Фолкленд аралдарының басшылары тарихы

Кіріспе

Жоқ, тізім. Фолкленд аралдарының губернаторы – Фолкленд аралдарындағы Британдық тәжінің өкілі, ол "Оның Әскерілік Салтанат есімінен және Оның Әскерілік Салтанат атынан" Ұлыбритания монархы болмаған кезде аралдардың де-факто мемлекет басшысы ретінде әрекет етеді. Губернатордың рөлі мен өкілеттіктері Фолкленд аралдары Конституциясының II тарауында баяндалған. Қызметтегі губернатор Үкімет үйінде тұрады, ол ресми резиденция болып табылады.

Тарих

Аралдардағы басшылық тарихы Фолкленд аралдары тарихымен тығыз байланысты. Аралдардағы алғашқы бекініс Порт-Сент-Луисте орналасты және оны 1764 жылы құрылған, үш жылдан кейін аяқталған француз бекінісінің әкімшісі Луи Антуан де Бугенвиль басқарды. Британдық бекіністің алғашқы басшысы – 1766 жылы Порт-Эгмонтта (бекініс бір жыл бұрын құрылған) HMS «Джейсон» кемесінің капитаны Джон Макбрайд болды. 1767 жылы француз бекінісі Порт-Сен-Луис испандықтарға өткізіліп, Пуэрто-Соледад деп аталды, алғашқы испан әскери әкімшісі – Фелипе Руис Пуэнте. 1776 жылы Америка Тәуелсіздік соғысының қысымы салдарынан британдықтар көптеген шетелдегі бекіністерінен бас тартты. Испанияның бекінісі 1811 жылы Пиреней соғысының нәтижесінде таратылды. 1829 жылы Луис Вернетті Оңтүстік Американың Біріккен Провинциялары Пуэрто-Луис (Фолкленд аралдары) әскери және азаматтық басшысы деп жариялады, бұл британ үкіметінің наразылығын тудырды. 1831 жылы Вернет үш американдық кемені тәркілеп, олардың экипаждарын оның тыйымдарына бағынбағаны үшін тұтқынға алды, бұл USS «Лексингтон» кемесінің шабуылына себеп болды. Жауап ретінде Ұлыбритания 1833 жылы Фолкленд аралдарындағы британдық билікті қайта орнату үшін күштер жіберді. Одан кейін Фолкленд аралдары негізінен Уэльс пен Шотландиядан келген адамдармен қоныстанды. Фолкленд аралдарының алғашқы губернаторы Ричард Клемент Муди болды, ол 1841 жылдан 1848 жылға дейін губернатор қызметін атқарды (1843 жылы лауазым «лейтенант-губернатордан» «губернаторға» өзгертілді). Муди Стенли қаласының орнын таңдап, оның құрылысын бастады, ал Муди Брук өзені оның құрметіне аталды. 1982 жылға дейін аралдарда британдық үкімет болды, содан кейін Аргентина Фолкленд аралдарына шабуыл жасап, 74 күн басып алды. Осы кезеңде британдық губернатор (Сэр Рекс Хант) елден қуылды, ал бригада генералы Марио Менендес Аргентинаның әскери хунтасы тарапынан «Мальвина, Оңтүстік Жоржия және Оңтүстік Сандвич аралдарының әскери губернаторы» (lang es) болып тағайындалды. Фолкленд соғысының соңында Аргентинаның капитуляциясынан кейін британдық губернатор оралды және Фолкленд аралдарының үкіметін жаңғырту қажеттігі шешілді. 1985 жылы Фолкленд аралдарының Конституциясы күшіне енді, ол губернатордың өкілеттіктерін едәуір шектеді, осы лауазымды Фолкленд аралдарының Атқару кеңесіне жауапты етті және заңмен губернатордың көптеген өкілеттіктерін иеленетін Бас атқарушы директор лауазымын құрды. 2009 жылы губернатордың рөлі мен өкілеттіктерін одан әрі нақтылайтын жаңа Конституция қабылданды.

The history of the leadership on the islands is closely related to the history of the Falkland Islands themselves. The first settlement on the islands was at Port St. Louis and was led by Louis Antoine de Bougainville, the administrator of the French settlement which started in 1764 and ended three years later. The first leader of a British settlement was John McBride, captain of HMS Jason, in 1766 at Port Egmont (the settlement being established a year earlier). The French settlement of Port St. Louis was transferred to the Spanish in 1767 and renamed Puerto Soledad, the first Spanish military administrator being Felipe Ruíz Puente. The British chose to withdraw from many overseas settlements in 1776 owing to the pressure of the American War of Independence. The Spanish settlement ended in 1811 as a result of the Peninsular War. In 1829 Luis Vernet was proclaimed Military and Civil Commander of Puerto Luis (the Falklands) by the United Provinces of South America, which elicited a protest from the British government. In 1831, Vernet seized three US vessels and imprisoned their crews for contravening his regulations on sealing, prompting a raid by the USS Lexington. In response, the United Kingdom sent a task force to reassert British sovereignty over the Falkland Islands in 1833. The Falklands were then settled, mainly by people from Wales and Scotland. The first governor of the Falklands was Richard Clement Moody, who was governor from 1841 to 1848 (the post was renamed 'governor' from 'lieutenant governor' in 1843). Moody selected the site for and founded Stanley and Moody Brook is named after him. There was then a British government on the islands until 1982 when the Falklands were invaded and occupied by Argentina for 74 days. During this time, the British governor (Sir Rex Hunt) was expelled and General of Brigade Mario Menéndez was appointed 'Military Governor of the Malvinas, South Georgia and the South Sandwich Islands' (lang es) by the Argentine military junta. Following the Argentine surrender at the end of the Falklands War, the British governor returned and it was decided that the government of the Falkland Islands should be modernised. In 1985 the Constitution of the Falklands came into force which greatly reduced the power of the governor, making the office more accountable to the Executive Council of the Falkland Islands and creating in law a new post of Chief Executive, to which many powers of the governor were delegated. In 2009 a new constitution was established which further defined the role and powers of the governor.

Тағайындау және өкілеттіктер

Губернаторды Ұлыбританиядағы сыртқы және одақтастық істер жөніндегі мемлекеттік хатшысының кеңесі бойынша король тағайындайды. Тағайындау іс жүзінде корольдық комиссиямен, корольдық қолтаңбамен бекітілген бұйрық бойынша жасалады. Конституцияға сәйкес, Фолкленд аралдарының атқару билігі корольге тиесілі, ал оның өкілеттіктерін губернатор корольдің атынан жүзеге асырады. Әдетте губернатор атқару билігін Фолкленд аралдарының Атқару кеңесінің кеңесі бойынша ғана іске асырады, ол Заң шығару жиналысының үш сайланған мүшесінен, бас атқарушы директорынан және қаржы директорынан тұрады. Сонымен қатар, бас прокурор және Оңтүстік Атлантикадағы британдық күштердің қолбасшысы шақыру бойынша кеңес отырыстарына қатысады, бірақ олар кеңес отырыстарында дауыс беруге құқылы емес. Губернатор сондай-ақ Атқару кеңесінің төрағасы болып табылады. Атқару кеңесінің кеңесі бойынша губернатор Атқару кеңесінің отырысын шақыруға, Заң шығару жиналысын таратуға және жалпы сайлауды жариялау арқылы шақыруға, таратылған жиналысты қайта шақыруға, Заң шығару жиналысы қабылдаған заңдарға корольдық келісім беруге, сондай-ақ Заң шығару жиналысы қабылдаған заңды қабылдамауға немесе қайта қарауға құқылы. Губернатор Заң шығару жиналысымен кеңескеннен кейін, Мейірімділік жөніндегі консультативтік комитеттің мүшелерін тағайындайды және оларды қызметтен босата алады. Консультативтік комитеттің кеңесі бойынша губернатор кез келген қылмыс үшін айыпталған адамға кешірім беруге, сондай-ақ аралдарда айыпталған кез келген адамның жазасын жеңілдетуге немесе тоқтатуға құқылы. Көп жағдайда губернатор Атқару кеңесімен кеңесіп, оның кеңесін қабылдауы тиіс. Дегенмен, конституцияда губернатор кеңеспен кеңеспеуге және тіпті оның кеңесіне қарсы шығуға рұқсат беретін ерекше жағдайлар қарастырылған, бірақ мұндай жағдайда губернатор Ұлыбританиядағы мемлекеттік хатшыға осы әрекеттің себептерін хабарлауға міндетті, ал Заң шығару жиналысы қабылдаған заңдарды тоқтатқан жағдайда, мемлекеттік хатшы алдын ала рұқсат беруі керек. Конституцияның 67-бабына сәйкес, егер губернатордың пікірінше, мұндай кеңес жақсы басқару мүддесіне зиян келтірсе немесе сыртқы істерге, қорғанысқа, ішкі қауіпсіздікке (полицияны қоса алғанда), әділеттілік жүйесіне, аудитке, мемлекеттік қызметке тағайындауларға, мемлекеттік қызметкерлердің тәртібіне және қызметтен босатуға, сондай-ақ мемлекеттік қызметті басқаруға әсер етсе, губернатор кеңестің кеңесіне қарсы шығуы мүмкін. Мұндай жағдайларда Атқару кеңесінің мүшелері мемлекеттік хатшыға шағымдануға құқылы. Губернатор Фолкленд аралдарының қорғанысы мен ішкі қауіпсіздігіне де жауапты (полиция мәселелерінен басқа), бірақ осындай мәселелер бойынша британдық күштердің қолбасшысымен кеңесуге конституциялық міндетті.

The governor is appointed by the King on the advice of his secretary of state for foreign and Commonwealth affairs in the United Kingdom. The appointment is actually made by a royal commission under the royal sign manual. Under the Constitution, executive authority of the Falkland Islands is vested in the King, and his authority is exercised on his behalf by the governor. The governor normally only executes executive power on the advice of the Executive Council of the Falkland Islands, which consists of three elected members of the Legislative Assembly, the chief executive and the director of finance. In addition, the attorney general and the commander of the British Forces in the South Atlantic attend council meetings by invitation, although they cannot vote in the council meetings. The governor also acts as the presiding officer of the Executive Council. Acting on the advice of the Executive Council, the governor has the power to call a meeting of the Executive Council, dissolve the Legislative Assembly and call a general election by proclamation, recall a dissolved Assembly, give royal assent to laws passed by the Legislative Assembly, and disallow or reintroduce a law passed by the Legislative Assembly. The governor also appoints the members and can remove members of the Advisory Committee on the Prerogative of Mercy after consulting the Legislative Assembly. On the advice of the advisory committee, the governor may grant pardons to anyone convicted of any offence, as well as commute or remit any sentence of any person convicted on the islands. In most cases, the governor must consult with the Executive Council and accept its advice. There are exceptions, however, set out in the constitution, when the governor is permitted to not consult the council and even go against its advice, but in this eventuality, the governor is required to inform the secretary of state in the United Kingdom of the reasons for this action, and in the case of blocking laws passed by the Legislative Assembly, the secretary of state must give prior authorisation. Under section 67 of the constitution, the governor may go against the advice of the council if in his or her judgement, it would be right to do so in the interests of good governance or if such advice would affect external affairs, defence, internal security (including the police), administration of justice, audit, appointments to the public service, the discipline and removal from office of public officers, and the management of the public service. In all these instances the members of the Executive Council can appeal to the secretary of state. The governor is also responsible for the defence and internal security of the Falklands (with the exception of police matters), although the governor is constitutionally obliged to consult with the commander of the British Forces on such matters.

Әкімнің міндетін атқарушы

Егер губернатордың лауазымы бос қалса немесе қазіргі губернатор Фолкленд аралдарында болмаса немесе өзінің міндеттерін орындай алмаса, король өзінің мемлекеттік хатшысының кеңесімен конституцияның 24-бабына сәйкес әрекет ететін губернаторды тағайындай алады. Әрекет ететін губернатор лауазымға кіріспес бұрын ант беруі тиіс және жаңа губернатор тағайындалғанға дейін немесе қазіргі губернатор өзінің міндеттерін қайта орындайтын болғанға дейін губернатордың барлық құқықтары мен міндеттерін атқарады.

Ант немесе ант беру

Конституцияның 23(3) бабына сәйкес, губернатор лауазымдық өкілеттіктерін жүзеге асыруға кіріспес бұрын, адалдыққа берілген ант және лауазымдық ант қабылдауы тиіс. Лауазымдық анттың мәтіні Конституцияның Б қосымшасында белгіленген:
"Мен, [аты-жөні], Ең Көрікті Патша Карл III-ге, оның мұрагерлеріне және Фолкленд аралдары халқына адал қызмет етемін және Фолкленд аралдарында қолданыстағы Конституцияны және басқа да заңдарды губернатор лауазымында сақтайтыныма (немесе салтанатты түрде растайтыныма) ант етемін. (Құдай маған көмектессін)."