Кіріспе
Жаңартылатын көздерден өндірілген электр энергиясын есеп айырысу түрі. Таза есептеу (немесе таза энергияны есептеу, NEM) – электр энергиясын есептеу механизмі, ол өзінің электр энергиясының бір бөлігін немесе барлығын өндіретін тұтынушыларға оны өндірілген кезде емес, кез келген уақытта пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл жел және күн сияқты жөнелтілмейтін (сақтау құрылғыларымен байланыстырылмаған жағдайда) жаңартылатын энергия көздері үшін ерекше маңызды. Айлық таза есептеу тұтынушыларға күндіз өндірілген күн энергиясын түнде немесе желді күні өндірілген жел энергиясын ай соңында пайдалануға мүмкіндік береді. Жылдық таза есептеу келесі айға таза киловат-сағаттық (кВт⋅сағ) несиені ауыстырады, бұл шілдеде өндірілген күн энергиясын желтоқсанда немесе наурызда өндірілген жел энергиясын тамызда пайдалануға мүмкіндік береді. Таза есептеу саясаты елдер мен штаттар немесе провинциялар бойынша айтарлықтай өзгереді: таза есептеудің қолжетімділігі, сақталған несиелерді қанша уақытқа дейін ұстауға болатыны, сондай-ақ несиелердің құны (бөлшек сауда/көтерме сауда) осыған байланысты. Көптеген таза есептеу заңдары кВт⋅сағ несиелерін ай сайын ауыстыруды, кішкентай айлық қосылу ақысын қарастырады. Электр энергиясы пайдаланылмаған жағдайда айлық қосылу ақысы төленіп тұрады. Егер есептегіш бір айда кері сан көрсетсе, теріс киловатт көрсеткіші келесі айға ауыстырылады. Сондай-ақ, ай сайынғы дефициттің төлемін (яғни, қалыпты электр энергиясының есебін) және қалған несиенің жылдық есептесуін талап етеді. Таза есептеу бір, екі бағытты есептегішті пайдаланады және екі бағытта ағып жатқан токты өлшеуге мүмкіндік береді. Таза есептеуді есептеу процедурасы ретінде ғана жүзеге асыруға болады, бұл арнайы есептегіштерді, алдын ала келісімді немесе хабарламаны қажет етпейді. Таза есептеу – жаңартылатын энергияға жеке инвестицияларды ынталандыруға бағытталған қолдайтын саясат.
Net metering (or net energy metering, NEM) is an electricity billing mechanism that allows consumers who generate some or all of their own electricity to use that electricity anytime, instead of when it is generated. This is particularly important with renewable energy sources like wind and solar, which are non dispatchable (when not coupled to storage). Monthly net metering allows consumers to use solar power generated during the day at night, or wind from a windy day later in the month. Annual net metering rolls over a net kilowatt hour (kWh) credit to the following month, allowing solar power that was generated in July to be used in December, or wind power from March in August. Net metering policies can vary significantly by country and by state or province: if net metering is available, if and how long banked credits can be retained, and how much the credits are worth (retail/wholesale). Most net metering laws involve monthly rollover of kWh credits, a small monthly connection fee,Electric bills contain a connection fee and an energy fee based on the number of kilowatt hours used that month. When no kilowatt hours are used the monthly connection fee is still paid. When the meter turns backward for the month, the negative kilowatt reading is rolled over to the next month. require a monthly payment of deficits (i. e. normal electric bill), and annual settlement of any residual credit. Net metering uses a single, bi directional meter and can measure the current flowing in two directions. Net metering can be implemented solely as an accounting procedure, and requires no special metering, or even any prior arrangement or notification. Net metering is an enabling policy designed to foster private investment in renewable energy.
Тарих
Таратудың таза есептеуі АҚШ-та пайда болды, онда шағын жел турбиналары мен күн панельдері электр желісіне қосылды және тұтынушылар электр энергиясын өндірілген уақыттан немесе күнден өзге уақытта пайдаланғысы келді. Таза есептеуді алғаш рет қолданған екі жоба 1979 жылы Массачусетс штатындағы пәтерлер кешені және күн энергиясын сынақ үйі болды. Миннесота штаты 1983 жылы алғашқы таза есептеу заңын қабылдады, ол 40 кВт-тан аз энергия өндіретін кез келген адамға кез келген кредиттерді келесі айға ауыстыруға немесе артық энергия үшін төлем алуға рұқсат берді. 2000 жылы бұл «шаруашылықтың орташа энергия бағасымен» өтемақы ретінде өзгертілді. Бұл таза есептеудің ең қарапайым және жалпы түсінігі, сонымен қатар шағын өндірушілерге электр энергиясын бөлшек сауда бағасымен сатуға мүмкіндік береді. Айдахо штатының коммуналдық қызметтері 1980 жылы, ал Аризона штаты 1981 жылы таза есептеуді қабылдады. Массачусетс штаты 1982 жылы таза есептеуді қабылдады. 1998 жылға қарай 22 штат немесе олардың коммуналдық қызметтері таза есептеуді қабылдады. Калифорнияның екі коммуналдық қызметі бастапқыда ай сайынғы «таза есептеу» алымын қабылдады, оған «тұрақтап тұру ақысы» кірді, бірақ Қоғамдық коммуналдық қызметтер комиссиясы (PUC) мұндай алымдарды тыйым салды. 2005 жылы АҚШ-тың барлық коммуналдық қызметтерінен 2005 жылғы Энергия саясаты заңы бойынша «өтініш бойынша» таза есептеуді ұсынатын ережелерді қарастыру талап етілді. Артық өндіріс мәселесі қарастырылмады. 2013 жылдың соңына қарай АҚШ-тың 43 штаты таза есептеуді қабылдады, сондай-ақ қалған 3 штаттың коммуналдық қызметтері де қабылдады, нәтижесінде таза есептеуді іске асыру үшін белгіленген процедуралары жоқ 4 штат қалды. Алайда, 2017 жылғы зерттеу көрсеткендей, АҚШ-тың коммуналдық қызметтерінің тек 3% ғана таза есептеу үшін толық бөлшек сауда өтемақысын ұсынады, ал қалғандары бөлшек сауда бағасынан төмен баға ұсынады, кредиттер жыл сайын тоқтатылады немесе белгісіз мерзімге ауыстырылады. Еуропада, әсіресе Ұлыбританияда, қосылған құн салығын (ҚҚС) қалай шешу керектігіне қатысты түсініспеушіліктер болғандықтан, таза есептеуді қабылдау баяу болды. Ұлыбританияда тек бір коммуналдық компания ғана таза есептеуді ұсынады. Ұлыбритания үкіметі электр энергиясына төленетін ҚҚС-ты төлеу және қайтарудың күрделілігіне байланысты таза есептеу қағидасын енгізуге құлшынбайды, бірақ кейбір аймақтарда пилоттық жобалар жүргізілуде. Канадада кейбір провинцияларда таза есептеу бағдарламалары бар. Филиппинде таза есептеу схемасы 9513 Республикалық заңмен (2008 жылғы Жаңартылатын энергия заңы) және оны іске асыру ережелерімен (IRR) реттеледі. Оны іске асырушы орган – Энергияны реттеуші комиссиясы (ERC), Ұлттық жаңартылатын энергия жөніндегі кеңеспен (NREB) консультацияда. Өкінішке орай, бұл схема нағыз таза есептеу схемасы емес, шын мәнінде таза есеп айырысу схемасы. Энергетика министрлігінің таза есептеу нұсқаулықтарында айтылғандай, «таза есептеу таратушы коммуналдық қызметтердің (ЖҚ) клиенттеріне өздері үшін электр энергиясын өндіру үшін 100 киловатттан (кВт) аспайтын қуаты бар жаңартылатын энергия (ЖЭ) қондырғысын орнатуға мүмкіндік береді. Кез келген пайдаланылмаған электр энергиясы автоматты түрде ЖҚ тарату жүйесіне экспортталады. Содан кейін ЖҚ артық электр энергиясы үшін DU-ның біріктірілген өндіріс құнына тең песо кредитін береді, басқа өндіріс түзетулерін қоспағанда, және клиенттің электр энергиясы туралы есебінен алынған кредиттерді шегереді». Осылайша, өз электр энергиясын өндіретін және артық энергиясын коммуналдық қызметке сататын филиппиндік тұтынушыларға «өндіріс құны» деп аталатын төлем жасалады, бұл көбінесе электр энергиясының бөлшек сауда бағасының 50% -ынан кем.
Thus Philippine consumers who generate their own electricity and sell their surplus to the utility are paid what is called the "generation cost" which is often less than 50% of the retail price of electricity.
Дау
Таза өлшеу желідегі әртүрлі мүдделерге әсер ететіндіктен, даулы мәселе болып табылады. Питер Кинд Энергиялық инфрақұрылым жақтастары Эдисон Электр институтының сауда қауымдастығы үшін дайындаған баяндамасында, шатырға орнатылған күн панельдері сияқты таратылған электр энергиясын өндіру жүйелері электрмен қамтамасыз ету мекемелерінің болашағы үшін ерекше қиындықтар туғызатынын айтты. АҚШ-тағы электрмен қамтамасыз ету мекемелері таза өлшеуді жоюға бағытталған, көбінесе сәтсіз аяқталған науқан жүргізді.
Артықшылықтары
Жаңарушылықты қолдаушылар атап көрсетеді, жекеменшік күн энергиясы және басқа да энергия үнемдеу шаралары электрмен жабдықтаушылардың қазіргі бизнес-моделіне қиындық тудырғанымен, таратылған энергия өндірісінің пайдасы шығындардан асып түседі және осы пайда барлық абоненттермен бөліседі. Жекеменшік таратылған күн энергиясына инвестиция салудың желілік артықшылықтарына электр станцияларын орталықтандыру қажеттілігінің төмендеуі және коммуналдық желідегі жүктеменің төмендеуі жатады. Сондай-ақ, олар таза өлшеудің (net metering) шатырға орнатылған күн энергиясын дамытуға мүмкіндік беретін маңызды саясат екенін, және оның барлық абоненттер үшін қоғамдық денсаулық сақтау, жұмыс орындары мен экономикалық әсерлер, нарықтық бағаларға әсер, желі қауіпсіздігі және су үнемдеуі сияқты пайдалары бар екенін, бірақ бұл пайдалар электрмен жабдықтаушылардың талдауында ескерілмейді. Консалтингтік компания Crossborder Energy жүргізген тәуелсіз есеп Калифорнияның таза өлшеу бағдарламасының пайдасы абоненттерге тиетін шығындардан асып түсетінін анықтады. Бұл таза пайда ағымдағы таза өлшеу бағдарламасын аяқтау кезінде жылына 92 миллион АҚШ долларынан асады. Калифорния мемлекеттік коммуналдық қызмет комиссиясы (CPUC) тапсырған Калифорния штатындағы таза өлшеудің құны туралы 2012 жылғы есеп, бөлінген генерациялық жүйелері жоқ клиенттер 2020 жылға қарай желілерді пайдалану және ұстау үшін қосымша шығындар ретінде 287 АҚШ долларын төлейтінін көрсетті. Сондай-ақ, 2020 жылға қарай таза шығын 1,1 миллиард АҚШ долларын құрайтыны көрсетілген. Айта кететін жайт, сол есепте күн энергиясын пайдаланушылар электрмен жабдықтаушыларға қызмет көрсету үшін кететін шығындарына қарағанда өздерінің электр есептерінде көбірек төлейтіні көрсетілген (5-кесте, 10-бет: 2011 жылы үш ірі электрмен жабдықтаушының орташа көрсеткіші – қызмет құнының 103 пайызы). Шатырдағы күн сәулесін пайдалану немесе басқа да таратылған энергия өндірісі жүйелерінің көпшілігі түнде немесе жүйелері жеткілікті қуат өндіре алмаған кезде коммуналдық қызметтерден электр қуатын алу үшін желіге әлі де сенеді. Электрлік инновациялар институты қаржыландыратын 2014 жылғы есепте Калифорниядағы таза өлшеу типтік тұрғын үйдің шатырындағы күн фотоэлектрлік (PV) қондырғыларына артық мөлшерде субсидиялар береді деп мәлімделген. Бұл субсидияларды тұрғын үй тұтынушылары төлейді, олардың көпшілігі шатырдағы күн энергиясын пайдаланушыларға қарағанда аз қамтылған. Сонымен қатар, бұл ірі субсидиялардың басым бөлігі 2013 жылы орнатылған күн энергиясын пайдаланудың 75 пайызын құраған күн энергиясын жалға беру компанияларына беріледі. Есепте Калифорнияда өзгерістер қажет деп қорытындыланады, шығындарды көбірек көрсететін бөлшек сауда тарифтерін қабылдаудан бастап, таза өлшеуді бөлек "Барлығын сатып алыңыз, бәрін сатыңыз" деген келісіммен ауыстыруға дейін, бұл барлық шатырдағы күндізгі PV клиенттерінен қолданыстағы бөлшек сауда тарифтері бойынша тұтынылған барлық энергияны сатып алуды және барлық өздерінің жергілікті өндірісін бөлшек сауда коммуналды қызметтерге олардың тиісті шығындары бойынша сатуды талап етеді.
Тарифтерді есептеудің желіден кейінгі жалғастыруы
Ел жүзінде энергетикалық саладағы мамандар бірнеше жыл бойы таза есептеуді алмастыру бағдарламаларын талқылап келеді. 2018 жылға қарай, бірнеше "көшіріле алатын үлгілер" пайда болды. Коммуналдық компаниялар күн энергиясы бар тұтынушылардың таза есептеу арқасында төлемдері тым көп мөлшерде төмендейді деп үнемі айтып келді, нәтижесінде желілік инфрақұрылымды күтіп ұстау шығындары күн энергиясы жоқ тұтынушыларға ауыстырылады. Utility Dive мәліметінше, "Бұл саясат 2003 жылдан бері штат деңгейінде осы саясаттың жалғастырушысын қалай және қандай жолмен құру керектігі туралы қызу пікірталас тудырды". Таза есептеуден кейінгі жағдайда баға белгілеу және жеңілдіктер схемаларын құрудағы басты мәселе – күн энергиясын пайдаланатын тұтынушыларға әділ өтемақы төлеу және күн энергиясын пайдаланбаған тұтынушыларға қосымша шығын салмайтын жүйе құру болып табылады. Сарапшылардың пікірінше, таза есептеу саясатын алмастырған "жалғастырушы тариф" – бұл тұтынушылар мен желіге пайда әкелетіндей етіп, таратылған энергия ресурстарының өсуін қолдайтын тариф болуы керек. 2017 жылы 13 штат бөлшек сауда бағасымен таза есептеу бағдарламаларын жалғастырушы тарифтерге алмастырды. 2018 жылы тағы үш штат осындай өзгерістер жасады. Мысалы, Невада штатында өтемақы уақыт өте келе төмендейді, бірақ қазіргі таңда өтемақы бөлшек сауда бағасымен төленеді (яғни, желіге энергия жіберген күн энергиясын пайдаланатын тұтынушылар электр энергиясы үшін төлейтін бағамен өтемақы алады). Аризона штатында күн энергиясының жаңа бағасы бөлшек сауда бағасынан 10% төмен. TOU таза есептеуі коммуналдық компания үшін таза есептеудің көрінетін құнын әсер етеді.
Нарықтық мөлшерлеменің таза өлшеуі
Нарықтық бағамен таза есептеу жүйелерінде пайдаланушының энергия тұтыну бағасы, көтерме электр бағасының белгілі бір функциясына сәйкес динамикалық түрде есептеледі. Пайдаланушылардың есептегіштері қашықтан есептеу үшін бағдарламаланады және қашықтан оқылады. Таза есептеу, талапқа сай жүйемен өндірілген артық қуатқа осындай өзгермелі бағаны қолданады. Калифорнияда 2006 жылдан бастап нарықтық бағамен есептеу жүйелері енгізілді, ал Калифорнияның таза есептеу ережелері талапқа сай фотоэлектрлік және жел жүйелеріне қолданылады. Калифорния заңнамасына сәйкес, желіге жіберілген артық электр энергиясы үшін төленетін сома сол уақыттағы (осы жағдайда өзгермелі) бағаға тең болуы керек. Таза есептеу, егер тұтынушы сұраныс жүктемесін арзанырақ уақытқа ауыстыра алса, мысалы, ауа кондиционерінде кейін пайдалану үшін суды төмен бағамен салқындату арқылы немесе шың емес уақытта аккумуляторлық электр көлігін зарядтау арқылы, шағын жүйелерге жылдық таза шығынды нөлге дейін төмендетуге мүмкіндік береді, ал шың сұраныс уақытында өндірілген электр энергиясын жергілікті түрде пайдаланудың орнына желіге жіберуге болады (көлік желісіне қараңыз). Жылдық артық өндіріс үшін есептелмейді.
Өте көп өндіріс
Артық өндіріс – таза есептеуден бөлек мәселе, бірақ олар әдетте бір ережелерде қарастырылады, себебі мұндай жағдай туындауы мүмкін. Егер жергілікті өндіріс сұраныстың бір бөлігін өтесе, таза есептеу қолданылмайды. Егер жергілікті өндіріс кейбір уақыттарда, мысалы, күндіз сұраныстан артық болса, таза есептеу қолданылады. Егер жергілікті өндіріс есептік цикл ішінде сұраныстан асып кетсе, ең жақсы тәжірибе киловатт-сағаттық кредиттерді шексіз ауыстыруды қарастырады, бірақ кейбір аймақтар 36 айдан кейін кез келген киловатт-сағаттық кредиттердің мерзімі бітуі мүмкін деп есептейді. Артық өндірістің стандартты анықтамасы – жылдық, бірақ бұл термин айлық қолдануға да жарамды. Жылдық (және айлық) артық өндірістің өңделуі жоғалтудан бастап, сақталынған шығындар бойынша өтеуге дейін, тіпті бөлшек сауда бағасы бойынша өтеуге дейін жетеді. Қызметті тоқтату кезінде қалған киловатт-сағаттық кредиттер тұтынушының көзқарасынан бөлшек сауда бағасымен төленгені жөн, ал коммуналдық қызметтер үшін – шығындарды азайтудың ең төменгі шарты болып табылады. Кейбір аймақтар жылдық артық өндіріс үшін қосымша төлем жасауға рұқсат береді, бұл тұтынушының таңдауы бойынша шексіз ауыстыруға немесе төлем жасауға мүмкіндік береді. Жел және күн энергиясының екеуі де маусымдық сипатқа ие, сондықтан қажетті мөлшерден артық күн панельдері немесе үлкен жел турбинасы орнатылмаса, артық энергияны кейінірек пайдалану ықтималдығы жоғары.
Энергияны сақтау
Желілік есептеу жүйелеріне энергия сақтағыштарын интеграциялауға болады, бұл жүйеге қосылған жаңартылатын энергия көзінен (мысалы, күннен) алынған энергияның бір бөлігін жергілікті түрде сақтауға мүмкіндік береді, осылайша барлық энергияны электр желісіне қайтарудың орнына пайдалануға болады. Көбінесе, қолданылатын батареялар – индустриалды терең разрядталуға төзімді батареялар, себебі олар 10-20 жылға дейін қызмет етеді. Қорғасын қышқылды батареялар да жиі қолданылады, бірақ олардың қызмет мерзімі әлдеқайда қысқа (шамамен 5 жыл). Литий-ионды батареялар да кейде қолданылады, бірақ олардың да өмір сүру ұзақтығы салыстырмалы түрде аз. Ал никель-темір батареялар ең ұзақ қызмет етеді, олардың қызмет мерзімі 40 жылға дейін жетеді. 2017 жылы жүргізілген зерттеуде батареялық сақтағыштары бар күн панельдерін пайдалану кезінде батареяларды зарядтау және разрядтау процесінен 8-14 пайызға дейін қосымша электр энергиясы тұтынылатыны анықталды.
Австралия
Кейбір австралиялық штаттарда "тарифтегі азық" іс жүзінде таза есептеу болып табылады, бірақ ол бөлшек сауда бағасынан жоғары тарифпен ай сайын таза өндірілген энергия үшін төленеді, ал "Экология Виктория" кампанияларының директоры Марк Уэйкхэм оны "жалған тарифтегі азық" деп атайды. Тарифтегі азық жеке есептегішті талап етеді және барлық жергілікті өндірілген энергия үшін артықшылықты тарифпен төленеді, ал таза есептеу үшін тек бір есептегіш қажет. Қаржылық айырмашылықтар өте маңызды. Виктория штатында 2009 жылдан бастап үй иелеріне мемлекеттік электр желісіне қайтарылған әрбір артық киловатт-сағат үшін 60 цент төленді. Бұл сол кездегі электр энергиясының бөлшек сауда бағасынан шамамен үш есе жоғары болды. Алайда, кейінірек штаттық үкіметтер бірнеше жаңартулар арқылы тарифті азайтты, соның нәтижесінде 2016 жылы тариф киловатт-сағатына 5 центке дейін төмендеді. Квинсленд штатында 2008 жылдан бастап қолданылатын Күн энергиясы бойынша бонус жүйесі мемлекеттік электр желісіне қайтарылған әрбір артық киловатт-сағат үшін 44 цент төлейді. Бұл электр энергиясының қазіргі бөлшек сауда бағасынан шамамен үш есе жоғары. Алайда, 2012 жылдан бастап Квинслендтегі тариф тұтынушының қай электр энергиясын сатушымен келісімге келгеніне байланысты киловатт-сағатына 6-дан 10 центке дейін төмендетілді. Австралиялық "ақылды желі" технологиясының маманы Стив Хой, таза есептеу арқылы электр энергиясын қадағалау мүмкіндігін көрсету үшін "Нақты нөл" деген ұғымды, "Таза нөл" ұғымына қарама-қарсы қолданды. Есептегіш тұтынушыларға өздерінің электр энергиясын көзіне дейін қадағалауға мүмкіндік береді, бұл таза энергияны барлығына қолжетімді етеді.
Канада
Онтарио 500 кВт-қа дейінгі жүйелер үшін таза өлшеуді рұқсат етеді, бірақ кредиттерді тікелей 12 ай ішінде пайдалануға болады. Егер тұтынушы 8 ай бойы тұтынылғаннан артық энергия өндіріп, кредиттерді 10-шы айда толық пайдаланса, онда 12 айлық кезең келесі шот-фактурада жаңа кредит көрсетілген күнінен басталады. Тұтынушының кредиттік жағдайындағы 12 айдың соңында пайдаланылмаған кредиттер сол есептеу кезеңінің соңында жойылады. Британдық Колумбияның BC Hydro қызмет көрсететін аймақтарында 100 кВт-қа дейінгі жүйелер үшін таза өлшеуге рұқсат беріледі. Әр жыл сайын 1 наурыздағы жылдық мерейтойда клиентке өткен жылғы Колумбияның орташа бағасы есебінен есептелген нарықтық баға төленеді. Оңтүстік-Орталық Британдық Колумбиядағы аймақтарды қамтамасыз ететін FortisBC да 50 кВт-қа дейінгі жүйелер үшін таза өлшеуді қолдайды. Клиенттер өндірген таза энергиясы үшін қолданыстағы бөлшек сауда бағасын алады. Өзінің электр желісіне ие Нью-Вестминстер қаласы да таза өлшеуді рұқсат етеді. Жаңа Брансуик 100 кВт-қа дейінгі орналымдар үшін таза өлшеуді рұқсат етеді. Артық өндірілген энергиядан алынған кредиттерді наурыз айына дейін ауыстыруға болады, содан кейін артық кредиттер жоғалады. SaskPower 100 кВт-қа дейінгі орналымдар үшін таза өлшеуді қамтамасыз етеді. Артық өндірілген энергиядан алынған кредиттерді клиенттің жылдық мерейтойына дейін ауыстыруға болады, содан кейін артық кредиттер жоғалады. 2015 жылы Нова-Шотландияда 43 үй және кәсіпкерлік электр энергиясын өндіру үшін күн панельдерін пайдалана бастады. 2017 жылға қарай бұл көрсеткіш 133-ке жетті. Бұл клиенттердің күн энергиясын пайдалану жүйелері таза өлшеу арқылы есептеледі. Нова-Шотландия Энергия компаниясы күн панельдерінен өндірілген артық энергияны үй иесінен, компания клиенттеріне сататын бағамен сатып алады. "Нова-Шотландия Энергия компаниясы үшін кемшілік – күн болмаған кезде де электр энергиясын өндіруге қабілеттілікті сақтау қажеттігі".
Үндістан
Үндістандағы дерлік барлық штаттарда электр энергиясын есептеу жүйесі қолданысқа енгізілді, осы арқылы тұтынушылар өздерінің күн энергиясы жүйелерінен артық өндірілген энергияны электр желісіне сата алады және осыған сәйкес төленеді. Дегенмен, электр энергиясын есептеу саясаты ел бойынша біркелкі емес және штаттан штатқа өзгешеліктер бар. Елде электр энергиясын есептеуді пайдалану үшін тұтынушы жергілікті электр тарату компаниясына жоспарланған шатырға орнатылатын күн энергиясы жобасымен және қажетті төлемдермен бірге өтініш тапсыруы керек. Тарату компаниясы өтінішті және күн энергиясы жобасының мүмкіндігін қарастырады, одан кейін жоба мақұлданады немесе қабылданбайды. Мақұлданған жағдайда, шатырды тіркеу үшін тарату компаниясына тағы бір өтініш жіберіледі. Тұтынушы мен компания арасында келісімге қол қойылып, электр энергиясын есептеуіш орнатылады. Үндістанның Карнатака және Андхра-Прадеш штаттары электр энергиясын есептеуді енгізуді бастады, ал осы саясат тиісті штаттық электр энергиясы басқармалары тарапынан 2014 жылы жарияланды. Электр энергиясын бақылау басқармасы тексеруден өткеннен кейін екі бағытты есептегіш орнатылады. Өтініштер тарату трансформаторының қуатының 30% дейін, кезектілік тәртібімен және техникалық мүмкіндігіне қарай қарастырылады. 2015 жылдың қыркүйегінен бастап Махараштра штатында (MERC) электр энергиясын есептеу саясаты бар және тұтынушылар күн энергиясын шатырға орнату арқылы электр желісіне қосылатын жүйелерді орнатуды бастады. MERC саясаты бойынша трансформатордың қуатының 40% дейін күн энергиясын есептеуге жұмсалуы мүмкін. Махараштрадағы MSEDCL, Tata, Reliance және Torrent Power сияқты тарату компаниялары электр энергиясын есептеуді қолдауға тиіс. Қазіргі уақытта MSEDCL тұрғын үй тұтынушылары үшін уақыт бойынша тарифтерді (TOD) және электр энергиясын есептеуді қолданбайды. Энергияны экспорттау және импорттау бірліктері таза бірліктерді және шот сомасын есептеу үшін теңдесіп қарастырылады.
Таза сатып алу және сату
Таратудың таза әдісі – электр желісіне электр энергиясын берудің тағы бір жолы, ол таза есептеудің бағалық симметриясын ұсынбайды, бұл шағын жаңартылатын электр жүйелерін пайдаланатын үй иелері үшін бұл жүйені әлдеқайда аз пайдалы етеді. Осы схема бойынша екі бір бағытты есептегіш орнатылады – біреуі желіден алынған электр қуатын, ал екіншісі желіге қайтарылған артық электр қуатын тіркейді. Пайдаланушы қолданған электр энергиясы үшін бөлшек сауда бағасын төлейді, ал электр қуатын жеткізуші олардың артық өндірісін өзінің сақтаған құнымен (көтерме баға) сатып алады. Пайдаланушы төлейтін бөлшек сауда бағасы мен электр қуатын жеткізушінің сақтаған құны арасында елеулі айырмашылық болуы мүмкін. Германия, Испания, Онтарио (Канада), АҚШ-тың бірнеше штаты және басқа да елдер баға кестесін немесе беру тарифін (FIT) қабылдады, осыған сәйкес тұтынушылар өз үй-жайларында жаңартылатын энергиядан өндірген электр қуаты үшін төлем алады. Өндірілген электр қуаты жеке есептегіште есептеледі, тек желіге қайтарылған артық қуат емес. Германияда күн энергиясын өндіруді ынталандыру үшін күн энергиясына беру тарифі төленеді (2009 жылғы деректер). Германия бір кезде күн энергиясы үшін бөлшек сауда бағасынан бірнеше есе артық төлем жасады, бірақ орнату құны төмендегендіктен, күн энергиясын орнату көлемі экспоненциалды түрде өскендіктен, бағаны күрт төмендетті. Ал жел энергиясы үшін ішкі бөлшек сауда бағасының шамамен жартысы төленеді, себебі Германия жүйесі әрбір көздің құнын төлейді (оның ішінде оңтайлы пайда маржасын да).
Виртуалды таза өлшеу
Желіге электр қуатын өндірудің тағы бір әдісі – виртуалды таза есептеу (сонымен қатар, құрдастар арасындағы (P2P) энергия саудасы, транзит және кейде жергілікті энергия саудасы деп те аталады). Құрдастар арасындағы энергия саудасы – электр жүйесін пайдаланудың жаңа үлгісі болып табылады, онда сатушылар өз энергиясын үйлерде, кеңселерде және зауыттарда өндіріп, оны жергілікті түрде бір-бірімен бөлісе алады. Виртуалды таза есептеуді ұсынатын бірнеше компания блокчейн технологиясын пайдаланады.
Қатынасты технология
Күн панельдері сияқты тұрақты ток өндіретін көздер, шығыс қуатын дәстүрлі құрылғыларда пайдалану үшін ауыспалы токқа түрлендіру үшін электр инверторымен жалғастырылуы тиіс. Шығарылатын қуаттың фазасы желімен синхронды болуы керек, сондай-ақ желі істен шыққан жағдайда қуатты ажырату механизмі қарастырылуы керек. Бұл қауіпсіздік үшін қажет, мысалы, құлаған электр сымдарын жөндеуші жұмысшылар негізгі "жоғары" тарату желісінен ажыратылғаннан бөлек, "төменгі" ағындағы көздерден де қорғалуы керек. Кішкентай генератор жүктелген желіге қуат беруге жеткіліксіз болғанымен, егер желі басқа жүктемелерден оқшауланған болса, мұндай жағдай туындауы мүмкін. Күн инверторлары қауіпсіздік үшін жасалған, бір инвертор желіге қуат бере алмайтын болса, мыңдаған инверторлар оны іске қосуы мүмкін. Сонымен қатар, электрмен жұмыс істейтін мамандар әрбір сымды, оның қауіпсіз болуы керек екенін білген жағдайда да, кернеулі деп қарауға үйретіледі.
Күн партизандары
Күн партизандығы (немесе күн партизандық қозғалысы) – Home Power Magazine журналы тарапынан пайда болған термин. Ол рұқсат немесе хабарламасыз күн панельдерін қосып, заңды ескермей ай сайынғы есептелген энергияны пайдаланатын адамдарға қатысты қолданылады.