Кіріспе
Жаңартылатын энергия сертификаттары (ЖЭС), сондай-ақ «жасыл төлтеулер», «Жаңартылатын энергия кредиттері», «Жаңартылатын электр энергия сертификаттары» немесе «Саудаға жарамды жаңартылатын сертификаттар» (СЖС) деп те аталады, АҚШ-та 1 мегаватт-сағат (МВтс) электр қуатының жарамды жаңартылатын энергия көзінен (жаңартылатын электр энергиясы) өндірілгенін және энергияны тасымалдайтын электр желілерінің біртұтас жүйесіне қосылғанын растайтын, саудаға жарамды, материалдық емес энергия сертификаттары болып табылады. Күн энергиясының жаңартылатын энергия сертификаттары (КЖЭС) – бұл күн энергиясынан арнайы алынған ЖЭС.
Өмірбаян
АҚШ-та жаңартылатын энергия сертификаттарының екі негізгі нарығы бар: міндетті нарықтар және ерікті нарықтар. Міндетті нарықтар АҚШ-тың 29 штатында, Колумбия округінде және Пуэрто-Рикода қолданылатын Жаңартылатын Энергия Портфелі Стандарты (Renewable Portfolio Standard) деп аталатын саясат арқылы құрылады. Бұл штаттарда электр компаниялары белгілі бір жылға дейін электр энергиясының белгілі бір пайызын жаңартылатын энергия көздерінен қамтамасыз етуге міндетті. Мысалы, Калифорнияда 2020 жылға қарай жаңартылатын энергияның үлесі 33%-ға жетеді, ал Нью-Йоркте 2013 жылға қарай 24% талап етіледі. Бұл штаттардағы электр компаниялары талаптарға сәйкестігін жаңартылатын энергия сертификаттарын (REC) сатып алу арқылы көрсетеді; Калифорния мысалында, электр компаниялары өздері сатқан электр энергиясының 33%-ына тең REC-терге ие болуы керек. Ерікті нарықтар тұтынушылардың жаңартылатын энергияны пайдалану ниетімен оны сатып алуды таңдауымен байланысты. Көптеген корпоративтік және жеке тұтынушылар жаңартылатын энергияны ерікті түрде сатып алады. Жаңартылатын Энергия Портфелі Стандарты жоқ штаттарда орналасқан жаңартылатын энергия өндірушілер өздерінің REC-терін ерікті сатып алушыларға, әдетте, міндетті нарықтағы REC бағасынан арзанға сата алады.
Саудагерлер
РЭК-тер сатып алушыдан сатушыға тікелей сауда-саттық арқылы алын-сатырға болады, бірақ нарықта үшінші тарап маркетологтар, брокерлер немесе активтерді басқарушылар жиі кездеседі. Жаңартылатын энергияны өндіретін мекемелер көбінесе өздерінің кредиттерін осы ұйымдарға сатады, ал олар оларды кейінірек нарықта қайта сатады. Техас штаты АҚШ-та алғашқы толыққанды РЭК жүйесін жасады, ол РЭК-терді шығару, тіркеу, сауда-саттық жасау және қолданудан шығаруды қамтамасыз ететін веб-платформа болып табылады. Тек жаңартылатын энергия сертификаттарын қадағалайтын Техас РЭК бағдарламасы 2001 жылдың шілдесінде жұмысын бастады. АҚШ-тың батысында РЭК-тер Батыс жаңартылатын энергияны өндіру ақпараттық жүйесі (WREGIS) арқылы Батыс электр энергиясын үйлестіру кеңесінің (WECC) құрамында саудаланады. WECC 14 штат, 2 Канада провинциясы және Солтүстік Бажа Мексиканы қамтиды.
Бағалар
Бағалар көптеген факторларға байланысты, мысалы, REС сертификаттарының қандай жылы шығарылғаны, орнатылған құрылғының орналасқан жері, нарықтағы сұраныс пен ұсыныстың деңгейі, REС сертификаттары RPS талаптарына сәйкес пайдаланыла ма, тіпті қандай түрдегі қуат өндірілгені. Мысалы, күн энергиясының жаңартылатын энергия сертификаттары немесе SREC-тер, 16 штатта күн энергиясына арналған RPS-тің бөлігі бөлінген жағдайда, көбінесе құндырақ болады. Бұл ерекшелендіру жаңартылатын энергияның әртүрлілігін арттыруға бағытталған, өйткені бәсекелестік REС нарығында жел электр станцияларының экономикасы мен көлеміне артықшылық беріледі. АҚШ-та SREC-тің нарықтық бағасы 2010 жылдан 2014 жылға дейін төмендеді. Нью-Джерси штатында 2010 жылғы SREC-тің нарықтық бағасы 2010 жылдың шілдесінде 665,04 доллар болса, 2014 жылдың мамырында әртүрлі жылдары шығарылған SREC-тер үшін шамамен 160 долларға тең болды. Делавэр штатында 2010 жылғы SREC-тің нарықтық бағасы 2010 жылдың шілдесінде 255 доллар, ал 2014 жылдың мамырында әртүрлі жылдары шығарылған SREC-тер үшін шамамен 50 доллар болды. 2015-2017 жылдар аралығында сатып алынған REС сертификаттарының бағасы орташа есеппен өндірілген 1 кВт/сағ үшін 0,15–0,045 доллар аралығында құрады. 2021 жылы SREC бағасы штаттың SREC нарығына байланысты 10 доллардан 400 долларға дейін ауыспайды. Канадада 2008–2009 жылдары BCHydro ұзақ мерзімді келісімшарттар бойынша "жасыл сипаттамаларға" 20 жылдан астам мерзімге 3 доллар/МВт/сағ ұсынады. Көптеген тәуелсіз электр өндірушілер (ТӨК) бұл "нарықтық құннан" әлдеқайда төмен деп санайды, бірақ басқа мүмкіндіктері жоқ. REС сертификаттарының құны өзгеретін болса да, көптеген сатушылар оларды жасаған күннен бастап бірнеше ай ішінде клиенттеріне "жеткізуге" заңды міндетті. Басқа ұйымдар мүмкіндігінше көп REС сертификатын сатады, содан кейін ақшаны болашақ жел электр станциясы өндіретін 1 МВт/сағ үшін белгілі бір бағаны кепілдендіру үшін пайдаланады, мысалы, жел электр станциясын құруды қаржылық тұрғыдан тиімді жобаға айналдырады. REС сертификаттарынан түсетін табыс және тегтердің ұзақ мерзімді тұрақты нарығы жаңартылатын энергияны өндіруге қажетті қосымша ынталандыруды қамтамасыз ете алады.
Сертификаттау
РЭК-тер нарыққа байланысты «Жасыл тагтар» немесе «Саудаға қол жетімді жаңару сертификаттары» (TRC) сияқты функционалдық тұрғыдан эквивалентті атаулармен белгілі. Құрама Штаттарда қазіргі уақытта шығарылған РЭК-тердің ұлттық тіркелімі жоқ. Ресурстарды басқару орталығы және басқа да ұйымдар екі рет есептеуді болдырмауға бағытталған бағдарламалар ұсынатынын мәлімдесе де, екі ұйымға бірдей электр энергиясы үшін экологиялық есеп беруге рұқсат беру, мәні жағынан бірдей болып табылады. «Жасыл энергия» бағдарламасы бойынша қатысушылар сертификаттау талаптарына сәйкес келетініне көз жеткізу үшін барлық атқарылған операциялардың жылдық тексеру процесінен өтуге міндетті. Сертификаттау процесі үшін үшінші тараптан тәуелсіз тіркелген есепші немесе ішкі аудитор жүргізетін тексеру қажет. CRS бағдарлама веб-сайтында тізімделу критерийлеріне сай келетін аудиторлардың тізімін ұстап тұрады. Көбінесе РЭК-терге бірегей идентификациялық нөмірлер беріліп, WREGIS, NEPOOL, GATS, ERCOT, NYGATS, NAR, MIRECS, NC RETS, NVTREC және M RETS сияқты аймақтық бақылау жүйелері/тіркелімдер арқылы қадағаланады.
Қосымшалық
"Қосымшалық" тұжырымдамасы, парниктік газ (ПГ) ережелері контекстінде, сатып алынған жаңартылатын энергия сертификатының электр желісіне жоба болмағанда немесе "қалыпты жағдай" сақталғанда пайда бола алмайтын жаңа жаңартылатын энергияны қосатынын білдіреді. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) қосымшалықты бағалаудың нәтижеге негізделген әдістерін, мысалы, әрбір REC үшін мегаватт-сағат (MWh) эквивалентін жақсы көреді. Сынаушылар "қосымшалық" жаңартылатын энергияға субсидия беруге тең екенін, ал қалыпты жағдай (жеткізу және сұраныс) кейбір нарықтарда қажетсіз немесе дубликатталған жаңартылатын энергияның сатылуын болдырмайтынын, мұнда артық өндіріс (сұранысқа қарағанда артық ұсыныс) желінің сенімділігіне қауіп төндіреді деп мәлімдейді. Ауа және судың ластануы оның бастауына қарамастан, штат және ұлттық шекаралардың өтесінде таралады, ал REC-тің құны және REC нарықтарының пайда болуы штаттардың заңнамалық шаралар арқылы жаңартылатын энергия портфелі стандартын міндетті түрде құруы арқылы құрылған нарықтарға өте байланысты. Мемлекеттік деңгейде REC нарықтары мен ынталандыруларды құруға бағытталған бұл фрагменттелген тәсіл, кейбір штаттар өз көршілерінен (және олардың электр энергиясын тұтынушыларынан) ерікті РЭК стандарттарымен жұмыс істеп, ластануды алдын алу үшін төленген "тегін саяхатшылар" ретінде әрекет ететінін заңды түрде талап етуге мүмкіндік береді, бұл міндетті РЭК стандарттары бар штаттар мен олардың электр энергиясын тұтынушылары есебінен төленеді. EPA-ның SOx және NOx эмиссияларын шектеу және саудалау бағдарламасынан ұлттық стандартпен қосымшалық принципінің аймақтық және ұлттық ауа сапасын жақсартуға бағытталған нарықтық бастамаларды ынталандыратын ластануды алдын алу кредиттерін коммерцияландыруды өлшеу және растау үшін эталон қалай қамтамасыз еткенін білуге болады. Жаңартылатын энергия портфелі стандарты бар штаттарда REC сатып алу, пайдалылық компаниясына жаңартылатын энергияны өндірудің қай көзі болғанына қарамастан, ең төменгі жаңартылатын электр энергиясының пайызын орындауға мүмкіндік береді. Салыстыратын болсақ, EPA-ның эмиссияларды шектеу және саудалау бағдарламасында бір штаттың "таза" коммуналдық компаниясы өзінің NOx кредиттерін басқа штаттың "ластанған" коммуналдық компаниясына сата алады, бұл оларға қосымша димоқұбырларды тазалау құрылстарын орнату қажеттігін болдырмайды. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі барлық федералды агенттіктердің ішінде жасыл энергияны ең көп пайдаланатынын мәлімдейді. 2007 жылы ол кеңселерінің электр энергиясын 100% өтеген. Әуе күштері АҚШ үкіметінде абсолюттік көрсеткіш бойынша ең ірі сатып алушы болып табылады, 899 142 МВт/сағ көлемінде REC сатып алады. Колледждер мен университеттер арасында Филадельфиядағы Пенсильвания университеті жел энергиясынан 192 727 МВт/сағ көлемінде REC сатып алу бойынша көшбасшы болып табылады. Корпоративтік көшбасшы – Intel, ол 2007 жылы 1 302 040 МВт/сағ сатып алды, ал бөлшек саудадағы ең ірі сатып алушы – Whole Foods, ол 509 104 МВт/сағ сатып алды, бұл оның электр энергиясына қажеттілігінің 100% өтеуіне жеткілікті. 2004-2011 жылдар аралығындағы үлгілерге негізделген зерттеулер АҚШ-та өз еркімен сатып алынған және пайдаланылған күн энергиясын қайта жаңарту электр станциялары (яғни жаңартылатын энергия портфелі стандартына сәйкес келмеген) жаңартылатын энергияға қосымша инвестициялар жасауға немесе өндірісті арттыруға әкелмейтінін көрсетті. Алайда, REC нарығындағы жағдайлардың өзгеруіне байланысты, мысалы, ұсыныс, сұраныс, тиімділік және баға динамикасы, бұл қорытындылар қолданылмайтын болуы мүмкін.
Сын
Сыншылар жаңартылатын энергия сертификаттары мен несиелерін жаңартылатын энергия өндірушілеріне олар ұсынатын энергияның таза энергия үлесін екі есеге арттыруға мүмкіндік беретіні үшін сынап келді. Олар таза энергияның "сипаттамаларын" энергияның өзінен бөліп, оларды сертификаттар түрінде шикізат өндірушілерге сату арқылы екі ұйымға бірдей электр энергиясы үшін таза энергияға есеп беруге мүмкіндік береді. Шикізат өндірушісінен алынған сәйкес электр энергиясы көзі жоқ "нольдік" энергия ретінде тіркеледі, бұл оның өндірісі кезінде шығарылған парниктік газдарды тізімнен шығарып тастауға мүмкіндік береді. Екі көз де қаржылық жағынан дұрыс есептелгенімен, екі есе есептеу мемлекеттерге шығарындыларды нақтыдан 50%-ға дейін төмен деп хабарлауға мүмкіндік береді, бұл климаттық мақсаттарға жетудегі прогресс туралы мәлімдемелерді күмәнді етеді. Жаңартылатын энергия өндірушілері үшін сертификаттарды сату федералды заңды бұзу болуы мүмкін. Беркли университетінің Хас бизнес мектебіндегі Энергия институтының директоры Северин Боренштейн былай деп жазады: "Егер сертификаттар электр энергиясынан бөлек алынса, FTC [Федералды сауда комиссиясы] TPO [үшінші тарап иесі] үшін күн энергиясын сатып алушыларға жарнамалау немесе оларға жалдау немесе электр энергиясын сатып алу шарты арқылы "таза", "жаңартылатын" немесе тіпті "күн" электр энергиясын алатындарын айту адас тудыратын болады".