Кіріспе

Бактериялар туысы Aquifex – Aquificota түріне жататын бактериялар туысы. Aquifex-тің жарамды түрде жарияланған бір ғана түрі бар – A. pyrophilus, бірақ "A. aeolicus" кейде түр ретінде қарастырылады, алайда ол жарамды немесе тиімді жарияланбағандықтан, атау ретінде мойындалмайды. Aquifex spp. – жоғары термофильді бактериялар, 85–95 °C температурада ең жақсы өседі. Олар бактерияларға жатады, ал экстремалды ортада мекендейтін басқа организмдер – археяларға жатпайды. Aquifex spp. – ұзындығы 2–6 мкм, диаметрі шамамен 0,5 мкм болатын, қозғалмалы таяқша тәрізді бактериялар. Олар спора түзбайды, грам-теріс автотрофтар. Aquifex латын тілінен аударғанда "су жасайтын" деген мағынаны білдіреді, және оның тыныс алу әдісі суды құрайтынымен байланысты. Aquifex көбінесе 100 жеке жасушадан тұратын жасушалық жиынтықтарды құрайды. Aquifex spp. термофильді және көбінесе су асты жанартауларының немесе ыстық бұлақтардың жанында өседі. A. aeolicus тіршілік ету үшін оттегіге мұқтаж, бірақ оттегінің концентрациясы 7,5 ppm-ге дейін төмендегенде де өсе алады. A. pyrophilus тіпті оттегінің орнына азотты тотығу арқылы анаэробты жағдайда да өсе алады. Басқа термофильді бактериялар сияқты, Aquifex-тің де өнеркәсіптік процестерде маңызды қолданысы бар. "A. aeolicus" геномы толық секвенцияландырылды. Бұл процесс E. coli геномының ұзындығының үштен бірін құрайтынына байланысты жеңілдеді. A. aeolicus геномын басқа организмдермен салыстыру оның гендерінің шамамен 16%-ы архея доменінен шыққандығын көрсетті. Бұл туыстың өкілдері эубактериялар доменінің ең ерте пайда болған мүшелері деп саналады. "A. aeolicus" Сицилияның солтүстігінде, ал A. pyrophilus алғаш рет Исландияның солтүстігінде табылды.

Геном құрылымы

A. aeolicus толық геном 1 551 335 негіз жұптарынан тұрады, және 1500-нен астам ашық оқу фреймдері (ORF) немесе хромосомалық кодтау тізбектері бар. Геномның аса ірі бөлігі (90% астам) ақуызды кодтайтын аймақтарды құрайды, маңызды кодтамайтын қайталанулар жоқ. A. aeolicus геном тығыз болғанымен, тыныс алу процестерінде қолданылатын көптеген фермент суббірліктері жеке оперондарда табылады. Геномдағы кез келген жөндеулер эукариоттардың көпшілігінде кездесетін ДНК полимераза бета сияқты ақуыз арқылы жүзеге асырылады.

Филогения

Кішкентай суббірлік рРНК-ға негізделген филогенетикалық ағаштар Аквификальдердің Археядан бөлініп шыққан ең ерте бактериялардың бірі екенін көрсетеді. Дегенмен, ақуызға негізделген филогенетикалық ағаштар бұл пікірге қарсы тұрады.

Ғылыми-зерттеу әлеуеті

A. aeolicus гипертермофильді бактерияның үлгісі ретінде пайдаланылады. Көптеген зерттеулер Aquifex гидрогеназасының өте жоғары температурада дигидрогеннің қайтымды тотығуын (тотығу реакциясы) жүзеге асыру қабілетін қарастырды. Aquifex гидрогеназаларының қасиеттерінің табысы осы туысты сутек негізіндегі отын жасушалары үшін мүмкін жаңаруға жарамды биокатализатор ретінде көрсетеді.