгісі. Құрамында майлар, металдар, ақуыздар бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Липофуцин – липидтерді қамтитын қалдықтардан тұратын, ұсақ сары-қоңыр пигмент түйіршіктерінің атауы. Ол қарттанудың немесе "тозудың" пигменттерінің бірі саналады және бауыр, бүйрек, жүрек бұлшық еті, торлы қабықша, бүйрек үсті бездері, жүйке және ганглий клеткаларында кездеседі.
Lipid containing residue associated with aging
Lipofuscin is the name given to fine yellow brown pigment granules composed of lipid containing residues of lysosomal digestion. It is considered to be one of the aging or "wear and tear" pigments, found in the liver, kidney, heart muscle, retina, adrenals, nerve cells, and ganglion cells.
Құрылысы мен айналым
Липофуцин қанықпаған май қышқылдарының тотығу нәтижесінде пайда болады және мембрана зақымдануының, немесе митохондрия мен лизосомалардың зақымдануының белгісі болуы мүмкін. Липофуцин құрамында көп мөлшерде липидтермен қатар, қанттар мен металдар, мысалы, сынап, алюминий, темір, мыс және мырыш та бар. Липофуциннің 30–70% окистенген ақуыздардан, ал 20–50% липидтерден тұратыны қабылданған. Бұл липохромның бір түрі және ол ядроның айналасында орналасады. Липофуцинге ұқсас материалдың жиналуы, қалыптасу және жою механизмдері арасындағы теңгерімсіздіктің салдары болуы мүмкін. Мұндай жинақталуды егеуқұйрықтарда протеаза ингибиторын (леупептин) енгізу арқылы шақыруға болады; үш айдан кейін липофуцинге ұқсас материалдың деңгейі қалыпқа келеді, бұл маңызды жою механизмінің бар екенін көрсетеді. Дегенмен, бұл нәтиже даулы, себебі леупептинмен шақырылған материалдың нағыз липофуцин екендігі күмәнді. "Нағыз липофуциннің" in vitro жағдайында ыдырайтынына дәлелдер бар; бұл in vivo ұзақ мерзімде сақталады ма, жоқ па – әлі белгісіз. ABCR / нокаут егеуқұйрығының қараңғыға бейімделуі кешіктірілген, бірақ бақылау тобымен салыстырғанда соңғы таяқша шегі қалыпты. Торлы қабықты күшті жарықпен ағарту токсикалық катиондық бипиридиний тұзы, N-ретилиден N-ретинилэтаноламин (A2E) пайда болуына алып келеді, ол құрғақ және ылғал жасқа байланысты макулярлық дегенерацияны тудырады. Осы тәжірибеден ABCR ағарту кезінде жасушадан тыс фоторецепторлардың бетінде A2E түзілуін болдырмауға маңызды рөл атқарады деген қорытынды жасалды.
Lipofuscin appears to be the product of the oxidation of unsaturated fatty acids and may be symptomatic of membrane damage, or damage to mitochondria and lysosomes. Aside from a large lipid content, lipofuscin is known to contain sugars and metals, including mercury, aluminium, iron, copper and zinc. Lipofuscin is also accepted as consisting of oxidized proteins (30–70%) as well as lipids (20–50%). It is a type of lipochrome and is specifically arranged around the nucleus. The accumulation of lipofuscin like material may be the result of an imbalance between formation and disposal mechanisms. Such accumulation can be induced in rats by administering a protease inhibitor (leupeptin); after a period of three months, the levels of the lipofuscin like material return to normal, indicating the action of a significant disposal mechanism. However, this result is controversial, as it is questionable if the leupeptin induced material is true lipofuscin. There exists evidence that "true lipofuscin" is not degradable in vitro; whether this holds in vivo over longer time periods is not clear. The ABCR / knockout mouse has delayed dark adaptation but normal final rod threshold relative to controls. Bleaching the retina with strong light leads to formation of toxic cationic bis pyridinium salt, N retinylidene N retinyl ethanolamine (A2E), which causes dry and wet age related macular degeneration. From this experiment, it was concluded that ABCR has a significant role in preventing formation of A2E in extracellular photoreceptor surfaces during bleach recovery.
Аурулармен байланысы
Липофуциннің көзге жиналуы – макулярлық дегенерацияның (дегенеративті ауру) және Stargardt ауруының (макулярлық дегенерацияның тұқым қуалайтын жасөспірімдік түрі) маңызды тәуекел факторы болып табылады. Шеткі жүйке жүйесінде липофуциннің қалыптан тыс жиналуы липофусциноз және центронүклеарлық миопатия ретінде белгілі. Липофуциннің тоқ ішекте жиналуы – меланоз колиттің себебі. Ал, миокардтағы липофуциннің жиналуы адамның жүрек патологиясынан гөрі хронологиялық қартаюын тікелей көрсетеді.
Lipofuscin accumulation in the eye, is a major risk factor implicated in macular degeneration, a degenerative disease, and Stargardt disease, an inherited juvenile form of macular degeneration. In the peripheral nervous system, abnormal accumulation of lipofuscin known as lipofuscinosis and centronuclear myopathy. Accumulation of lipofuscin in the colon is the cause of the condition melanosis coli. On the other hand, myocardial lipofuscin accumulation more directly reflects chronological ageing rather than human cardiac pathology.
Басқа қолданыстар
Липофусциннің мөлшерін анықтау лобстерлер және тікенді лобстерлер сияқты әртүрлі шаянкөзділердің жасын анықтау үшін қолданылады. Осы жануарларда сүйек бөліктері болмағандықтан, оларды сүйекті балықтар сияқты жас анықтауға болмайды, онда құлақ сүйектері немесе отолиттердегі жылдық өсімдер пайдаланылады. Балықтар мен моллюскалардың жасын анықтау – өсу қисықтары сияқты негізгі биологиялық мәліметтерді алудың маңызды қадамы және көптеген қорларды бағалау әдістері үшін қажет. Бірнеше зерттеулер көрсеткендей, әртүрлі шаянкөзділердің көз сабаларындағы липофусцин мөлшерін анықтау олардың жасын шамамен анықтауға мүмкіндік береді. Бұл әдіс балық шаруашылығын басқаруда кеңінен қолданылмады, себебі жабайыда ауланған жануарлардағы липофусцин деңгейін аквариумда өсірілген жануарлардан алынған жиналу қисықтарымен байланыстыру қиындықтар тудырады.
Lipofuscin quantification is used for age determination in various crustaceans such as lobsters and spiny lobsters. Since these animals lack bony parts, they cannot be aged in the same way as bony fish, in which annual increments in the ear bones or otoliths are commonly used. Age determination of fish and shellfish is a fundamental step in generating basic biological data such as growth curves, and is needed for many stock assessment methods. Several studies have indicated that quantifying the amount of lipofuscin present in the eye stalks of various crustaceans can give an index of their age. This method has not yet been widely applied in fisheries management mainly due to problems in relating lipofuscin levels in wild caught animals with accumulation curves derived from aquarium reared animals.