Кіріспе
2005 жылы G8 саммитіне дейін өткізілген халықаралық қайырымдылық концерттері сериясы, оның жиырма жылдығы Live 8 (француз тілінде: En direct 8, неміс тілінде: Live 8, итальян тілінде: Vivi 8, жапон тілінде: ライブ8 (романдық жазуда: Raibu 8), орыс тілінде: Прямой эфир 8 (романдық жазуда: Pryamoy efir 8)) – 2005 жылдың 2 шілдесінде G8 мемлекеттерінде және Оңтүстік Африкада өткен қайырымдылық концерттерінің тізбегі. Концерттер G8 конференциясы мен саммитіне дейін жоспарланған, ол 2005 жылдың 6-8 шілдесінде Шотландияның Аухтердердегі Глинэглс қонақ үйінде өтті. Екі шара да Live Aid-тің 20 жылдығымен бірге келе жатты. Ұлыбританияның «Кедейлікті тарихқа айналдыру» және «Кедейлікке қарсы әрекет етуге шақыру» кампанияларының мақсаттарын қолдау үшін 2 шілдеде және 6 шілдеде бірдей он концерт өтті. 7 шілдеде G8 елдерінің басшылары 2004 жылғы көмек деңгейін 2010 жылға қарай 25 миллиард доллардан 50 миллиард долларға дейін еселеуге уәде берді. Ақшаның жартысы Африкаға бағытталатын болды. Концерттерде 1000-нан астам музыкант өнер көрсетті, олар 182 телеарна мен 2000 радиожелісі арқылы көрсетілді. Live Aid ұйымдастырушысы Боб Гелдоф бұл шараны 31 мамырда жариялады. Көптеген бұрынғы Live Aid қатысушылары осы мақсатқа өздерінің қызметтерін ұсынды. Шара ресми түрде жарияланбастан бұрын көптеген жаңалықтар құралдары оны Live Aid 2 деп атады. Алайда, Гелдоф және оның әріптес ұйымдастырушысы Мидж Уре бұл шараны Live Aid-тен ерекше деп есептейтінін мәлімдеді. BBC Two музыкалық комедиялық ойын-сауық бағдарламасы Never Mind the Buzzcocks-тың 2006 жылдың 2 наурызындағы эфирінде The Cribs тобының жетекшісі Райан Джарман Гелдофқа «Live Aid 2» жақсы идея боларлықтығын жазған хабарлама жібергенін айтты. Бірақ шараны ұйымдастырғаннан кейін Гелдоф: «Бұл Live Aid 2 емес. Бұл концерттер «Әділеттілікке ұзақ жол» бастауы болып табылады, біздің дауысымызды біріктіретін жалғыз жол». Live 8 демеушілерінің көптегені, соның ішінде атқарушы продюсер Джефф Поллак, NetAid концерттеріне де қатысқан. Live 8 ұйымдастырушылары әлемдік лидерлерге «Кедейлікті тарихқа айналдыру» үшін шаралар қабылдауға шақыратын «Live 8 тізімін» ұсынды. Тізімдегі есімдер концерттер кезіндегі үлкен теледидарларда көрсетілді. Live 8 DVD жинағы 2005 жылдың 7 қарашасында халықаралық деңгейде және 2005 жылдың 8 қарашасында АҚШ-та жарық көрді.
the pair of benefit concerts whose twentieth anniversary Live 8 commemorated
Live 8 (French: En direct 8, German: Live 8, Italian: Vivi 8, Japanese: ライブ8 (romanised: Raibu 8), Russian: Прямой эфир 8 (romanised: Pryamoy efir 8)) was a string of benefit concerts that took place on 2 July 2005, in the G8 states and in South Africa. They were timed to precede the G8 conference and summit held at the Gleneagles Hotel in Auchterarder, Scotland, from 6–8 July 2005. Both events also coincided with the 20th anniversary of Live Aid. Run in support of the aims of the UK's Make Poverty History campaign and the Global Call to Action Against Poverty, ten simultaneous concerts were held on 2 July and one on 6 July. On 7 July, the G8 leaders pledged to double 2004 levels of aid to poor nations from US$25 billion to US$50 billion by 2010. Half of the money was to go to Africa. More than 1,000 musicians performed at the concerts, which were broadcast on 182 television networks and 2,000 radio networks. Live Aid organiser Bob Geldof announced the event on 31 May. Many former Live Aid acts offered their services to the cause. Prior to the official announcement of the event, many news sources referred to the event as Live Aid 2. However, Geldof and co organiser Midge Ure have since explicitly said they do not think of the event as the same as Live Aid. On an episode of BBC Two music based comedy panel show Never Mind the Buzzcocks, which aired on 2 March 2006, The Cribs frontman Ryan Jarman said he had texted Geldof to suggest that a "Live Aid 2" would be a good idea. However, after organising the event, Geldof said: "This is not Live Aid 2. These concerts are the start point for The Long Walk To Justice, the one way we can all make our voices heard in unison." Many of the Live 8 backers were also involved in the largely forgotten NetAid concerts, including Executive Producer Jeff Pollack. Organisers of Live 8 presented the "Live 8 List" to the world leaders at the Live 8 call that politicians take action to "Make Poverty History". Names from the list also appeared on the giant televisions at each concert during the broadcast. An official Live 8 DVD set was released on 7 November 2005 internationally and 8 November 2005 in the United States.
Концерттер
Еуропалық Live 8 концерттерін хабар таратушы Джонатан Росс келесі сөздермен ашты: "2005 жылдың 2 шілдесінде Лондонның сағат 2-де. Хайд Парк әлемді Live 8 концерттеріне қабылдайды." 2005 жылдың 2 шілдесінде он концерт өтті, олардың көпшілігі бір уақытта басталды. Алғашқысы Жапониядағы Макухари Месседе өтті, ал Ризе барлық Live 8 орындаушыларының алғашқысы болды. Филадельфиядағы концерт ашылғанда, актер Уилл Смит Лондон, Филадельфия, Берлин, Рим, Париж және Барри қалаларының біріккен көрермендерін Африкадағы әр үш секунд сайын бір баланың өлімін бейнелейтін синхронды саусақ қағуға жетекшілік етті. Боб Гелдоф Лондондағы Хайд Паркте бұл шараны жүргізді, онда ол "Мен дүйсенбіні ұнатпаймын" әнін орындады. Концерттер барысында арнайы қонақтар болды. Лондондық шараға БҰҰ Бас хатшысы Кофи Аннан мен Microsoft компаниясының негізін қалаушы Білл Гейтс сөз сөйледі, ал Оңтүстік Африканың бұрынғы президенті Нельсон Мандела Йоханнесбургте жиналған көпшілікке үндеді. Спортшылар мен комедия актерлері сияқты қонақ жүргізушілер де өнер көрсетті. Соңғы шара – 2005 жылдың 6 шілдесінде Шотландияның Эдинбург қаласындағы Мюррейфилд стадионында өткен Edinburgh 50,000 – Соңғы серпіліс аталды. Онда басқа концерттерден кейбір әртістер тағы да өнер көрсетті және бұл концерт G8 саммитінің өтетін орнына ең жақын болған он бір концерттің бірі еді.
Билеттер
Концерт тегін болғанымен, 2005 жылдың 13-15 маусымында Хайд-парктегі концертке арналған 66 500 билет жұбы 2005 жылдың 6 маусымында басталған ұялы телефон арқылы жіберілетін смс-хабарламалар конкурсының жеңімпаздарына бөлінді. Қатысу үшін бірнеше сұраққа жауапты мәтіндік хабарлама арқылы жіберу қажет болды, мұндай хабарламаның құны 1,50 фунтты құрады. Жеңімпаздар дұрыс жауап бергендердің арасынан кездейсоқ таңдалды. Конкурс барысында 2 миллионнан астам хабарлама жіберіліп, 3 миллион фунт жиналды. Жиналған алғашқы 1,6 миллион фунт Принс Трастқа берілді, ол сол жылы Хайд-парктегі жыл сайынғы «Парктегі той» концертін Live 8 концертіне орын беру үшін тоқтатуға мәжбүр болды. Live 8 сайтының мәліметінше, 1,6 миллион фунттан артық жиналған қаражат «Live 8 іс-шарасының тегін өтуіне жұмсалады». Бірқатар билет жеңімпаздары өз билеттерін eBay интернет-аукционында сатуға шығарды, бұл іс-шара ұйымдастырушылары, соның ішінде Боб Гелдоф тарапынан қатты сынға ұшырады. Бастапқыда eBay аукционға рұқсат беру туралы шешімін қорғап, қайырымдылық концерті билеттерін қайта сатуға қарсы заң жоқ екенін мәлімдеді. Сондай-ақ, сайт билет сатудан түсетін табысқа тең сомада Live 8 қайырымдылық қорына қайырымдық жасауды ұсынды. Live 8-ді пайдаланып ақша табуға тырысқандарға ашуланған бірқатар адамдар сатушыларды билеттерді сатудан алып тастауға мәжбүрлеу үшін мұндай аукциондарға миллиондаған фунт стерлингке жалған ұсыныстар жасады. Кейіннен eBay британ үкіметінің, қоғамдық пікірдің және Гелдофтың өзінің қысымымен билеттерге қатысты барлық аукциондарды тоқтатуға мәжбүр болды. Ұқсас жағдайлар Эдинбург пен Канададағы концерттерде де туындады, нәтижесінде eBay билет сатуды тоқтатты.
Лондон
U2 және Пол Маккартни Лондон концертін ашып, "Сержант Пеппердің жалғыз жүректер клубы" әнін орындады. Кейін Боно "Beautiful Day" әнінің соңына The Beatles тобының "Blackbird" әнінен бірнеше шумақ қосты. Keane тобы "Somewhere Only We Know" және "Bedshaped" синглдарын орындады. Прогрессивті рок тобы Pink Floyd-тың классикалық құрамы (Роджер Уотерс, Дэвид Гилмор, Ричард Райт және Ник Мейсон) 24 жылдан кейін алғаш рет сахнада бірге өнер көрсетті. Топ "Speak to Me", "Breathe / Breathe (Reprise)", "Money", "Wish You Were Here" және "Comfortably Numb" әндерін орындады. Олар сөзбен таныстырылмаған жалғыз топ болды. Бұл сондай-ақ, Ричард Райт 2008 жылы қатерлі ісіктен қайтыс болғандықтан, толық классикалық құрамның соңғы өнернамасы болды. Пит Доэрти Эльтон Джонмен бірге T. Rex тобының "Children of the Revolution" хитін орындады. Сахнадан жаңа ғана кеткен Travis тобының музыкалық құралдарын пайдаланып, Боб Гелдоф "көктемгі шабытпен" Boomtown Rats тобының "I Don't Like Mondays" хитін орындауға шешім қабылдады. Мадоннаның өнернамасы алдында Гелдоф CBC News хабарындағы Live Aid ұйымдастыруға түрткі болған аштықтан зардап шеккен Бирхан Вольдуді таныстырды. Ол әнші "Like a Prayer" әнінің алғашқы тармақтарын орындағанда Мадоннаның қолын ұстады. Крис Мартин Coldplay тобының "In My Place" әнінің бриджіне Status Quo тобының "Rockin' All Over the World" әнінің хорын қосты. Status Quo тобы 1985 жылғы "Wembley Live Aid" концертін осы әнмен ашқан болатын. Сонымен қатар, Coldplay-ге "Bitter Sweet Symphony" әнін орындау үшін Ричард Эшкрофт қосылды. Робби Уильямс өзінің өнернамасын Queen тобының "We Will Rock You" әнімен бастады. Уильямс сұхбатында "алғашқы Live Aid-ден Фреддидің бір бөлігін қайтаруды" қалағанын айтты. Уильямс өзінің концерттерінде "We Will Rock You" әнінің осы бөлімін жиі орындаған.
Барри, Канада
Deep Purple сахнаға шығып, "Highway Star", "Smoke on the Water" және "Hush" әндерін орындады. Run DMC-дің DMC-сі The Cars тобының Эллиот Истонмен, Aerosmith тобының Джоуи Крамер мен Том Хамильтонмен бірге өнер көрсетті. The Tragically Hip тобы өнер көрсеткеннен кейін, Нил Янг "Live 8" фестивалін "4 Strong Winds", "Rockin' in the Free World" және "O Canada" әндерімен аяқтады.
Берлин
Берлиндегі шоудың ең жарқын сәттерінің бірі – Брайан Уилсон болды, ол өзінің тобымен бірге "Our Prayer"/"Gee", "God Only Knows", "California Girls", "Good Vibrations" және "Fun Fun Fun" әндерін орындады. Сонымен қатар, өткен жылы "American Idiot" атты саяси рок-операсын жариялаған Green Day та өнер көрсетті.
Эдинбургте кедейлікке қарсы бөлек митинг және наразылық акциясы
2 шілдеде, Live 8 концерттері өтетін күні, сол аптада Гленнейглзде өтетін G8 саммитіне орай Эдинбург қаласының орталығында митинг пен наразылық шеруі өтті. Бұл наразылықты "Кедейлікті жою тарихын жаса" коалициясы ұйымдастырды, ол G8 саммитіне дейін өткізілген іс-шаралардың бір бөлігі және Ұлыбритания тарихындағы кедейлікке қарсы ең ірі акция болды.
Елеулі болмағандар
Live 8 алдындағы апталарда британдық Daily Mirror газеті британдық рок-тобы Status Quo-ның бұл шараға қатысуына қолдау көрсету үшін петиция бастады. Бастапқыда сағат 18:00-де ұсынылған, топтың Ирландияда міндеттемелері болғандықтан, ертерек уақыт сұрады. Ұйымдастырушылар бос орын болмағандықтан олардың өтінішін қабылдамады. Баспасөзде ағылшын қыздар тобы Spice Girls 1998 жылдың мамыр айынан бері бес адамнан тұратын толық құрамында алғаш рет Live 8 концертінде қайта бірігеді деген болжамдар тарады. Live 8 шарасы мамыр айында басталғанда, Боб Гелдоф ұйымдастырушылардың топты қайта құруға тырысып жатқанын растады. Ақырында, Spice Girl Mel B-нің келіспеуі салдарынан Live 8-де қайта қосылу жоспары іске аспады. Хайд Парктегі концерт кезінде британдық комедиант Питер Кей The Who-ны таныстырып жатқанда, әзілдеп Spice Girls-ті де таныстырды. Ағылшын рок-тобы Oasis та сол күні кешке және келесі күні Манчестер қаласының стадионында өнер көрсетулерінің кезегі болғандықтан концерттерге қатысудан бас тартты. Кейін Ноэль Галлахер музыканттардың Гелдофтың ыңғайына қарай жиналатынына наразылық білдірді. Галлахер сондай-ақ Live 8-дің әсеріне күмәнмен қарады, рок жұлдыздарының әлемдік көшбасшыларға Live 8 ұйымдастырушылары сенетіндей үлкен ықпалы жоқ деп сақты. Ағылшын рок-тобы Radiohead та шарада өнер көрсетуден бас тартты.
Растық әртүрлілігі бар орындаушылардың болмауы
Hyde Park концертінің бастапқы құрамы тек бір ақ емес орындаушы – Марая Кэриді ғана қамтығаны үшін сынға ұшырады. Сенегалдық музыкант Бааба Маал The Independent газетінде: "Африкалық суретші ретінде, біздің көптегеніміздің қатыспағанына қынжылу сезімім бар, бұл менсінсіздік" деп жазды. Бірақ шарада "көптеген қалалық элементтер" болады деп күтілуде. Ұйымдастырушылар сондай-ақ, үлкен жаһандық аудиторияны тарта алатын қара британдық артистердің азабын айтты, Гелдофтың мақсаты – бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аудару және үлкен теледидар көрерменін қамтамасыз ету үшін ең ірі жаһандық жұлдыздарды шақыру болды.
Дәлелдері мен дау-дамай
Гелдофтың "Live 8" ұйымдастыру ниеті күмәндандырды. 1985 жылы "Live Aid" бағдарламасын бірге жүргізген теле- және радиожүргізуші Энди Кершоу Гелдофты және "Live 8" бағдарламасының себептерін сынап, былай деді: "Мен, ойымша, Гелдофтың президенттер мен премьер-министрлерді ықпал ету қабілетін көрсетуі, Африканың әлеуетін көрсетуден гөрі маңыздырақ болды. Шындығында, Гелдофты Африканың күшті жақтары қызықтырмайды, тек тізе бүгіп, әлсіз жатқан Африка қызықтырады". "The Baltimore Sun" газетінің Рашод Оллисон Кершоудың пікірін қолдап, бұл оқиғаны "әйгілі адамдардың эгоизмге толы тойы" деп атады. Гелдофтың G8 елдерінің басшыларына көмекті жақсарту, қарыздан босату және Африкадағы сауда шектеулерін жеңілдету үшін қысым көрсету әрекеті, халықаралық қайырымдылық ұйымы "Goal" бас директоры Джон О'Шиа тарапынан сынға алынды. О'Шиа "Live 8" Африкадағы сыбайлас жемқорлық режимдермен күресу және Дарфур, Конго және Солтүстік Угандада БҰҰ бейбітшілік сақшыларының әскерін құру қажеттілігін назарға алмағанын айтты. Ұйымдастырушылар Африкадағы кедейлерге көмектесуден гөрі, ескірген рок жұлдыздарының мансабын қайта жандандыру үшін Африканы пайдаланғаны үшін айыпталды. Эдинбургте өткен концертте Гелдоф балалардан "бір аптаға үйлерінен және мектептен бас тартып", 6 шілдеде G8 саммиті басталғанда ("Әділетке соққан ұзақ жол") шеруге қосылуды сұрады, бұл мұғалімдер мен жергілікті тұрғындардың наразылығын тудырды. Филадельфиядағы "Live 8" концертінде орындаушыларға қатысу үшін ақша төленбегенімен, оларға дизайнерлік заттардан тұратын, шамамен 12 000 долларлық сыйлық жинақтары берілгені белгілі болды, бұл сынға ұшырады. Сыйлықтардың ішінде 2000 долларлық "Gibson" гитаралары, 3500 долларлық "Hugo Boss" костюмдері және 6000 долларлық "Bertolucci" сағаттары болды. Ұлыбританияның медиа реттеуші органы "Ofcom" жүргізген тергеу нәтижесінде телеарна көрермендері "өте ұятсыз тілге" ұшырағаны анықталды және "BBC" телеарнасынан эфирде кешірім сұрау талап етілді. АҚШ-та "ABC" телеарнасы "Parents Television Council" тарапынан сынға ұшырады, себебі Хайд-парктегі концерттің ерекше сәттерін кешіктіріп көрсету кезінде "The Who" тобының "Who Are You?" әніндегі "Who the fuck are you?" деген сөздерін цензураламады. "ABC" телеарнасы былай деп мәлімдеді: "Өкінішке орай, бір әнші айтқан бір орынсыз сөз бастапқыда байқаусыз қалды және Шығыс жағалаудағы эфирге түсіп қалды. Кейіннен ол Батыс жағалаудағы эфирден алынып тасталды".
Басқа
MTV және VH1 Live 8 концерттерін көрсетуі үшін сынға ұшырады. Медиа сыншылары мен көрермендер арналардың музыкалық өнерлеулерге жеткілікті көңіл бөлмегеніне шағымданып, әртістер мен концерттер арасындағы жиі ауысуларға, топтар ойнап жатқанда жарнамаларға, сұхбаттарға немесе "ағарту сегменттеріне" жиі үзілістер жасалғанына назар салды. Тележүргізушілер де өнерлеулер кезінде жиі сөйлеп, араласып отырғаны үшін сынға ұшырады. Сынға жауап ретінде келесі апта соңында MTV және VH1 Live 8 концерттерінен он сағаттық жарнамасыз музыкалық өнерлеулерді қайта көрсетті. Лондон концерті де алкоголь концертке келгендерге тыйым салынғанымен, VIP-адамдарға қолжетімді болғаны үшін сынға ұшырады.
Мұра
2 шілде 2006 жылы BBC One, CTV және MTV арналары Live 8: What a Difference a Day Makes көрсетілімін тікелей эфирде берді. Ұлыбританиядағы арнайы бағдарлама 60 минутты құрады, ал MTV арнасындағы АҚШ нұсқасы 90 минутқа созылды. Арнайы бағдарлама MTV арнасында шығыс уақытымен сағат 07:30-да көрсетілді, бұл көрермендерге хабар беруге мүмкіндік бермеді. MTV арнайы бағдарламаны кешкі уақытта көрсетудің орнына, әдеттегі жексенбілік хабар тарату кестесін ұсынды, бұл MTV-нің Live 8-ге деген қызығушылығының жоқтығына қатысты сынды күшейтті. America Online жүзеге асырған Live 8 бүкіл әлемдік көп ағынды веб-трансляциясы Интернет, ұялы телефондар және iPod арқылы жеткізілген контент үшін алғашқы Emmy сыйлығын («Broadband award») жеңіп алды. Live 8 AOL 74 қатысушының ішінде жеңімпаз атанды. 2006 жылдың маусым айында жарияланған мәліметтерде G8 елдері 2005 жылы берген уәделерін толық орындамағандығы айтылды. DATA ұйымының мәліметінше, АҚШ, Ұлыбритания, Италия және Франция 2005 жылы Африкаға дамуға көмек көрсету жөніндегі уәделерін және нақты көмегін арттырды, бірақ Германия бұрынғы деңгейін сақтап, ал Канада 2005 жылы көмегін қысқарды. Жалпы алғанда, G8 өз уәделерін орындауға баяу қадам басып жатыр. Live 8-дің табысқа жеткеніне Боб Гелдоф сияқтылар сенеді. Дегенмен, Дүниежүзілік Социалистік Веб-сайты сияқтылар Live 8-ді G8 көшбасшылары мен көпұлтты корпорациялардың «жарнамалық әрекеті» деп бағалады, себебі шаралардың сөздері мен шаралардан кейін кедейлікті азайтуға жасалған нақты күш-жігер арасында үлкен айырмашылық болды. Гелдоф сондай-ақ, 2005 жылдың 7 шілдесінде Лондонда болған жарылыстар, Live 8 Edinburgh-тың, яғни серияның соңғы концертінен кейін көпшіліктің назарын тез бұрып жібергенін айтты.