Кіріспе

2007 жылғы фильм

«Келесі» – 2007 жылғы американдық ғылыми-фантастикалық әрекет-триллері. Режиссері – Ли Тамахори. Басты рөлдерде Николас Кейдж, Джулианна Мур, Джессика Бил, Томас Кречманн, Тори Киттлс және Питер Фальк ойнаған. Фильмнің түпкілікті сценарийі Филип К. Диктің 1954 жылғы «Алтын адам» атты ғылыми-фантастикалық әңгімесіне еркін негізделген. Фильм Лас-Вегаста тұратын, шектеулі болжам жасау қабілетіне ие шағын сиқыршы Крис Джонсонның оқиғасын айтады. Оның қабілеті оған өте жақын болашақты көруге мүмкіндік береді. Бұл қабілет оны жоғары мотивтенген және жақсы қаруланған террористер тобының нысанасына ғана емес, сонымен қатар оны қарсыласу үшін тартуға ниеттенген ФБР-дің де назарына іліктіреді. Фильм 2007 жылдың 25 сәуірінде Бельгия мен Францияда, ал 2007 жылдың 27 сәуірінде Paramount Pictures компаниясы арқылы Америка Құрама Штаттарында көрсетілді. 78 миллион долларлық өндіріс бюджетімен фильм әлем бойынша 76 миллион доллар жинап, кассалық сәтсіздікке ұшырады. Бұл Paramount Pictures таратып отырған Revolution Studios-тың тұңғыш фильмі болды, одан кейін 2017 жылғы «XXX: Xander Cage-тың оралуы» фильмі шықты.

Сюжет

Крис Джонсон өзінің болашағын көре алады. Ол әдетте екі минутқа ғана алдын ала көреді, бірақ бір рет асханаға кіретін әйелді көрген еді. Оның кім екенін, қашан келетінін білмей, ол күн сайын сағат 8:09-да екі рет сол асханаға барады, оның келуін күтеді. Крис Лас-Вегаста ұсақ-түйек фокусшы болып жұмыс істейді және құмар ойындарынан қосымша табыс табады. Ол өзінің қабілетін пайдаланып, казиноға қарсы орташа сомада жеңіске жетеді. Крис АҚШ Ұлттық қауіпсіздік агенті (NSA) Кэлли Ферристің назарын аударады, ол оның қабілетін анықтаған және ресейлік террористердің ядролық қаруды жаруын тоқтатуды қалайды. Криспен байланысуға үлкермес бұрын, оның құмар ойындары казино күзетінің назарын аударады. Өзін қуалаушылардың әрекеттерін болжау қабілетін қолданып, ол олардан және Лас-Вегас полициясынан қашып құтылады. Феррис Криске жетеді, бірақ ол оның келуін болжағандықтан қашып кетеді. Сол түні казино күзетшісі екі террорист тарапынан сұраққа тартылып, содан кейін өлтіріледі. Келесі күні таңертең Крис тағы да сол асханада болады және өзінің көріген әйел, Лиз Куперді көреді. Крис болашақты ғана емес, сонымен қатар оның іс-әрекеттерінің болашаққа қалай әсер ететінін де көре алатынын біледі. Лиздің агрессивті бұрынғы жігіті келгенде, Джонсон араласудың барлық мүмкін салдарынан көріп, Лизбен жақын қарым-қатынасқа түсетін нәтижені таңдайды. Ол Лиздің Аризона штатының Флагстафф қаласына бара жатқанын білген соң, оны өзімен бірге жүруге көндіреді. Феррис олардың соңынан еріп келеді, ал террористер оны өлтіруді жоспарлайды. Қару Лос-Анджелеске жеткенде, Феррис басшылығына Кристі ұстауға рұқсат сұрайды. Террористер агенттердің оларды Криске жеткізетініне үміттенеді. Крис пен Лиз түнді мотельде өткізеді. Феррис қонақүйдің жанында Лизбен сөйлеседі. Крис – қауіпті психопат екенін айтып, Лизден оны уыстауын сұрайды, сонда оларды бейбіт түрде ұстай алады. Бірақ Лиз Криске ескертеді, ол оған өзінің құпиясын айтады. Ол неге ФБР-ге террористерді тоқтатуға көмектеспейтінін сұрағанда, ол өзінің шектеулі екенін түсіндіреді, оған қатысты оқиғалардың ерекше екенін айтады. Крис ФБР-ден қашып құтылуға тырысады, бірақ таудан құлап жатқан бұтақтардан Ферристі құтқарып, ұсталады. Криске жете алмай, террористер Лизді ұрлап алады. ҰҚК Кристі креслоға байлап, көмектесетін көрініс пайда болғанша теледидар көруге мәжбүрлейді. Олар оның бомба жарылуы туралы хабарды көретінін күтеді, бірақ оның орнына Лизді бомбалы жилетпен өлтіргенін, ал оны оған жем ретінде мүгедектер креслосына байлаған бірнеше сағаттан кейінгі хабарды көреді. Крис қашып, оны өлтіретін гаражға жүгіреді. Оған жеткен Феррис Лизді құтқаруға көмектесуге уәде береді, егер Крис бомбаны тоқтатуға көмектессе; ол сонымен қатар террористерді әшкерелеу жоспарын жасайды. Крис ҰҚК-ға террористердің орналасқан жеріне іздеуге көмектеседі. Олар келгенде, Крис террористердің басшысына жақындап, оның қабілетін пайдаланып, оқтан қаша алады. Террористерді өлтіріп, Лизді құтқарып алғаннан кейін, бомбаның жылжытылғанын біледі. Феррис Криске сейсмографты көрсетеді, ол жарылыстардан туындаған сілкіністерді олар болғанға дейін көре алады деп үміттенеді. Ол экранға қарап, қателік жасағанын және тым кеш келгенін түсінеді: бомба теңізде жарылып, портты және қаланың қалған бөлігін толығымен жояды. Уақыт желісі бір күн бұрын Крис пен Лиздің Аризонадағы қонақ үйде, Феррис келгенге дейін, төсекте болғанына қайта оралады. Лиздің оқиғаларға қатысуына байланысты, Крис енді ядролық жарылысқа әкелетін барлық мүмкін жағдайларды көре алады. "Келешекті қараған сайын, ол өзгереді". Крис Ферриске телефон шалып, ядролық апатты болдырмауға көмектесуді ұсынады, содан кейін Лизден оны күтуді сұрайды.

Өндіріс

Гари Голдман мен Джейсон Корник Филип К. Диктің "Алтын адам" ғылыми-фантастикалық әңгімесіне алғашқы құқықтарды сатып алды. Голдман сценарийдің жоспарын жасады, оны ол және Корник Николас Кейдждің "Сатурн Фильмз" атты өндіріс компаниясына ұсынды, бірақ Голдман ақыры сценарийді өз еркімен жазды.

Бастапқы жоба

Бұл алғашқы нұсқада қысқа әңгімеге ұқсас элементтер көп, ол үкіметтік агенттіктің болашақты көре білетін мутантты ұстау және бақылауға алу әрекеттерін егжей-тегжейлі сипаттайды. Қарсы тараптардың өзара әрекеттесуін күшейту (сондай-ақ, басты рөлді жасау үшін) мақсатында Крис адамзатқа қауіп төндіретін жабайы жануар емес, қоғамнан шеттетілген, бірақ таныс және түсінікті тұлғаға айналдырылды. Романтикалық желі қосылды: Лиз Купер кейіпкері, бұл нұсқада ол Крис үшін ғана емес, сонымен қатар мутант (Махаббат каналында туған) және ол кездескен жалғыз әйел, ол оның баласын көтере алады, өзі қалыпты адамдармен бала туа алмайды. Бастапқы әңгімеде нәсілшілдік паранойяның айқын көрінісі болғандықтан, Криске қарсы қудалаудың себебі мутацияларды жою саясатынан, терроризмге қарсы күресте конвенциялық емес активтерді іздеуге құмар, Ішкі қауіпсіздік департаментінің (DHS) манипулятивті агентіне ауыстырылды. Бұл сценарий авторитарлыққа қарсы тақырыптарға толы, Крис өзінің тәуелсіздігін қалай бағалайтынын анық және шешендікпен айтады. Ол тікелей: «Мен еркіндік қалаймын. Оны беріп қою арқылы оны иелене алмайсың» дейді. DHS толығымен реттелмеген, өте күшті және кешірімсіз фанатиктер тобы ретінде бейнеленеді, олар заңдарды еш ойланбастан бұзады және өз мақсаттарына жету үшін жазықсыз азаматтарды азаптап, тіпті өлтіруге дайын. Олар Кристі машинаның бір бөлігі сияқты пайдалану жоспарларын талқылайды, оның көп бөлігі оны «уақыт көшпесі» ретінде пайдаланудан тұрады: яғни, оны өмірінің соңына дейін креслоға бекітіп, оның барлық тәжірибесі олар үшін пайдалы болсын, бұл оның қабілеттерін кеңейтеді деп санайды. Бір агент оның қолы мен аяқтарын ампутациялауды ұсынады, ал оның әріптесі бұл ұсынысты қызық деп санайды. Дегенмен, оның жаулары шебер азаптаушылар және соңында оны шыдамдылық шегіне жеткізеді: DHS Лиздің оның баласын күтіп жатқанын білгенде, оны алдын ала белгіленген уақытта өлімге кеседі, осылайша Криске оны иеленуге деген ниеттерін дәлелдейді. Ол Лиздің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге тырысады, бірақ DHS оны ұстап алады. Жауап ретінде ол бұрынғыда заңсыз іздеу кезінде агенттер тәркілеген C-4 жарықшарларымен Лас-Вегастағы DHS штаб-пәтерін қиратады. Ол мен Лиз ғана аман қалдық.

Сатурнның қайта қарастырылуы

Сатурн Фильмс сценарийді кеңінен қайта жазды және осы процесте оның авторитарлыққа қарсы тақырыптарын дерлік толығымен жойды. Крис әлі де қарапайым, қоғамнан шеттеген адам болғанмен, ол сәл кем сезімтал: ол мақтанқор ретінде бейнеленеді, сондай-ақ зорлық-зомбылық шешімдерін қолдануға көбірек бейім. DHS-тің рөлі Федералдық тергеу бюросымен (FBI) ауыстырылды. Крис ең жаман қорқынышын бастан кешіретін көрініске қарамастан – өмірінің қалған бөлігін көзін ашық ұстап, орындыққа байланған күйде өткізеді – билік өкілдері мейірімді, ал Крис ынтымақсыз және жауырық ретінде көрсетіледі. Олардың бағынуға талап етуі осы деңгейге дейін төмендетілді, тіпті билік Лизді (Кристі ұстауға саботаж жасағанына қарамастан, оны ұстамай) террористерден құтқаруға көмектесуді ұсынады. Бұл фильмнің бастапқы жобадан ең үлкен айырмашылығына әкеледі – террористермен қақтығысу. Террористердің Лос-Анджелесте ядролық құрылғыны жару себебі туралы ешқандай ақпарат берілмейді. Фильмде британ, француз және неміс акценттерімен сөйлейтін бірнеше террористер көзге көрінбейтін басшылықтың бағынышында болып көрінеді, ол оларға Кристі өлтіру керектігін айтқан, себебі "оның сөзіне сенсек, Крис жоспарға жалғыз қауіп төндіреді". Террористермен болған қақтығыс кезінде Крис бастапқы сценарийдегідей тізбектерде ФБР-ге өз қабілеттерімен ерікті түрде көмектеседі, бірақ билік енді қарсылас емес, одақтас ретінде бейнеленеді. Осы сценарийді Сатурн Фильмс Революция студиясының назарына жеткізді. Революция студиясы сценарийді сатып алды және 2004 жылдың қарашасында Революция студиясы Ли Тамахориді фильмді режиссерлікке шақырды, ал Кейдж бас рөлді сомдады. Түсірілім 2005 жылдың жазында басталуы керек еді. 2005 жылдың желтоқсанында Мур болашақтағы терроризмді болдырмау үшін адамдарды іздейтін және Кейдж кейіпкерін әлеуетті үміткер ретінде анықтайтын федералдық агент рөліне бекітілді. 2005 жылдың қарашасында Initial Entertainment Group 2007 жылы шығатын Next фильмінің халықаралық тарату құқығын сатып алды. 2006 жылдың ақпан айында актриса Джессика Биль Кейдж кейіпкеріне ғашық болатын рөлге таңдалды. 2006 жылдың мамырында Starz! Entertainment-тің 14 бөлімдік реалити-шоуы "Жұлдыздарды іздеу" 200 қатысушыға Next фильмінде сөйлейтін рөлді жеңіп алу мүмкіндігін берді, осы мүмкіндікті актер Маркус Уэлч жеңіп алды.

Түсірілім

Фильмнің бір бөлігі Калифорниядағы Сан-Бернардино тауларында түсірілді. Фильм түсірілімінде Crestline, Running Springs және Big Bear Lake сияқты таулы жерлер пайдаланылды. Фильмде көрсетілген "Клиффхангер" атты қонақ үйі шындығында Сан-Бернардино қаласына көрініс беретін мейрамхана. Мейрамхананы қонақ үйге ұқсату үшін ғимаратқа фасад қосылды. Фасад – Джонсон мен Лиз Купер тұрған мотельдің бөлігі. Ішкі түсірілімдер басқа жерде жүзеге асырылды. Түсірілім аяқталғаннан кейін фасад алынып тасталды, бірақ орнатылған табельдер мен бояу жұмыстарының іздері сақталды. Running Springs қалалық көріністерге орын болды. Big Bear Lake-те түсірілген көріністер (көлік тік жардан құлап түсетін көріністер) кемпингте түсірілді. Клиффхангер орналасқан жардың географиялық ерекшеліктеріне байланысты, продюсерлер осы көріністерді Big Bear Lake-тегі кемпингте аяқтауға шешім қабылдады. "Next" фильмінің бастапқыда Sony Pictures Entertainment (Revolution компаниясымен келісімшарты бар) тарапынан 2006 жылдың 28 қыркүйегінде шығару жоспарланған, бірақ студия 2007 жылдың қаңтарында одан бас тарды, содан кейін Paramount Pictures фильмді иелігіне алып, 2007 жылдың 27 сәуірінде көрсетті.

Кассалық жинақ

Фильм АҚШ кассасында үшінші орынға шықты, алғашқы көрсетілім аптасында 2725 кинотеатрда 7,1 миллион доллар табыс етті. АҚШ-та сегіз апта көрсетілгеннен кейін ол барлығы 18 миллион доллар жинады, ал жалпы әлемдік табысы 76 миллион долларды құрады.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes фильмге 128 пікірге негізделген 28% мақұлдау рейтингісін береді, орташа бағасы 4.6/10. Сайттың сын пікірінде: "Көптеген сюжеттік тесіктер мен нашар мотивтелген кейіпкерлер "Келесі" фильмінің ойландыратын ғылыми-фантастикалық фильм болуына кедергі келтіреді". Metacritic 23 сыншының пікірі бойынша 100 балдық шкала бойынша 42 балл алды, бұл "аралас немесе орташа пікірлер" екенін көрсетеді. Variety журналының журналисі Джастин Чанг фильмнің "Өз таңдауың бойынша оқиғалар романының кинематографиялық нұсқасы" сияқты екенін және сюжетінің 24 сериалына ұқсас екенін айтты. Чанг сондай-ақ "бастапқыда қызықты триллер ретінде басталып, соңында өзін-өзі жойған" деді, кульминациялық сахнаны "көрерменді алдау" деп сипаттады. ReelViews-тің Джеймс Берардинелли фильмге 4 жұлдыздың 2,5 жұлдызын берді және фильмнің кейбір бөліктері "қызықты" және "әсерлі" болғанын, бірақ "барлығы өз салмағынан құлап кететінін" айтты. Берардинелли Николас Кейдждің "формальды түрде ойнап жатқандай" көрінетінін, "Жулианна Мур Калли рөлін толыққанды емес болғанымен, оған күш қосты", "Жессика Биел тартымды", бірақ "кейіпкері аяқталмаған" және "Томас Кречман 24 стиліндегі жалпы террорист ретінде әсерлі емес" деді. Ол сондай-ақ "кейбір көрермендер "Келесі" фильмінен алданғандай сезінетінін және оларды кінәлау қиын екенін" айтты. "Майами Геральд" газетінің Конни Огл фильмге 4 жұлдыздың 2-ін берді және режиссер Ли Тамахоридің "арнайы эффекттер бюджетіне шамалы 12 доллар жұмсағанын" айтты. Огл фильмнің жақсы идеясы болғанын, бірақ "Келесі" фильмі "өзінің және жұлдыздарының беделін түгелдей құлатты" деді. Toronto Star газетінің киносыншысы Питер Хауэлл фильмге 4 жұлдыздың 1,5 жұлдызын берді және оны "уақытты зорлықпен шаруаландыру" деп атады, сондай-ақ ол "Диктің туындыларын бүлдірудің ең жаман мысалы" деді. Хауэлл рөлдердің "басқа фильмдерден кесіліп-жабыстырылғандай" көрінетінін, фильмді "тікелей DVD-ге шығаруға талпыну" деп атады және фильмнің "ең ашулы соңының бірі" екенін айтты. Seattle Times газетінің Мойра Макдональд "Келесі" фильміне 4 жұлдыздың 1,5 жұлдызын берді және былай деді: "Фильмнің соңында Крис жаман жігітке: "Мен мұндағы барлық мүмкін болатын соңдарды көрдім. Олардың ешқайсысы да саған жақсы емес". Ол көрерменге сөйлеп тұрғандай, алайда, өкінішке орай, ол дұрыс айтады". "Жулианна Мур Ли Тамахоридің шатасқан ғылыми-фантастикалық триллері "Келесі" фильмінде көп уақытын ашулы күйде өткізеді, фильмді алаяқтыққа ұшырап жасағанына көз жеткізеді. Оны кінәлауға болмайды, себебі фильмнің көрермендері де соңғы титрлер аяқталғанда осылай сезінуі мүмкін". Kalamazoo Gazette газетінің сыншысы Джеймс Санфорд фильмге 1,5 жұлдыз берді және "Келесі" фильмінен шабыттанған жалғыз көрініс - "Вегастағы бал айы", "Лас-Вегастан кету", "Иллюзионист" және "Ганнибал" сияқты жақсы фильмдерге жасалған флэшбэктер екенін айтты, сондай-ақ "қандай да бір фильм адамды "Ганнибал" фильмін көруге тілесе, ол өте нашар болуы керек" деді. Санфорд: "Кейдж автопилотта жүргендей әрекет етеді, Мур "Сағаттар" фильміндегі өзін-өзі өлтіруге бейім үй шаруасының әйеліне қарағанда көбірек қайғылы көрінеді, ал Биль өзінің тек бірнеше сырлы кадрларды көрсету үшін жалданып алғанын жақсы біледі". Санфорд сондай-ақ: "Бұл фильмнің соңы тек қана үлкен алдау емес, ол оны көруге уақытын жұмсаған кез келген адамның бетіне соққы береді" деп атап өтті. Film Journal International журналының Дэниел Иган фильмнің "бірнеше қызықты идеялардың үлкен бюджетке, жұлдыздарға арналған көлікке деген талаптармен басылып кеткені" және "Николас Кейдждің өмірбаяндық тізіміне ешқандай жарқырау қоспайтынын" айтты. Иган: "Келесі" фильмінің жартысы - Диктің уақыт пен шындыққа деген әдеттегі мазасыздықтарымен ойнайтын ақылды, болжауға болмайтын триллер. Екінші жартысы - бұл әдепсіз, көбеюші оқиға, ол сырлы арнайы эффекттермен және кейбір бірдей сырлы актерлікпен бүлдірілген" және сондай-ақ "Келесі" сценарийінде көптеген [сюжеттік тесіктер] бар, олардың бірі немесе екеуі билеттерді қайтаруды талап етуге жеткілікті". "Орландо Сентинель" газетінің сыншысы Роджер Мур фильмге 5 жұлдыздың 3-ін берді және "көңілсіз қоқыс көңілді болуы мүмкін бе?" деді. Мур "бұл шапшаң уақыт саяхатының өзгеруі көпшілікті қуантады, негізінен Кейдж харизмасын көрсетуіне және асықпай сөйлеу қабілетін көрсетуіне байланысты" және Джессика Биль кейіпкерін баурап алуға Groundhog Day сияқты "күлкілі" әрекеттер жасады. Мур қорытындылай келе: "Барлығы өте ақымақтық және өте жай аяқталады, сондықтан сіз "Келесі" фильмін жақсы деп атауға болмайды, тіпті "Déjà Vu" сияқты жақсы емес, бірақ ол [Déjà Vu] -дан бір жақсы". Boston Globe газетінің Уэсли Моррис фильмге 4 жұлдыздың 2,5 жұлдызын берді және оны "көре алатын абсурдты попкорн фильмі" деп атады, сондай-ақ фильмнің "түпнұсқа шағын әңгіме "Алтын адамнан" ешқандай ұқсастығы жоқ" деді. Ол Мурдің өнерін "құмарлықпен қысқа" деп сипаттады және "Кейдждің спонтандығымен қатар Биль көңілсіз және ынтасыз болып көрінеді" деді. Моррис фильмнің "құмарлыққа дейін қызықты" болғанын, бірақ "ол құмарлыққа айналғанша" деді және "ешқандай арзандықпен ойналғанда, сіз Николас Кейдждің ұятсыздығына қаншалықты риза екеніңізді ұмытып, фильмді жек көре бастайсыз". ReviewExpress газетінің Диана Сэнгер фильмге 3,5 жұлдыз берді және "Келесі" фильмінде жаңа сюжет және ойшау соңы бар екенін, егер сіз мұқият назар аудармасаңыз және ойласаңыз, оны қате түсінуге болады деді. Сэнгер Кристің фокусник болу идеясы Николас Кейджге тиесілі екенін және оның әйелінің фокус шоуына қатысуына оның ұсынысы болғанын хабарлады. Сэнгер соңғы соқтығыстың көшірме екені туралы шағымданушылар оны түсінбегенін айтты және ол толыққанды мағынаға ие екенін, сондай-ақ "Мен соңғы соқтығысты ұнатып, "Келесі" фильмін қатты ұнатып қалдым" деді. Фильм 2007 жылғы қазан айында Rifftrax-тың бір бөлігінде Бриджит Джонс Нельсон мен Майкл Дж. Нельсонның әжуасының нысаны болды.

Тематикалық талдау

Басты кейіпкердің болашақты көру тәсілі, видео ойындардағы "сейв-скам" (save scumming) деп аталатын амалға салыстырылды.