Кіріспе

Ортағасырлық мәтіндерді жеке пайдалану аймағын қолдана отырып, кодтауды үйлестіру жобасы. Цифрлық типографияда Ортағасырлық Юникод Қаріптік Инициативасы (MUFI) – латын әліпбиі немесе рундармен жазылған ортағасырлық мәтіндердегі арнайы таңбаларды Юникодтың бір бөлігі ретінде кодтауға және көрсетуге мүмкіндік бермейтіндей етіп, олардың кодталуын және көрсетілуін үйлестіру мақсатын көздейтін жоба.

Ұйым

MUFI 2001 жылдың шілдесінде Одд Эйнар Хауген (Берген), Алек Макаллистер (Лидс) және Таррин Уиллс (Сидней) кіретін жұмыс тобымен құрылды. 2006 жылдан 2015 жылға дейін MUFI-де үш негізгі құрылтайшы мүше мен Андреас Штётцнерден (Лейпциг) тұратын төрт мүшелі басқарма болды. Қазіргі таңда басқармаға Таррин Уиллс (Копенгаген, төраға), Алекс Спид Кьелдсен (Копенгаген, төраға орынбасары), Одд Эйнар Хауген (Берген) және Бике Штегманн (Исландия) кіреді.

Таңбалардың түр-түрі

Орта ғасырлық мәтіндерде қазір латын әліпбиіне кірмейтін көптеген арнайы лигатуралар, қолмен жазу қысқартулары және әріп формалары болған. Осы таңбалардың шамалы бөлігі ғана Юникодта кодталғандықтан, лигатураларды цифрлық форматқа аударғанда жеке әріптерге бөлу қажет. Орта ғасырлық лигатураларды немесе баламалы әріп формаларын қолдайтын шрифттердің аздығынан, оларды цифрлық форматта сенімді жеткізу қиын. Түпнұсқа мәтіндердің бұзылуын болдырмау мақсатында MUFI жобасының түпкілікті міндеті – қай таңбаларды кодтау керектігі бойынша консенсусқа келу, содан кейін толыққанды ұсынысты Unicode консорциумына ұсыну. Осы уақытқа дейін, сынақтар үшін және жоба қабылданған жағдайда соңғы кодтауға көшуді жеделдету үшін, осы таңбаларды шрифттерге орналастыруға мүмкіндік беретін жеке пайдалану аймағының бөлігі кодтауға бөлінді. Бұл бастапқыда грек, кириллица, грузин, араб және деванагари әріптерімен айналысатын TITUS жобасының жұмысына негізделген. Юникод 5.1 нұсқасы бойынша 152 таңбаны қамтитын ұсыныс жасалды, олардың көпшілігі (барлығы 89) Латын әліпбиінің кеңейтілген D блогында кодталған. Ал қалғандары Диакритикалық белгілерді біріктіруге арналған қосымшада (26 таңба), Латын әліпбиінің қосымша кеңейтілген бөлімінде (10 таңба), Қосымша тыныс белгілерінде (15 таңба) және Ежелгі символдар жинағында (12 таңба) орналасқан.

Қаріптер

2017 жылдан бастап Junicode (GPL) – барлық MUFI 4.0-ты, соның ішінде оның курсивтік стилін қамтитын алғашқы шрифт. MUFI 4.0-тан бұрын Junicode-пен 39 кодтық нүктеге қатысты қайшылықтар болды. Kurinto Font Folio құрамында 2020 жылдан бастап барлық MUFI-ді қамтитын екі шрифт бар – Kurinto Book UFI және Kurinto Roma UFI, оның ішінде MUFI-дің 4.0 нұсқасынан кейін қосылған кодтық нүктелер де бар. Kurinto сонымен қатар CYFI және RUFI стандарттарының кодтық нүктелерін қамтиды. MUFI 3.0-тың барлығын қамтитыны расталған үш шрифт бар: Cardo, Andron Scriptor Web және Palemonas MUFI. Тек соңғысы төрт стильде (қалыпты, курсив, қалың және осы екеуінің комбинациясы) қол жетімді. LeedsUni барлық MUFI 2.0 стандартын қолдайды. Google Fonts-те орнатуға қолжетімді Caudex, MUFI 3.0-тың көп бөлігін қолдайтынын мәлімдейді, бірақ MUFI бас бетінде тізімдемелген жоқ. Alphabetum MUFI 2.0-ты толық қамтиды, сондай-ақ MUFI 3.0 нұсқасының бір бөлігін және MUFI 1.0-ты толық қамтиды. TITUS Cyberbit барлық MUFI 1.0-ты қамтиды және MUFI жобасынан бұрынғы уақыттағы кейбір қосымша символдарды әртүрлі орындарда қамтиды. LaTeX жүйесінде MUFI символдарының, оның ішінде 4.0 нұсқасының қолжетімділігін қамтамасыз ету жобасы бар.

Үйлестіру

Бұған ұқсас бастамалар ертедегі кириллицалық символдар үшін құрылды (Cyrillic Font Initiative, CYFI). UNZ – MUFI-мен үйлесімді жиынтық, бірақ ол PUA-ның өз қосымшаларын қамтитындықтан, толық кіші жиынтық емес. Ол қара әріпті қаріптерге, әсіресе олардың типографиялық лигатураларына арналған. + LINCUA BMP PUA U+ 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F E0 TITUS Латын бас әріптері E1 E2 E3 E4 TITUS Латын кіші әріптері E5 E6 E7 E8 TITUS Араб тілі MUFI ортағасырлық латын E9 TITUS Деванагари EA TITUS Грек бас әріптері MUFI кеңейту A EB TITUS Грек кіші әріптері MUFI кеңейту B EC TITUS Грузин ED TITUS кеңейту A EE TITUS кеңейту A TITUS Кириллица MUFI лигатуралары A MUFI үлкейтілген кіші әріптер EF TITUS кеңейту B CYFI Кириллица MUFI A лигатуралары MUFI әртүрлі MUFI акцентті лигатуралар F0 Біріктірілген диакритикалық белгілер F1 MUFI кеңейту C F2 MUFI кеңейту C DCR Дания MUFI аббревиатуралар F3 MUFI руналар CYFI Кириллица B F4 MUFI лигатуралары C F5 F6 F7 MUFI метрикалық таңбалар MUFI кеңейту D F8 SIAS Музыкалық нотациялар