Кіріспе
Итальяндық дәрігер және белсенді (1948–2021)
Джинно Страда (21 сәуір 1948 – 13 тамыз 2021) – итальяндық соғыс хирург, адам құқықтарын қорғайтын белсенді, бейбітшілік жолындағы белсенді және халықаралық бейүкіметтік ұйым Emergency-дің негізін қалаушы.
Ерте өмір және білім
Джинно Страда 1948 жылғы 21 сәуірде Миланның Сесто-Сан-Джованни қалашығында дүниеге келген. Гиосуэ Кардуччи лицейін бітіргеннен кейін, Страданың мансабының басты бағыты соғыстың құрбандарына көмектесу болды, оның ішінде қақтығыстарда тікелей зардап шеккендерге де, сондай-ақ соғыс салдарынан денсаулық сақтауға қол жеткізе алмай, емдеуге болатын ауруларға ұшырағандарға да көмек көрсетуді көздеді. АҚШ Ауғанстанға басып кіргеннен кейін, НАТО осы топпен жұмыс істеу мүмкін емес деп есептеген кезде Страда Талибан жетекшісі Мұхаммед Омармен келіссөздер жүргізді, осы арқылы олардың фронт сызығының артында аурухана ашуға мүмкіндік алды. 2003 жылы Страда Ауғанстанда жаңа босандыру орталығын ашты, ол Панджшир аңғарында және айналасындағы провинциялардағы маңызды орталыққа айналды. Орталық Ауғанстанның денсаулық сақтау министрлігі тарапынан гинекология, акушерлік және педиатрия салаларындағы мамандандырылған орталық ретінде мойындалды. 2013 жылға қарай Emergency төрт аурухана мен 34 емхананы пайдалануда болды, ал Қызыл Крест соғыс аяқталды деген сылтаумен елден қызметкерлерінің 95% -ын шығарып алды. 2001 жылдан бері «НАТО күштері» Ауғанстанда бірде-бір азаматтық аурухана салған жоқ, деп мәлімдеді Страда. Страда 2014 жылға дейін орталықта жұмыс істеді, және бүгінгі күні ол Африкада және одан тыс жерлердегі 30-ға жуық елден келген науқастарды емдеді. Салам жүрек хирургиясы орталығының идеясы Страданың адамның қадір-қасиеті мен құқықтарына қатысты бостандық пен сапалы өмірді қамтамасыз ету үшін тегін емдеуге құқық таңылмайтындығына сенуінен туындады: «Егер сіз медицинаны адам құқығы деп санасаңыз, онда бір жағынан жоғары технологиялық, тиімді медицина ұсынатын ауруханалар болуы мүмкін емес, екінші жағынан Африкаға барып, «Міне, бірнеше вакцинация және бірнеше укол» деп ойлау дұрыс емес. Біз, адамдар, баршамыздың құқықтары мен қадір-қасиеті тең деп ойлаймыз ба, жоқ па? Біз «Иә, солаймыз» дейміз», - деді ол 2013 жылғы The Observer журналына берген сұхбатында. Осы сенімнің нәтижесінде 2009 жылы Страда Африкадағы медициналық орталықтар құруды қолдау мақсатында Салам жүрек хирургиясы орталығының үлгісінде құрылған ANME (Африкалық медициналық орталықтар желісін) құруға атсалысты. 2017 жылы желіге кіретін екінші орталық – Уганданың Энтеббе қаласындағы балалар хирургиясы орталығының құрылысы басталды, жобаны Страданың досы Ренцо Пиано жасады. Олардың Сесилия Страда (1979 ж.т.) атты қызы бар, ол журналист. Терезаның 2009 жылғы 1 қыркүйекте Миланда қайтыс болғаннан кейін Сесилия Emergency президенті болып сайланды. Страда 2021 жылғы маусымда Emergency коммуникациялар бөлімінің жетекшісі Симонетта Голаға үйленді. 2021 жылғы 13 тамызда ол Францияның Руан қаласында демалыста жүргенде 73 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды.
Strada's main focus throughout his career was to help victims of war, including direct casualties of conflict and also those who, as a result of war, had no access to healthcare leaving them vulnerable to preventable diseases. After the United States invasion of Afghanistan, Strada negotiated with the Taliban leader Mohammed Omar when NATO deemed it impossible to deal with the group, in order to operate a hospital behind their frontlines. Strada then opened a new maternity centre in Afghanistan in 2003, which became a reference point in the Panjshir Valley and the surrounding provinces. The centre was recognised by the Afghan ministry of health as a centre of specialisation for gynaecology, obstetrics, and paediatrics. By 2013 Emergency was operating four hospitals and 34 clinics, while the Red Cross had withdrawn 95% of its personnel from the country on the grounds that the war had ended. Since 2001 up to that moment, "NATO forces" had yet to build civilian hospitals in Afghanistan, Strada claimed. Strada worked in the centre until 2014, and today it has treated patients from 30 different countries, both within Africa and further afield. The idea for the Salam Centre for Cardiac Surgery came from Strada's belief that the basis for the freedom and quality of human beings with regard to dignity and rights must also extend to the right to free treatment without discrimination: "If you think of medicine as a human right, then you cannot have some hospitals that offer sophisticated, very effective, hi tech medicine", he says, "and then go to Africa and think, 'OK, here's a couple of vaccinations and a few shots'. Do we think that we human beings, we are all equal in rights and dignity, or not? We say, 'Yes, we are.'" – interview in The Observer, 2013. This belief also meant that in 2009, Strada contributed to the creation of the ANME (African Network of Medical Excellence), with the aim of promoting the construction of Medical Centres of Excellence across Africa, based on the model of the Salam Centre for Cardiac Surgery. In 2017, construction began on the second centre to form part of the network, the Centre of Excellence in Paediatric Surgery in Entebbe, Uganda, based on a plan drawn up by Strada's friend, Renzo Piano. Together, they have a daughter, Cecilia Strada (b.1979), a journalist. Shortly after Teresa's death in Milan on 1 September 2009, Cecilia was elected to take over as president of Emergency. Strada married Simonetta Gola, Emergency's communications manager, in June 2021. On 13 August 2021, he died of a heart attack while on vacation in Rouen, France, at the age of 73.
Ерекше көріністер
Егер осы сәтте бір адам қасірет шегіп, не ауырып, не аш болса, бұл баршамызды алаңдатуы керек, себебі бір адамның күйзелісін елемеу – әрдайым зорлық актісі, ең төменгі қайраттылықтың бірі.
Марапаттар мен құрметтер
2001 жылы Страда Италияның ғылыми-зерттеу институты Istituto di Ricerche Internazionali Archivio Disarmo табыс еткен «Бейбітшілік үшін алтын көгершін» журналистік сыйлығымен марапатталды. 2006 жылы итальяндық әуесқой астроном Винченцо Казулли ашқан 248908 Гинострада астероиді оның құрметіне аталды. 2016 жылы Страда Сакена Якубимен бірге Сунхак Бейбітшілік сыйлығының иегері атанды.