Кіріспе

Галвей қаласы Ирландия 1124 жылы Tairrdelbach mac Ruaidri Ua Conchobair тарапынан теңіз базасы және әскери бекініс ретінде салынды, ал 1230 жылы Ричард Мор де Бург оны әскери бекет және қала ретінде қайта құрды. Бұл қала көптеген шайқастарға, шабуылдарға және қоршауларға ұшыраған. Осы мақалада Галвейдегі әскери қақтығыстар тарихы тізімделген.

Дун Беал Галлимхе

Dun Beal Gallimhe сөзін "Галлимх өзенінің сағасындағы бекініс" деп аударуға болады. Ол қазіргі кеден үйі орналасқан жерде болған деп есептеледі. Бұл ғимарат ескі ортағасырлық қаланың ортасында, солтүстікке қарай Quay Street, оңтүстікке қарай Flood Street, шығысқа қарай Druid Lane және батысқа қарай Quay Lane арасында орналасқан. 1232 жылы Галвей қаласы құрылғаннан кейін, осы жерде қамал мен зал салынған. Соңғы ғимарат Қызыл графтың залы деп аталған және 1999 жылы қазба жұмыстары жүргізілген. Викингтердің бұл аймақты, кем дегенде, маусымдық лагерь ретінде пайдаланғанына қатысты бірнеше дәлелдер бар, себебі Лимерик даниялықтары 9 және 10 ғасырларда бұл аймақта бірнеше қирату шабуылдары жасаған. Жылнамалық мәліметтер нақты болмаса да, олар өзен бойында немесе Лох Коррибте жартылай тұрақты лагерь құрған сияқты көрінеді. Дегенмен, ең көне ғимарат 1124 жылы Жоғары король Таирделбах мак Руайдри Уа Конхобайрдың бастамасымен салынған. Дун Биль Галлимге теңіз және әскери база ретінде бірнеше артықшылықтары болған. Солтүстік жағынан көптеген кішкентай аралдармен қоршалған, олар үлкен өзендер мен өте батпақты жерлер арқылы Дуннан бөлінген, бұл физикалық қимылды қиындатып, шабуылды сәтсіз еткен. Оңтүстік жағынан лайлы сағалармен және толқындардың әсерімен шектелген, бұл жақтан да жақындасу қиын болған. Дунның өзі салыстырмалы түрде аз сандағы қорғаушылардың шабуылына төтеп бере алатын жұқа жарым аралдың соңында орналасқан. Батысқа қарай Еуропадағы ең жылдам ағып жатқан өзендердің бірі ағып жатыр, және бұл өзендегі жалғыз су өткізу орын болған. Егер барлығы жоғалса, қорғаушылар батыс жағалауына шегініп, Иар Коннахтқа қашып кетуге мүмкіндік алған. Егер шабуылдаушы күш шығыс жағалауына жете алмаса, екінші жағына тек екі жол болған, екеуі де қолайсыз: біреуі - Лох Коррибтің қиын өткелі, бірақ бұл тәжірибесіз теңізші үшін ең жақсы жағдайда да қауіпті болуы мүмкін; екіншісі, солтүстікке қарай Конгке дейін алпыс шақырымдық қиын сапар. Теңіздік тұрғыдан қарағанда, Галлимге терең порты болмағандықтан, ерекше қолайлы порт болмаған. 19 ғасырдың басына дейін кішкентай кемелер өзен кемежайында тоқтаған, ал үлкен кемелер жүктерін түсіру үшін шығанақта тікелей тоқтаған. Дегенмен, өмірдің алғашқы кезеңдерінде ол Лох Коррибке және оның айналасындағы құрлыққа жол ашқан, сол арқылы басқыншылар Делбна Тир Дха Лоха немесе Майх Сеоланың ортасына тереңдеп шабуылдай алатын. Сонымен қатар, ол бұл патшалықтан шығудың және оның билеушісінің жауларына шабуыл жасаудың жолын ұсынған. Шындығында, ол 1160 және 1590 жылдары осы мақсатта қолданылған. Осы факторлардың кейбіреуі осы елді мекенге жасалған кейінгі қоршауларда рөл атқарған. Кейін ғана ол Ирландияның батыс жағалауындағы ең ірі сауда порты мен нарығы ретінде пайдаланылатын болды. Ол кезде ол О Конхобайр мен де Бург көріп тұрғандай бастапқы мақсатынан асып, "Тайпалар қаласы" атанды (Галвей тайпаларына қараңыз).

Брайанның 1132 жылғы қоршауы

12 ғасырдың басында Ирландияда теңіз шайқастары жиі кездесетін болды. Иннисфалленнің жылнамаларында 1100, 1101, 1119 және 1124 жылдардағы осындай шабуылдар тіркелген. Бұл, әлдебір себеппен, 1124 жылы Tairrdelbach mac Ruaidri Ua Conchobair-дің Dún Béal Gallimhe-ні салуына себеп болған болуы мүмкін. Ол О-Халлоранның жерінде, Фергал кланының аумағында орналасқан, бірақ Ua Conchobair-дің вассалдары – Ua Flaithbheartaigh бақылауында болды. Олар сол кезде әлі өздерінің туған жері Maigh Seola-да тұрған еді. 1132 жылдың жазында Томмондтан (қазіргі солтүстік Мунстер) келген Conchobhair O Brian Hy Many-ге шабуыл жасап, "Maenmhagh-ты тонап, көптеген сиырларды айдап әкетті". Бұл шабуыл тонау мақсатымен жасалған, бірақ ол өте қысқа уақыттан кейін Ua Conchobair-дің Dún Béal Gallimhe-дегі жаңа теңіз базасына жасалған толыққанды шабуылға ұласты. Төрт Мастердің жылнамаларында "Бун Гейлмхе қамалы Мюнстерліктердің флотымен өртеп, қиратылды" деп жазылған. Мюнстерліктер бұған Фергал кланы мен Magh Seola-ға жасалған жойқын шабуылмен жауап берді, себебі сол жылнамаларда "Мюнстерліктер Коннахттықтарды қырды, соның ішінде Батыс Коннахттың иесі Конхобар Ua Flaithbheartaigh" қаза тапты делінген. Қаза тапқандардың арасында "Cathal Ua Mughroin-нің екі ұлы" және Ua Taidhg "an Teaghlaigh" болды. Бұл маңызды, себебі Ua Mughroin – Hy Many-ге жататын ру, Gallimhe-ден қашықтықта, ал ол әрқашан тарихи түрде басқа аумақта, Фергал кланында орналасқан. Демек, олар Мюнстер күштерімен шайқасу үшін, мүмкін, Tairrdelbach-тың өзі жинаған жасақпен біршама қашықтықты жүріп келген болуы керек. Ua Taidhg-тың "An Teaghlaigh" деген лақап аты оның Tairrdelbach-тың үйінің мүшесі немесе оның жеке күзетшісі болғанын көрсетеді, ол тек Жоғарғы Патшамен бірге жүретін. Сондықтан, осы үш рудың өкілдерінің қазасы, сондай-ақ оның өзінің шайқаста болуы мүмкін, Жоғарғы Патшаның Gallimhe-дегі "dún"-ына қаншалықты мән бергенін көрсетеді. Бұл факт оның қайта салынуымен расталады, оны 1149 жылғы тағы бір шабуылдан болжауға болады.

Брайанның 1149 жылғы қоршауы

1149 жылы Дун Беал Галлимге жасалған қоршауға Тоирдхелбха О’Брайан, содан кейін Томмонд королі басшылық етті. Бұл тонау (Майх Сеоланың ең құнды мүліктерін алу) және әскери стратегияны (Дунды қирату) біріктірген шабуыл болды. 1149 жылға дейінгі жылдары Коннахт пен Томмондтың мүдделері өздерінің патшалықтарындағы бүліктер мен азаматтық қақтығыстарды басумен және өздерінің ықпал ету аймақтарын сақтаумен шектелді. Руайдри Ольстер мен Миттегі О’Ниллдермен жиі келіспейтін, ал Коннахт пен Ольстер арасындағы даулы аумақта құрылған буферлік мемлекет Брефиннің патшасы Тигернан О’Руаркпен кейде жауласып қалатын. Ал Тоирдхелбха О’Брайан Ленстерге (оның құрметті тартудан бас тартуы оның атасы Брайан Борудың 1014 жылы қаза табуына себеп болған) ықпалын кеңейтумен, сондай-ақ туған Томмондтағы бүліктерді басумен және Мюнстердің вассалдары Маккартилердің өз орнын білетініне көз жеткізумен айналысты. Екі патша да 1144 жылы Терригласс монастырында өзара ықпал ету аймақтарын мойындау және құрметтеу мақсатымен келісімге келді. Бірақ келесі жылы Тоирдхелбха Слиаб Блумдағы Фера Сеаллда О’Кончобайр мен оның вассалдарынан жеңіліске ұшырады; О’Брайан О’Руаркпен шайқасу үшін Митке бара жатқанда, О’Кончобайр оны тоқтатып қалды. О’Брайан "тоналмай, кепілсіз, бейбітсіз, бітімсіз" үйіне қайтуға мәжбүр болды. Бұл О’Брайан мен О’Кончобайрдың ашық соғысына әкеп соқты; О’Брайан сол жылы "Коннахтқа әскермен шабуыл жасады; олар Уи Мэйннің иесі Конхобардың ұлы Тадг, Уа Сеаллайгты алып кетіп, Руайдри Уа Флайтбхертайгты өлтірді". Уа Флайтбхертайгтің өлімі Галлимге жасалған шабуылға қатысты екенін көрсетеді, бірақ О’Брайан осы мақсатқа жету үшін торт жыл күтуге мәжбүр болды. Төрт шеңбердің айтуынша, 1149 жылы "Тордхелбах Уа Бриан мен Мюнстерліктер Коннахтқа әскер басқарды, олар Маг Уа Мбриуинге жеткенше; олар ірі қара малдың көптеген олжасын алып, Дун Гейлхені қиратты; ал Корка Модхруадтың иесі Уа Локлан Гейлх өзенінде суға батып кетті". Маг Уа Мбриуин – Майх Сеоланың басқаша атауы – Галлимді және оның флотын жою О’Брайанның тактикасының бір бөлігі болғанын көрсетеді. Туыстар мен вассалдар патша олардың адалдығын сақтау үшін оларға қажетті нәрсені жеткізе алғанда ғана адал болады, сондықтан бай жазықтар олардың мүліктерінен, азық-түліктерінен және жақсы малдарынан тоналды. Бұл О’Кончобайрдың аймақтағы маңызды вассалы Уа Флайтбхертайгты әлсіретудің қосымша артықшылығы болды. Уа Локлан Корку Мо Друдтың, О’Брайанның вассалы болды және стратегиялық тұрғыдан Галвей шығанағында орналасқан. Осылайша, О’Брайан құрлықпен әскерін басқарып, Уа Локлан шығанақты кесіп өтіп, екеуі Галлимге теңіз және құрлықтан қоршау салды; бұл мүмкіндік Уа Локланның өліміне байланысты айқын сезіледі. Мүмкін, О’Брайан Уа Локланға Галвей шығанағының иелігі үшін күресуге рұхсат берген шығар, одан Фергал кланына, Майх Сеолаға, Медрайге және Уи Фиакрах Айнеге қарақшылық шабуылдар жасауға болады. 1151 жылы оқиғалар күтпеген бұрылысқа ұшырады, О’Брайанды Мюнстердің патшасы лауазымынан оның ұлы Мюрчертах құлатты. Мюрчертах кейіннен "Диармайд О’Брайанның және Диармайд Сугач О’Кончобайрдың ұлы Тадг" тарапынан "алдау арқылы" тұтқындалып, әкесіне тапсырылды. Бірақ Тадг мак Диармайд О’Брайан О’Брайанға қарсы көтеріліс жасады, нәтижесінде "Ройдри О’Кончобайрдың Тоирдхелбах ұлы онымен бірге Мюнстердің патшалығын қорғау үшін келді".

Де Бургтың 1230 жылғы қоршауы

Катал Кробдерг Уа Конхобаир Коннахт корольдігіндегі өзінің мәртебесін король Джонға және оның Ирландиядағы вассалдарының қолдауына қарызды болды. Одан бөлек, ол өзінің ұлы Аэд мак Катал Кробдеарг Уа Кончобайрды мұрагері ретінде мойындауға қол жеткізді. 1224 жылы Катал қайтыс болғаннан кейін, Аэд Силь Мюрдеагтың Дон Оге Магерагтисінен, Май Сеоланың Аид Уа Флайтбертайгінен және Ольстерден Тир Эогейннің О’Нейл басқыншылығынан қорғануға мәжбүр болды. О’Нилл мен Аэдтің бүлікші вассалдары кейін Аэдқа қарсы Коннахт корольі етіп Турлу мак Руаидри О’Конхобаирды тағайындады, оған Мойлургтың Макдермоты мен Курктың О’Флинн сияқты аз ғана вассалдар ғана қолдау көрсетті. Аэд нормандық одақтастарының көмегімен көтерілісті басуға қол жеткізді, бірақ «сол кезде Коннахтта тоналып, қиратылған бірде-бір шіркеу немесе жер болмады». Соғысты одан әрі уақыттық қиындыққа түсірген нәрсе – «Коннахт провинциясында сол кезде қатал ауру тарады: ол ауыр күйдіретін дерт еді, ол үлкен қалаларды тірі қалғансыз қалдырды». Соғыс барысында болған бір оқиға Аэдты алаңдатты: оның бұрынғы одақтастары Ленстер мен Мюнстердің нормандықтары Оңтүстік Коннахтқа басып кірді «және олар ұстаған барлық адамдарды өлтірді, ал олардың үйлері мен ауылдарын өртеп жіберді». Аэд бұған қатты ашуланды, себебі бұл оның бұйрығымен жасалмады, және нормандықтар «сол кезде Құдай Иеміз бен оның ағылшын ізбасарлары Коннахтта қандай жақсылықтарға қол жеткізгенін естіген кезде, қызғаныш пен ашкөздікпен толысқан». Бұл болашақтың белгісі еді. 1228 жылы нормандықтар Аэд мак Каталды өлтірді, ал Аэд мак Руайдри Уа Конхобаирді нормандықтар мен Коннахт басшылары оның орнына тағайындады. 1230 жылы Аэд пен оның вассалдары нормандықтарға қарсы шығып, «ешқашан оларды галлдарға бағындыруға мәжбүрлейтін билеушіге мойын бұрмаймыз» деп ант берді. Олар галлдарға үлкен шабуыл жасады, Руайдридің ұлы Аэд пен Батыс Коннахттың адамдары Уильям мен Адам Даффтың жас ұлын тонады, ал Донн Ок пен Магнустың ұлдары Сил Мюррейдің жаңа әскерлерімен Мак Госделб пен Тир Мэйнды Атлонға дейін тонады. Осыған жауап ретінде Ричард Мор де Бург Коннахт жеріне әскерін бастап кіріп, «елдің үлкен бөлігін қиратты». Де Бург өзімен бірге Фелим мак Катал Кробдерг Уа Конхобаирді алып келді, оны Аэд орнына король етуді ниеттенді. Олар Атлоннан Шеннон өзенінен өтіп, тікелей Галлимге бет алды. Галлимхедегі бекініс әлі де Аэд Уа Флайтбертайгтің қолында болды және ол Аэд мак Руайдри үшін оны қорғады (Аэд мак Катал оны көтерілісі үшін Иар Коннахтқа жер аударған еді). Көрініп тұрғандай, де Бург бекініске (және өте алаңдаған Уа Флайтбертайгке) жеткен кезде «Аэд мак Руайдри Коннахттықтармен оған көмекке келді, оның ішінде Мюрчертач О Конхобаирдің ұлдары». Шайқас барысында Аэд бекіністі жоғалтқан немесе одан бас тарған сияқты, себебі Коннахт жылнамаларында «Олар Галвей өзенінің батыс жағалауында болды, ал галлдар шығысында» деп жазылған. Алайда, бұл де Бург үшін шешуші фактор болған жоқ; бір аптаға жуық уақыт «әр күні олардың арасында көп шайқастар болып өтті, және галлдар осы жағдайда қалды, Коннахттықтардан кепілдік, тұтқын немесе мойынсұну алмады». Конфликттің нәтижесіздігіне қанағаттанбаған де Бург шығындарын азайтып, Конг бағытына «тауларға және ауылдың және теңіз аралдарының оқшау жерлеріне қашқан мал мен халықты қуу үшін» кетті. Бірақ кейінгі оқиғалар көрсеткендей, Дун Беал Галлимгедің стратегиялық орны де Бургқа әсер етті, және ол қайта оралуы мүмкін еді.

Де Бургтың 1232 жылғы қоршауы

1232 жылы де Бург қайтадан күшпен оралып, Федлим О’Коннорды тұтқынға алды және оның орнына Хью О’Коннорды қойды. Қамалды бақылауға алғаннан кейін де Бург ғимаратқа көптеген маңызды қосымшалар жасады.

O 1233 жылғы Кончбоэр қоршауы

1233 жылы Хью О’Коннор қайтыс болғанда Федлим О’Коннор бостандығына қол жеткізіп, қала мен қамалдың иелігіне қайта оралды. Ол де Бургтың қамал құрылыстарын бұзды.

Куттың қоршауы 16511652

Парламент қоршауы 1651 жылдың тамызынан 1652 жылдың мамырына дейін Ирландияны Кромвель басып алу кезінде өтті. Галвей – Ирландиядағы ирландтық католик күштерінің соңғы бекінісі болды және оның түсуі елді парламенттік билікке бағындыруға қарсы ұйымдастырылған соңғы қарсылықтың аяқталуын білдірді.

Гинкельдің 1691 жылғы қоршауы

Бұл қысқаша қоршау Вильям соғыстары кезінде болды. 1691 жылғы 12 шілдеде Аугрим шайқасында жеңіске жеткеннен кейін, ағылшын әскерлерінің қолбасшысы, голланд Вильям генералы Годерт де Гинкель, Лимерикке қарай жылжудан бұрын Галвей қаласын басып алуға шешім қабылдады. Галвейдің қорғанысы әлсіреген еді, бірақ азық-түлік қоры жеткілікті болды және күшейте түсуге уәде берілді. Қаланың губернаторы, Лорд Диллон, және әскери қолбасшы, генерал-лейтенант Д’Уссон, қарсы тұруды жөн көрді. 1691 жылғы 20 шілдеде 14 000 Вильям әскерінің колоннасы қаланы қоршап алып, сыртқы бекіністі басып алды. Басқа әскерлер күшейте түсуге арналған жолды кесіп тастады. Қала тұрғындарының қысымымен губернатор бас берді және келесі күні шартты келісімге қол қойылды. Осы шарт бойынша қала 26 шілдеде беріледі, ал кеткісі келетіндерге еркін өтуге және қалатын болғандарға толық кешірім берілді. Губернатор мен гарнизон күштері Лимерикке сүйемелдеп жіберілді, ал сэр Генри Беласиз жаңа губернатор болып тағайындалды.