Кіріспе

Археонның түрі

Nanoarchaeum equitans – 2002 жылы Карл Стеттер Исландия жағалауындағы Колбейнси жотасындағы гидротермальдық қайнардан тапқан теңіз археясының бір түрі. Ол жаңа филумның алғашқы түрі ретінде ұсынылған және Nanoarchaeum туысының жалғыз түрі болып табылады. Бұл микробтың штамдары сондай-ақ Суполярлық Орта Мұхит Жотасында және Йеллоустоун Ұлттық Паркіндегі Обсидиан тоғайында табылған. Қайнау температурасына жуық температурада өсетіндіктен, шамамен ол термофиль деп есептеледі. Ол pH 6 және 2% тұздылықтағы ортада ең жақсы өседі. Nanoarchaeum Ignicoccus археясына міндетті симбионт болып көрінеді; тірі қалу үшін ол иесі организммен байланыста болуы керек. Nanoarchaeum equitans липидтерді өзі синтездей алмайды, бірақ оларды иесінен алады. Оның жасушаларының диаметрі бар болғаны 400 нм, бұл оны ең кішкентай белгілі тірі организм және ең кішкентай белгілі архея етеді. N. equitans геномы бір дөңгелек хромосомадан тұрады және орташа GC құрамы 31,6% құрайды. Онда аминқышқылдары, нуклеотидтер, кофакторлар және липидтер синтезі үшін қажетті гендердің көбісі жоқ, бірақ жөндеу және көбейту үшін қажеттінің бәрін кодтайды. N. equitans рекомбинацияда қолданылатын белоктарды кодтайтын бірнеше гендерді қамтиды, бұл N. equitans гомологтық рекомбинацияға түсуі мүмкін екенін көрсетеді. Оның ДНҚ-сының 95% ақуыздар немесе тұрақты РНК молекулалары үшін кодталады. N. equitans дөңгелек пішінді құрылымынан кішкентай қосымшалар шығады. Жасуша беті жұқа, тор тәрізді S қабатымен жабылып, бүкіл жасушаның құрылымын және қорғанысын қамтамасыз етеді.

Геном

Микоплазма гениталиум (580 Кбж өлшемі, 515 белок кодтайтын гендері бар) 2003 жылға дейін ең кішкентай геномдық өлшемі бар жасушалық бірлік ретінде қарастырылды, сол кезде Nanoarchaeum (491 Кбж, 536 белок кодтайтын гендері бар) секвенцияландырылды. Генетикалық тұрғыдан алғанда, Nanoarchaeum ерекшелігі – оның 16S РНҚ тізбегін ең көп қолданылатын әдістермен анықтау мүмкін емес. Бір тізбекті рибосомалық РНҚ-ның алғашқы зерттеулері бұл организмнің Архея доменіне жататындығын көрсетті. Дегенмен, оның "Euryarchaeota" және Thermoproteota филумдарынан айырмашылығы филумдар арасындағы айырмашылықтай зор болды. Сондықтан оған "Nanoarchaeota" деп аталатын жеке филум берілді. Бірақ, басқа бір топ (әдебиеттер тізіміне қараңыз) барлық ашық оқу кадрларын басқа Археялармен салыстырды. Олардың пікірінше, бастапқы үлгідегі рибосомалық РНҚ ғана бұрмаланған нәтиже берді және Nanoarchaeum шындығында "Euryarchaeota" филумына жатады. Nanoarchaeum геномының секвенциялануы оның биологиясы туралы көптеген мәліметтерді ашты. Бірнеше маңызды метаболикалық жолдардың гендері жоққа шығарылды. Nanoarchaeum көптеген нуклеотидтерді, аминқышқылдарды, липидтерді және кофакторларды синтездеуге қабілетсіз. Бұл жасуша осы биомолекулаларды Ignicoccus-тан алуы мүмкін. Атап айтқанда, N. equitans-та басқа организмдерде пурин нуклеотидтерінің биосинтезін кодтайтын барлық гендер жоқ. Алайда, көптеген паразиттерден айырмашылығы, Nanoarchaeum көптеген ДНК жөндеу ферменттеріне және ДНК репликациясын, транскрипцияны және трансляцияны жүзеге асыру үшін қажеттінің бәріне ие. Бұл геномда басқа паразиттерге тән үлкен мөлшерде кодтамайтын ДНК болмауының себебін түсіндіруге болады. Организмнің өзінің АТФ-ын өндіру қабілеті де күмәнді. Nanoarchaeum көптеген термофилдер сияқты энергия үшін сутегі мен күкіртті метаболизмдей алмайды. Онда АТФ-синтазаның бес суббірлігі және тотығу деаминациясының жолдары бар. Ол Ignicoccus-тан импортталған биологиялық молекулалардан энергия ала ма, әлде АТФ-ты тікелей ала ма, қазіргі уақытта белгісіз. N. equitans геномдары мен протеомдарының құрамы екі бейімделудің белгілерімен сипатталады – бірі жоғары температураға, екіншісі міндетті паразиттік (немесе симбиозға).