Ұлыбританиядағы жаңаруға қатысты міндеттемелер жүйесі

Кіріспе

Қалпына келтірілетін энергия көздері бойынша міндеттеме (RO) Ұлыбританияда жарамды жаңартылатын көздерден электр энергиясын өндіруді ынталандыру мақсатымен жасалды. Ол 2002 жылдың сәуірінде Англия мен Уэльсте, сондай-ақ Шотландияда енгізілді, бірақ Шотландиядағы нұсқасы сәл өзгеше болды: Қалпына келтірілетін энергия көздері бойынша міндеттеме (Шотландия). Кейіннен 2005 жылдың сәуірінде Солтүстік Ирландияда да РО енгізілді. Барлық жағдайларда бұл 1990 жылдан бері қолданылып келген Қазба отыны емес энергияға қатысты міндеттемені алмастырды. RO Ұлыбританиядағы лицензия алған электр энергиясын жеткізушілерге жаңартылатын көздерден алынған электр энергиясының үлесін арттыру міндетін жүктеді, бұл жаңартылатын энергия портфелі стандартына ұқсас. 2010/11 жылдары бұл көрсеткіш 11,1% (Солтүстік Ирландияда 4,0%) құрады. Алғашқыда бұл көрсеткіш 2002/03 жылдар аралығында 3% деп белгіленді, ал қазіргі саяси міндеттемелерге сәйкес 2015/16 жылдарға дейін 15,4% (Солтүстік Ирландияда 6,3%) дейін өседі, содан кейін ол 2037 жылға дейін (Солтүстік Ирландияда 2033 жылға дейін) жалғасады. 2010 жылғы 1 сәуірде осы схема 2027 жылдан 2037 жылға дейін ұзартылатыны туралы хабарланды және бұл туралы мәліметтер Ұлттық жаңартылатын энергияны пайдалану жөніндегі іс-қимыл жоспарында толық сипатталған. RO 2017 жылдың наурыз айында жаңа электр станциялары үшін жабылды және оның орнына Айырмашылықтар шарты схемасы енгізілді.

Жаңартылатын энергияны өндіруге міндеттемелер жүйесі

Жеткізушілер өз міндеттемелерін Ofgem-ге жаңартылатын энергияны өндіруге міндетті сертификаттарды (ROC) ұсыну арқылы орындайды. Егер жеткізушілердің өз міндеттемелерін өтеу үшін жеткілікті ROC-ы болмаса, сатып алу қорына төлем жасалады. Жеткізушілер төлейтін сатып алу бағасы MWh тапшылығы үшін белгіленген баға болып табылады және жыл сайын бөлшек сауда бағаларының индексіне сәйкес реттеледі. Сатып алу қорынан түскен қаражат жеткізушілерге олар ұсынған ROC мөлшеріне пропорционалды түрде қайтарылады. Мысалы, егер олар ұсынылған ROC-тің жалпы санының 5%-ын тапсырса, олар сатып алу қорына төлем жасаған жабдықтаушы компаниялар төлейтін жалпы қаражаттың 5%-ын алады. ROC-тер нарық құруға және ресми сатып алу бағасынан өзгеше нарықтық бағамен сауда-саттыққа шығаруға арналған. Жаңартылатын энергия өндірісі жеткізушінің міндеттемесінен асып кеткен жағдайда, ROC бағасы сатып алу бағасынан төмен түседі. Егер жаңартылатын және жаңартылмайтын энергия өндірісінің құны шамалас болса, ROC бағасы нөлге жуық болуы мүмкін, онда жаңартылатын энергия өндірісіне субсидия аз немесе мүлдем болмайды. Егер жаңартылатын энергия өндірісі міндеттемеден кем болса, ROC бағасы сатып алу бағасынан жоғарылайды, себебі сатып алушылар әрбір ROC бойынша сатып алу қорынан кешіктірілген төлемдерді күтеді. Міндетті кезеңдер бір жылға созылады, 1 сәуірде басталып, 31 наурызда аяқталады. Жабдықтаушы компаниялар кезеңнен кейінгі 31 тамызға дейін өз міндеттемелерін орындау үшін жеткілікті ROC ұсынуы керек немесе тапшылықты өтеу үшін сатып алу қорына жеткілікті төлем жасауы керек. ROC құны, жеткілікті ROC ұсынбаған жабдықтаушы компаниялардың электр энергиясын тұтынушылары арқылы төленеді, ал көптеген ROC ұсынған жабдықтаушы компаниялардың тұтынушылары үшін шығындар азаяды, егер барлық шығындар мен үнемдеулер тұтынушыларға берілсе.

Куәліктер

ROC – Біріккен Корольдікте өндірілген және лицензиясы бар жеткізуші арқылы Біріккен Корольдіктегі тұтынушыларға жеткізілген, қайта жаңартылатын энергия көздерінен алынған электр энергиясы үшін берілетін жасыл сертификат. ROC-ті Ofgem аккредиттелген қайта жаңартылатын энергияны өндірушілерге (немесе NFFO (қ fossil fuels obligation), Шотландияның қайта жаңартылатын энергия міндеттемесі немесе Солтүстік Ирландияның NFFO шарты бойынша электр энергиясын жеткізушіге) береді. Шотландияның қайта жаңартылатын энергия міндеттемесі 2002 жылы Қайта жаңартылатын энергия міндеттемесі (Шотландия)мен алмастырылғанын атап өткен жөн. Стандарт бойынша, әрбір мегаватт-сағатқа (МВт/сағ) жарамды қайта жаңартылатын энергия өндірілгені үшін бір ROC беріледі. Кейбір технологиялар үшін көбірек, ал кейбіреулері үшін аз беріледі. Мысалы, теңіздегі жел электр станциялары 1 МВт/сағ үшін 2 ROC алады; құрлықтағы жел электр станциялары 1 МВт/сағ үшін 0,9 ROC алады, ал канализациялық газбен жұмыс істейтін станциялар 1 МВт/сағ үшін жарты ROC алады. ROC-тер ROC тіркеліміне енгізіледі, яғни бұл электрондық сертификаттар. Әдетте, қайта жаңартылатын энергияны өндіруші, электр энергиясын жеткізушіге сатқан кезде, тиісті ROC-терді Ofgem-нің электрондық тіркелімі арқылы аударды.

Заңнама

2000 жылғы Коммуналдық қызметтер туралы заң Мемлекеттік хатшыға электр энергиясын жеткізушілерден Ұлыбританиядағы жалпы сатылымдарының белгілі бір бөлігін жаңартылатын көздерден өндірілген электр энергиясымен қамтамасыз етуді талап ету құқығын береді. Жаңартылатын энергияға қатысты міндеттеме туралы бұйрық жыл сайын жарияланып, келесі жылдық міндеттеме мерзіміндегі міндеттеме деңгейі мен сатып алу бағасын көрсетеді. Жаңартылатын энергияға қатысты міндеттеме (Англия мен Уэльс) Сауда және өнеркәсіп департаменті, Жаңартылатын энергияға қатысты міндеттеме (Шотландия) Шотландия үкіметі, ал Солтүстік Ирландиядағы Жаңартылатын энергияға қатысты міндеттеме Кәсіпкерлік, сауда және инвестициялар департаменті (DETINI) тарапынан енгізілді. Бұйрықтар 2005/06 жылдары қаралып, 2006 жылдың 1 сәуірінен жаңа бұйрықтар күшіне енді. 2006 жылдың сәуірінен 2007 жылдың наурызына дейінгі кезеңге қатысты тиісті заңнамалар:

Жаңартылатын энергияға қатысты міндеттеме туралы бұйрық 2006 (Statutory Instrument (SI) 2006 No. 1004)
Жаңартылатын энергияға қатысты міндеттеме (Шотландия) бұйрығы 2006 (SI 2006 No. 173), және
Жаңартылатын энергияға қатысты міндеттеме туралы бұйрық (Солтүстік Ирландия) 2006 (SI 2006 No. 56). Барлық заңнамалық актілер Ұлттық архивтердің заңнамалық сайтында жарияланған.

Жапсырма

Жалпылама міндеттемелер жаңартылатын энергия көздерінен электр энергиясын өндіруді ынталандыру үшін Ұлыбритания үкіметінің басты саясаты болып табылады. Үкімет Ұлыбританияның 2020 жылға қарай жаңартылатын энергия көздерінен энергияның 15%-ын алу бойынша ЕО-ның заңдық міндеттемесін орындауы үшін электр энергиясының сұранысының 30%-ы жаңартылатын көздерден өндірілуі керек деп есептейді. Жалпылама міндеттемелер – бұл нарыққа негізделген механизм, ол дәстүрлі баламаларға қарағанда жаңартылатын энергия көздерінен электр энергиясын өндіруге оңтайлы құнмен ынталандыруға арналған. 2002 жылы енгізілген кезде, жаңартылатын энергия технологиясының әрбір түрі бірдей деңгейде қолдау алды, атап айтқанда, өндірілген электр энергиясының әр 1 МВт-қа 1 ROC. Үкімет нарыққа бағытталған тәсілді қолдауға ниеттенгендіктен, бұл шешім қабылданды, технологиялар арасындағы бәсекелестікті ынталандырып, шығындарды азайтуға және нарықты бұрмалап, кейбір технологияларды ең маңызды деп көрсетпеуге баса назар аударды. Нәтижесінде, технологиялық бейтараптыққа ұмтылса да, Жалпылама міндеттемелердің бастапқы нысаны, экономикалық тиімділігі жоғары, құрылыс қалдықтары газы және құрлықтағы жел сияқты жақсы дамыған, нарыққа жақын технологияларды қолдауға көмектесті, коммерциялық мүмкіндікке жақын емес, нашар дамыған технологияларға қарағанда. 2003 жылы Жалпылама міндеттемелердің орындалуын қарау туралы хабарланды. Болашақтағы қолдану сценарийларын модельдеу көрсеткендей, қазіргі қолдау деңгейімен мақсаттарға қол жеткізу мүмкін емес, себебі ең дамыған технологиялардың қолжетімділігі мен қолданылуы шектеулі. Сондықтан, бастапқы схема бойынша тиімді баламаға айналу үшін жеткілікті ынталандыруға ие болмаған, нашар дамыған технологиялардан маңызды үлес қажет болды. Үкімет 2006 жылы Жалпылама міндеттемелерді реформалау ниеті туралы мәлімдеді. 2009 жылы технологияларды олардың даму деңгейіне, даму құнына және қатысты тәуекелдерге қарай әртүрлі деңгейде қолдау көрсету үшін жолақты бөлу енгізілді. Жолақты бөлудің енгізілуі үкіметке инвестицияларды ұзақ мерзімді мақсаттарға қол жеткізуге көмектесетін, нашар дамыған жаңартылатын энергия түрлеріне бағыттауға мүмкіндік берді, қысқа мерзімде экономикалық тиімді технологияларға инвестицияларды шоғырландырудың орнына. Үкімет 2013–2017 жылдар аралығындағы тиісті ынталандырулар үшін жолақ деңгейлерін қарап өтті. Бұл жолақтар құрлықтағы желдің тарифін 0,9 ROC/МВт-қа дейін төмендетуді және 30 МВт-тан төмен қуаттылығы бар шағын толқын және тасқын ағымдары жобалары үшін 5 ROC/МВт-қа дейін көтеруді қамтиды.

The Renewables Obligation represents the UK Government's main policy measure for stimulating the growth of electricity generation from renewable sources. The Government envisages that 30% of electricity demand will need to be generated by renewable sources in order for the UK to meet a legally binding EU target of obtaining 15% of energy from renewable sources by 2020. The Renewables Obligation is a market based mechanism designed to incentivise the generation of electricity from renewable energy sources over more traditional alternatives at a reasonable cost. When it was first introduced in 2002, each form of renewable energy technology received the same level of support, namely one ROC/MWh of electricity generated. This was a conscious decision as the Government was keen to promote a market led approach, emphasising competition between technologies to minimise cost, and did not want to distort the market by appearing to place the importance of certain technologies above others. As a result, whilst being ostensibly technology neutral, the Renewables Obligation in its original form in fact favoured the deployment of the more established, near market technologies such as landfill gas and onshore wind, those which were most economically efficient, over less well developed technologies that were further from commercial viability. A review of the performance of the Renewables Obligation was announced in 2003. Modelling of future deployment scenarios indicated that targets would not be met with current levels of support due to constraints on the availability and deployment of the most established technologies. A significant contribution would therefore be required from less mature technologies which lacked sufficient incentive to develop into feasible alternatives under the original scheme. The Government announced its intention to reform the Renewables Obligation in 2006. Banding was introduced in 2009 to provide differing levels of support to groups of technologies depending upon their relative maturity, development cost and associated risk. The introduction of banding allowed the Government to steer industry towards investment in less well developed forms of renewable energy to enable them to contribute to meeting the long term targets, rather than concentrating investment in technologies that are economically favourable in the short term. The Government has reviewed the banding levels for appropriate incentives for the period 2013–2017. These bands include a reduction in the tariff for onshore wind to 0.9 ROCs/MWh and an increase for small wave and tidal stream projects, under 30 MW, to 5 ROCs/MWh.

Үкіметтің тексеруі

Бұл міндеттеме 2007 жылдың қыркүйегінде аяқталған консультация кезеңінен кейін үкімет тарапынан қайта қарастырылды. Консультацияның негізгі құжатында РО-ның (Жаңартылатын энергия міндеттемесі) өзектілігіне енгізілген өзгерістер көрсетілген, оған сәйкес әртүрлі технологиялар әртүрлі мөлшерде ROC (Жаңартылатын энергия сертификаты) алады. Бұл өзгерістер әлі саясат ретінде қабылданып үлкермеді. 2007 жылғы 22 қаңтарда Ofgem (Газ және электр энергиясын реттеу органы) жаңартылатын энергияны қолдаудың «өте қымбат» жолы деп, Жаңартылатын энергия міндеттемесін алмастыруды ұсынды. Олардың пікірінше, электр энергиясын тұтынушылар жаңартылатын энергия жобаларына жоспарлау рұқсатын алудағы қиындықтарға байланысты, жобалар салынбаған жағдайда да төлем жасауда. Сондай-ақ, жаңартылатын энергияға берілетін қаржылық қолдауды электр энергиясының бағасына немесе Еуропалық Одақтың шығарындылар сауда жүйесіндегі жаңартылатын энергия бағасына байланыстыра алмауы алаңдатады. Британдық Жел Энергиясы Қауымдастығы, мүшелері аталған схеманың басты иеленушілері, Ofgem-нің шығындарға ішінара жауапты екенін мәлімдеді, себебі ол Ұлттық желідегі жұмыстарға басымдық бермей, жаңартылатын қуатты көбірек қосуға мүмкіндік бермейді. Олар инвесторлардың сенімін сақтау үшін нарықтағы тұрақтылықты сақтаудың маңыздылығын да атап өтті. Бұл алаңдаушылықты Жаңартылатын Энергия Ассоциациясы да бөліседі. Шотландиялық Желді Бағалау Жобасы схеманы жаңартылатын электр энергиясының өндірісін азайтуға ынталандыратыны үшін сынады: Шотландия және Оңтүстік Энергия және Npower сияқты екі электр энергиясын жеткізуші компания, Жаңартылатын энергия міндеттемесі сертификаттарын алу үшін бірнеше ірі гидроэлектр станцияларын төмендетіп бағалады.

Электр энергиясы нарығының реформасы және болашағы

Ұлыбритания үкіметі Ұлыбританияның электр энергия нарығын кең ауқымды реформалауды ұсынды, нәтижесінде электр энергиясын өндіруге арналған тарифтер келісімдер арқылы айырмашылықтармен (CfD) алмастырылды, бұл жаңартылатын энергияны қолдаудың басты механизмі болды. ROC-терден айырмашылығы, CfD-тер ядролық электр энергиясын өндірушілерге де қолжетімді болады. Ірі (>5МВт) күн сәулелі фотоэлектрлік жобалар мен құрлықтағы жел электр стансаларын қоспағанда, Жаңартылатын энергия көздері бойынша міндеттемелер 2017 жылғы 31 наурызға дейін жаңа өндіріс үшін ашық қалды, бұл 2014 жылдан бастап (CfD-лердің басталуы күтілетін) 2017 жылға дейін пайда болатын жаңа жаңартылатын энергия өндірісіне CfD-лер мен ROC-тер арасында таңдау жасауға мүмкіндік берді. Осы мерзімнен кейін үкімет Жаңартылатын энергия көздері бойынша міндеттемелерді жаңа өндіріс және "ескі" ROC-тер үшін жабуға ниеттенді, яғни Жаңартылатын энергия көздері бойынша міндеттемелерге қатысушыларға қолдау деңгейі мен ұзақтығы сақталды. Алайда, үкімет кейіннен ірі (>5МВт) күн сәулелі фотоэлектрлік жобалар үшін Жаңартылатын энергия көздерін аккредиттеу мерзімін 2015 жылғы 1 сәуірге дейін жылдыратынын хабарлады. 2015 жылғы 18 маусымда үкімет жаңа құрлықтағы жел электр жобалары үшін Жаңартылатын энергия көздері бойынша міндеттемелерді 2016 жылғы 1 сәуірде тоқтатуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді (мерзім бір жылға қысқартылды). Электр энергиясын өндіруге арналған тарифтерді енгізуден басқа, Ұлыбритания үкіметінің электр энергиясы нарығын реформалау ұсынысына электр энергиясын өндіруді көміртегіден тазартуға бағытталған тағы екі бастама кірді: көміртегі бағасының ең төменгі шегі және эмиссиялық өнімділік стандарты.