Амстердам Олимпиада стадионы

Кіріспе

Олимпиада стадионы (Olympisch Stadion) – 1928 жылы Амстердамда өткен жазғы Олимпиада ойындарының басты стадионы ретінде пайдаланылған спорттық нысан. Қазіргі уақытта бұл нысан көбінесе жеңіл атлетика, басқа да спорттық шаралар мен музыкалық концерттер үшін қолданылады. Салынысы аяқталғанда стадионның сыйымдылығы 31 600 адамды құрады. 1937 жылы Роттердамдағы қарсылас «Де Куип» стадионы салынысынан кейін Амстердам әкімдігі стадионға екінші қабатты қосып, Олимпиада стадионының сыйымдылығын 64 000-ға жеткізді. 1987 жылы стадион ұлттық мұра ретінде тіркелді. «АФК Аякс» 1996 жылға дейін халықаралық ойындарды Олимпиада стадионында өткізді, содан кейін 2018 жылдан бастап Йохан Кройф Арена деп аталған Амстердам Аренасы пайдалануға берілді. 1996 жылы стадионды жаңарту жұмыстары басталды, 1937 жылғы екінші қабат алынып тасталды, сыйымдылығы 22 288 адамға дейін азайтылды және стадион тағы да жеңіл атлетика жарыстарына жарамды болды. 2005 жылдан бері стадионда спорт мұражайы – «Олимпиадалық тәжірибе Амстердам» орналасқан.

Сәулет және дизайн

Олимпиадалық стадионды архитектор Ян Вильс жобалаған. Ол Х. П. Берлаждың жобалаған көршілес ауданымен үйлесімде, Амстердам мектебі сәулетінің ең көрнекті үлгілерінің бірі болып табылады. Бұл жоба 1928 жылғы Олимпиада ойындарының архитектуралық сайысында олимпиадалық алтын медальді жеңіп алды. 1937 жылы стадионның солтүстік және оңтүстік жақтарына салынған бетоннан жасалған екінші қабатты да Ян Вильс жобалаған.

Даму тарихы

Ян Вильстің бастапқы жоспары қазіргі Олимпиада стадионының жанында орналасқан Гарри Элте стадионының кеңейтілуінен тұрды. Бұл жоспар қабылданбады, себебі Амстердам қалалық үкіметі сол аймақта маңызды қала құрылысы бағдарламасын жоспарлаған және стадионды мүмкіндігінше жылдам бұзуды қалаған. Екінші жоспар дерлік толығымен орындалды, ол батысқа қарай орналасқан жаңа Олимпиада стадионынан тұрды. 1926 жылдың қаңтар айында Амстердам қалалық үкіметі, Ұлттық Олимпиада комитеті және Гарри Элте стадионының иесі NV Nederlandsch Sportpark келісімге келді: 1928 жылғы Олимпиада ойындарынан кейін Гарри Элте стадионы бұзылып, NV Nederlandsch Sportpark Олимпиада стадионының иесі болады. 1926 жылдың қаңтарынан бастап стадион салынатын аумақ 750 000 текше метр құм арқылы көтерілді. Бұл кезең сол жылдың қазан айында аяқталды және сол айда қазық іргетасын салу басталды. 1927 жылдың 18 мамырында ханзада Хендрик салтанатты түрде алғашқы тасты қалады. Шамамен екі миллион тас одан кейін салынды.

Сипаттамалары

Футбол алаңы 114 метрге 75 метр. Оның айналасындағы жеңіл атлетика жолының ені сегіз метр, ал периметрі 400 метр. Жеңіл атлетика жолының айналасындағы велосипед жолының ені тоғыз метр, ал периметрі 500 метр. Ойындардан кейін Ұлттық олимпиада комитеті стадионның сыйымдылығы шамамен 31 600 адамға екенін мойындады. Велосипед жолына қосымша 5900 орын қосылуы мүмкін, бұл стадионның сыйымдылығын арттырады. 2007 жылы стадион төңірегіндегі аумақ, бүкіл Олимпиада аймағын қамтитын ірі қалалық жаңару жобасының аясында жаңартылды. 2008 жылы стадионның солтүстігінде 969 үй салынды. Сол жылы стадионның батысындағы Шинкель өзеніндегі аралдарға теннис алаңдары мен футбол алаңдары, жеңіл атлетика жолы және саябақ салынды. Стадион алдындағы Stadionplein алаңы да жақында жаңартылды. Стадион төңірегіне екі жаңа көпір салынды: оңтүстікке қарай барлық көлік түрлеріне арналған Na Druk Gelukbrug көпірі, ал батыстағы Шинкель аралдарына қарай велосипедшілер мен жаяу жүргіншілерге арналған Ян Вильсбрюг көпірі.

Олимпиада ойындарынан кейін пайдалану

Стадион Нидерланды ұлттық футбол құрамасының бірнеше халықаралық матчын қабылдады, алғашқысы – 1928 жылғы 30 мамырда Жазғы Олимпиада ойындары аясында Уругвайға қарсы матч (0–2). Соңғысы 1989 жылғы 6 қыркүйекте Данияға қарсы (2–2) өткен жолдас матч болды. Олимпиададан кейін стадион әртүрлі спорттық іс-шараларға, соның ішінде жеңіл атлетика, спидвей, далалық хоккей және велоспортқа тұрақты түрде пайдаланылды. Мысалы, 1954 жылғы «Тур де Франс» жарысы стадион сыртынан басталды. Дегенмен, футбол ең танымал түрі болып қала берді. Стадион «Блау Вит» және «BVC Амстердам» (кейін «FC Амстердам» деп біріктірілген) командаларының үй стадионы болды, ал «AFC Аякс» өздерінің «Де Меер» стадионының сыйымдылығын асып түсетін ойындарда (әсіресе, халықаралық матчтарының көпшілігінде) немесе жарық шамдарын қажет ететін кешкі ойындарда (ал «Де Меер» бастапқыда мұндай мүмкіндікке ие болмаған) осы стадионды пайдаланды. «Аякс» 1996 жылы «Амстердам Аренасы» аяқталғанға дейін осы келісімді сақтап келді, ол 2018 жылдан бастап «Жохан Кройфф Аренасы» деп аталды. Олимпиада стадионы 1987 жылғы FIM Speedway әлем чемпионатының финалына төселді. Бірінші және жалғыз рет екі күнге созылған жарыс (екі жеке кездесуден тұрды, ал жүлдегерлердің жалпы ұпайлары олардың орнын анықтады) Даниядан келген әлем чемпионы Ханс Нильсен жеңіске жетті. Екінші орынды даниялық Эрик Гундерсен (1984 және 1985 жылдары екі мәрте әлем чемпионы болған), ал үшінші орынды америкалық Сэм Эрмоленко (1993 жылы болашақ әлем чемпионы) иеленді. Спидвей жолы стадионның қолданыстағы жеңіл атлетика жолының үстінен салынды. Жарысқа қатысқан жалғыз голландиялық Хенни Кройзе (жарысқа кем дегенде бір голландтық қатысуын қамтамасыз ету үшін финалға іліккен) екі күнде барлығы бір ұпай ғана жинап, бірінші күні өткізген соңғы, бесінші жарысында осы ұпайды алды және финалда 16-шы және соңғы орынды иеленді. «Амстердам Адмиралз» 1995 жылы Америка футбол лигасының әлем лигасындегі алғашқы маусымын және 1996 жылғы маусымын «Амстердам Аренасына» көшуге дейін осы стадионда өткізді. Стадион 1995 жылғы Әлем кубогына төселді. Стадион 2016 жылы жеңіл атлетикадан Еуропа чемпионатының өтуіне арналды. Осыған байланысты жақын маңдағы Schinkeleilanden паркіне соңғы сәтте жеңіл атлетика жолы қосылды. Сол жақын маңдағы саябақтағы жеңіл атлетика жолы 2008 жылы ашылды, ол Олимпиада стадионының негізгі жолында жарыс өткізілген кезде жаттығуға арналған трасса ретінде пайдаланылуы мүмкін. Стадион қазан айында өтетін Амстердам марафонының басталу және аяқталу нүктесі болып табылады. 2014 жылы стадионға уақытша ұзақ трассалы коньки тебу трассасы орнатылып, голландиялық ұлттық чемпионат өткізілді. Бұл 2018 жылы Дүниежүзілік жан-жақты чемпионатты қабылдау үшін қайталанды. [9]

The stadium hosted several international matches of the Netherlands national football team, the first one being the game against Uruguay (0–2) during the Summer Olympics on 30 May 1928. The last one was a friendly on 6 September 1989 against Denmark (2–2). After the Olympics, the stadium was used regularly for various sporting events, including athletics, speedway, field hockey and cycling. The 1954 Tour de France, for example, started outside the stadium. However, it was football that remained the most popular. It was both the home ground of Blauw Wit and BVC Amsterdam (later merged into FC Amsterdam), while AFC Ajax used the stadium for games in which the crowd was expected to exceed the capacity of its own De Meer Stadion (in practice, most of their international matches) or for midweek games which required the use of floodlights, with which the De Meer was not initially suited. Ajax continued this arrangement until the completion of the Amsterdam Arena in 1996, since 2018 renamed the Johan Cruijff Arena. The Olympic Stadium was the host venue for the 1987 FIM Speedway World Championship Final. The event, held for the first and only time over two days (thus consisting of two separate meetings with the riders aggregate score determining their placing), was won by defending World Champion Hans Nielsen from Denmark. Second was fellow Dane and former twice (1984 and 1985) World Champion Erik Gundersen, while finishing third was American rider Sam Ermolenko (himself a future World Champion in 1993). The speedway track was laid out over the stadiums existing athletics track. The only Dutchman in the field Henny Kroeze (who had been seeded to the Final so as to have at least one Dutch rider in the field), finished 16th and last in the Final after scoring only one point over the two days with the point coming in his 5th and final ride of the first day. The Amsterdam Admirals played their inaugural season in the World League of American Football in 1995, and the 1996 season, at the stadium, prior to moving to the Amsterdam Arena. The stadium hosted World Bowl '95. The stadium hosted the 2016 European Athletics Championships. Because of this, an athletics track was added to the plan for the nearby Park Schinkeleilanden at the last moment. The athletics track in that nearby park, which could be a warming up track when using the main track in the Olympic Stadium for racing, was opened in 2008. The stadium also serves as the start and finish of the Amsterdam Marathon, held every October. In 2014, the stadium was temporarily fitted with a long track speedskating rink, and hosted the Dutch national championship in Allround and Sprint. This was repeated in 2018 to host the World Allround Championships. [9]

Стадион сонымен қатар туристерді қызықтырады. Туристер көбінесе Нидерланды, Германия, Грекия, Бельгия және Канададан келеді, ал экскурсиялар голланд, неміс, грек, ағылшын және француз тілдерінде ұсынылады. Олимпиада стадионы қазір алаң айналасында 30-дан астам бизнеске арналған кеңістік ұсынады.