Кіріспе

Рудольф Уленхаут жасаған жарыс машинасы. Mercedes-Benz W125 – 1937 жылғы Гран-при маусымында неміс автоөндірушісі Mercedes-Benz компаниясы жасаған жарыс машинасы. Бас дизайнер Рудольф Уленхаут жобалаған бұл машинаны Рудольф Караччола 1937 жылғы Еуропа чемпионатында жеңіске жеткізді, ал W125 жүргізушілері чемпионатта екінші, үшінші және төртінші орындарды иеленді. W125 машинасы 595 ат күші (444 кВт) қуатын беретін, суперзарядталған, жоғары орналасқан екі біліктегі 8 цилиндрлі қозғалтқышпен жабдықталған. Оның сынақ стендінде өлшенген ең жоғары қуаты 5800 айналымда 637 а.к. (646 ҚС), ал 2000 айналымда 245 а.к. (248 ҚС) құрады. 1938 жылы суперзарядталған Гран-при машиналарының қозғалтқыш көлемі 3000 см³-ге дейін шектелді, соның салдарынан W125 машинасы Mercedes-Benz W154 машинасымен ауыстырылды. W125 үш онжылдық бойы ең қуатты жол жарысы машинасы болып саналды, 1960 жылдардың соңында CanAm спорттық машиналарын құрастырған американдық V8 қозғалтқыштары осы қуатқа жеткенше. Гран-при жарыстарында бұл көрсеткіш 1980 жылдардың басына дейін (Гран-при жарыстары Формула-1 деп аталған кезде) турбоқозғалтқыштар пайда болғанға дейін ешқашан асып түспеді. W125 машинасы 1937 жылы, әсіресе Берлиндегі AVUS трассасында, өте жоғары жылдамдыққа жетті, оған жылдамдықты арттыратын аэродинамикалық корпус орнатылған. Жылдамдық рекордын жасау мақсатымен жүргізілген сынақтарда Mercedes-Benz W125 Rekordwagen машинасы бір және бір километрлік қашықтықты асып өтті. Бұл машинада 5576,75 см³ (5,6 л, 340,31 CID) көлемді және 5800 айналымда 726 а.к. (736 ҚС) қуатын беретін DAB V12 (82 x 88 мм) қозғалтқышы орнатылған. Аталған қозғалтқыштың ауырлығы машинаның салмағын 750 кг-нан асырып жіберді, сондықтан ол ешқашан Гран-при жарысына қатыспады.

Тұжырымдама

W25 машинасының бәсекеге қабілетсіздігіне байланысты, «Мерседес» 1936 жылғы Гран-при маусымының ортасында шығып, рейтингте жетекке қайта оралатын машинаны жобалауға күш салды. Автомобильді жасау үшін «Мерседес-Бенц» компаниясы ішінде жаңа жарыс бөлімі («Rennabteilung») құрылды. Бұрын компанияның өндірістік машиналар инженері болған Рудольф Уленхаут 1936 жылдың соңында жобалау тобын басқаруға тағайындалды. Уленхаут бұрын жарыс машинасы жобалаған емес, бірақ Нюрбургринг жарыс трассасында жол машиналарын сынақтан өткізуде мол тәжірибесі болды, бұл оған білімін жарыс машиналарын жасауға оңай бейімдеуге мүмкіндік берді. Ескі W25 машинасының сынағы кезінде Уленхаут серіппелердің тым қатаң екенін, дөңгелектердің жолға жақын болуына кедергі келтіріп тұрғанын айтты. Сынақ барысында машинаның дөңгелегі ажырап кеткенімен, Уленхаут ештеңе болмағандай машинаны жүргізуді жалғастырды. Осы қатаңдық шассидің иілуіне және тежелу кезінде артқы осьтің 7–10 см (3,4 дюйм) дейін иілуіне себеп болды. Жаңа машинаға қойылған талаптардың ішінде 1936 жылғы машинадағыдай мәселелерді болдырмау үшін қатаң шасси және серіппелердің көбірек қозғалу мүмкіндігі қарастырылды.

Шасси және аспа

W125 бұрынғы W25 моделіне қарағанда әлдеқайда қатты құбырлы шассиге ие болды. Бұл никель-хромды молибден болатынан жасалған сопақ құбырларды пайдалану арқылы қол жеткізілді, олар W25 шассисінде қолданылған құбырларға қарағанда әлдеқайда аз иілді. W125 корпусы алюминийден жасалған, бұл алдыңғы моделі сияқты, боялмаған күміс түсте қалды. Осы кезеңде Мерседестің машиналарына (және қарсыласы Auto Union, олардың машиналары да осы түсте болды) «Күміс жебелер» деген лақап ат берді, Германияның жарыс түсі күміс болған (неміс жарыс түсі ақ болған, бірақ салмақты азайту үшін алюминийге бояу жағылмаған).

Қозғалтқыш пен беріліс

Қозғалтқыштың көлеміне ешқандай шектеулер қойылмағандықтан (және тек автомобильдің жалпы салмағына шектеу болғанда), Mercedes W125 үшін 5,7 литрлік суперзарядталған, екі кама бұрышты, тік 8 цилиндрлі қозғалтқышты жобалады. Цилиндрдің диаметрі мен поршеньнің қимылы (bore & stroke) көрсетілген, ал нақты көлемі құрады. Roots типті үрлегішті пайдалана отырып, M125 маусымның басында крутящий моментін өндірді. Салынған қозғалтқыштардың қуаты әртүрлі болды, 560 мен 595 ат күшіне (418-444 кВт) 5800 айналымда жетті – сол кезге қарағанда керемет көрсеткіш. Отын ретінде 40% метил спирті, 32% бензол, 24% этил спирті және 4% жеңіл бензиннен тұратын арнайы қоспа қолданылды. Қозғалтқыштың салмағы 222 кг (490 фунт) құрады, бұл автомобильдің жалпы салмағының шамамен 30% және ол автомобильдің алдыңғы бөлігіне орнатылды. Қозғалтқыш дөңгелей жұмыс істеді, бірақ егер ол тегіс жұмыс істесе, коленвал жарыла бастайтын. W25-тің алдыңғы моделі сияқты, W125 4 жылдамдықты механикалық беріліс қорабын пайдаланды. Беріліс қорабының дизайны тұрақты тісті типке өзгертілді, бұл M25 жылжымалы тісті берілісімен салыстырғанда сенімділікті арттырды. Тұрақты тісті беріліс қорабында беріліс тістері әрқашан бірімен-бірі байланысты және айналып тұрады, бірақ тістер олар айналатын біліктерге қатаң бекітілмейді. Олар айналуға немесе білікке бекітілуге болады. Алдыңғы жылжымалы тісті беріліс қорабы тістер қатысқанда шамамен бірдей жылдамдықпен айналуын қажет етті, әйтпесе тістер бірігіп кетпейтін.

Жарыс тарихы

W125 алғашқы жарысқа қатысуын 1937 жылдың мамыр айында Триполи Гран-присінде төрт машинамен жасады. Немец Херман Ланг өзінің алғашқы Гран-при жарысын жеңіп, W125-ке дебютте жеңіс сыйлады және Мерседеске 1936 жылдың мамыр айынан бері қарсыласы Auto Union-нан алғашқы жеңісін әкелді. Келесі жарыс Германиядағы AVUS жарыс трассасында өтті, бұл 12 миль (19 км) ұзындығындағы трасса, екі ұзын түзуден тұрады, олардың ұзындығы шамамен 6 миль (10 км), ал екі шетінде қисықтар бар. Осылайша, машина ең жоғары жылдамдығына жете алатын. Mercedes екі W125 машинасын шығарды: біреуі түзу бойдағы жылдамдығын арттыру үшін бастапқы дизайнынан өңделген, екіншісі – Ричард Симан басқаратын стандартты машина, егер ағынды машинамен проблемалар туындаса. Ағынды машинаның ең жоғары жылдамдығы қалыпты машинадан 25 км/сағ (16 миль/сағ) жоғары болды. Жарыстың үшінші айналымында беріліс қорабының бұзылуына байланысты көш бастап тұрған ағынды машина жарыстан шықты. Симанның стандартты W125 машинасы бесінші орынды иеленді. Нюрбургрингте өткен Эйфельрененде Мерседес бес W125 машинасын шығарды, оның ішінде Кристиан Каутц басқаратын және жаңа сорғыш карбюраторлы суперкомпрессор жүйесімен жабдықталған машина бар еді. Каутц тоғызыншы орынды алды, ал командаластары Рудольф Караччола мен Манфред фон Браухич екінші және үшінші орындарды иеленді. Келесі жарысқа Мерседес қатысуын бір апта ішінде өткен екі жарысқа бөлді. Екі машина АҚШ-қа Вандербильт кубогына қатысу үшін жіберілді, олардың бірі Каутц машинасына орнатылған сорғыш карбюраторлы суперкомпрессормен жабдықталды, ал үш машина Бельгияға 1937 жылғы Еуропа чемпионатының бірінші кезеңіне қатысу үшін барды. Ричард Симан Вандербильтте екінші орынды алды, ал Бельгия Гран-присінде үшінші және төртінші орындар жеңіліп алынды. Симанның Вандербильтте жаңа суперкомпрессор жүйесімен жеткен сәттілігінен кейін, ол барлық W125 машиналарына орнатылды. Келесі екі жарыс та Еуропа чемпионатының бөлігі болды. Германиядағы келесі кезеңде Мерседес пен қарсыласы Auto Union өздерінің отанында жарысты. Рудольф Караччола жылдың алғашқы жеңісін алып, Мерседес жеңіске жетті, ал Манфред фон Браухич екінші орынды иеленді. Монакодағы келесі кезеңде жағдай өзгерді, өйткені фон Браухич жеңіске жетті, ал Караччола екінші орынды алды. Кристиан Каутц басқарған үшінші Mercedes W125 үшінші орынды иеленді. Италиядағы чемпионат емес, Coppa Acerbo жарысына W125 келесі рет қатысты. Жарысқа дайындық кезінде Ричард Симан үйге соқтығысып, машинасын қиратты. Сондықтан жарысты Браухич пен Караччола ғана бастады. Жарыс барысында Симан Караччоладан машинаны қабылдады және қозғалтқыш өртенгеніне қарамастан, жарысты бесінші орында аяқтады. Браухич жақсы өнер көрсетіп, екінші орынды иеленді. Швейцария Гран-приі 1937 жылғы Еуропа чемпионатының алдындағы соңғы кезең болды. Монакодағыдай, Мерседестің W125 машиналары алдыңғы үш орында болды: Караччола жеңіске жетті, Херман Ланг екінші, фон Браухич үшінші орындарды иеленді. Чемпионаттың соңғы кезеңі Италияға оралуды білдірді, онда Ливорно трассасында Караччола командаласы Лангтан 0,4 секундқа озу арқылы жеңіске жетіп, Еуропа чемпионы атанды. Браухич жарыстан шығып, чемпионатта жалпы есеп бойынша екінші орынды иеленді. Каутц пен Ланг үшінші және төртінші орындарды алды, яғни Мерседес жүргізушілері чемпионат кестесінде алғашқы төрт орынды иеленді. W125 маусым соңына дейін екі чемпионат емес жарысқа қатысты. Чехословакиядағы Масарик Гран-приі W125 үшін соңғы жеңіс болды, онда Караччола жарысты жеңіп алды, фон Браухич екінші, ал Симан үшінші орынды иеленді. Жарыс Херман Лангтың бесінші айналымда көрермендерге соқтығысып, он екі адам жарақат алып, екеуі қаза тапқандықтан, трагедиялық оқиғаға толы болды. Мерседес W125 машинасымен қатысқан соңғы жарыс 1937 жылғы Донингтон Гран-приі болды. Роземайер жеңіске жетті, фон Браухич екінші, ал Караччола үшінші орынды алды, ал қалған екі W125 машинасы финиш сызығына жетпеді. Британдық ERA өздерінің отанында жарысқа қатыса алмады.

Жарыстан кету

1938 жылы ережелер өзгертілді, салмақтың максималды шегі қозғалтқыш көлемінің максималды шегімен алмастырылды және автомобильдің ең төменгі салмағы енгізілді; W125 үлкен өзгерістерсіз жарысқа қатыса алмайтын болды. Оның орнына Mercedes-Benz W154 атты жаңа көлікті жасады, ал W125 жарыстан алынып тасталды.