Кіріспе

Адам (Homo sapiens) денесіндегі ақуызды кодтаушы ген.

Аңгиомотин (AMOT) – адамдарда AMOT генімен кодталатын ақуыз. Ол аңгиостатинге байланысатын motin отбасының ақуыздарына жатады, оған аңгиомотин, аңгиомотинге ұқсас 1 (AMOTL1) және аңгиомотинге ұқсас 2 (AMOTL2) кіреді. Бұл ақуыздардың N-ұшында спираль тәрізді домендері және C-ұшында консенсус PDZ байланысу домендері бар.

Ашылу

Ангиомотин 2001 жылы ангиостатиннің 1-4 шынжыр шеңберлерін кодтайтын конструкцияны пайдаланып, ангиостатинмен байланысатын пептидтерді іздеу үшін плаценталық ашытқының екі гибридті кДНҚ кітапханасын скринингтеу арқылы табылды.

Белоктың құрылымы

Ангиомотинге екі шашыраңқы изоформасы белгілі: p80 және p130. Баламаша шашыраңқылық тіндерге тән. p130 экспрессиялайтын жасушаларда p80 экспрессиялайтын жасушаларға қарағанда актин мөлшері көп. p80 – p130-ның ыдырауының нәтижесі емес, себебі p130-да мұндай түрлендіру үшін потенциалды протеолитикалық ыдырау орны жоқ. N-терминалды спиральді домендермен және C-терминалды PDZ байланысу мотивтерімен сипатталады, ал ангиостатин байланысу домені (ABD) орталық аймақта орналасқан. ABD клеткадан тыс, ал спиральді домен мен PDZ байланысу домені клеткаішілік деп болжанады. Ангиомотин p130, p80-ден глютаминге бай 409 аминқышқылынан тұратын N-терминалды цитоплазмалық кеңейтіммен ерекшеленеді, ол p130-дың F-актинге және жасушалардың тығыз байланысына байланысуына көмектеседі. Бұл байланыс актинді цитохалазин B-мен тұрақсыздандырғаннан кейін де сақталады. Плазминогенді және оның туындыларын байланыстыра алатын басқа беттік белоктар сияқты, ангиомотинде сигналдық тізбек болмауы мүмкін, сондықтан жасуша бетімен байланысы белок-белок өзара әрекеттесуі арқылы жүзеге асуы мүмкін, бұл әдетте классикалық емес секреция деп аталады. Ангиостатиннің қатысуымен ангиомотин p80 экспрессиялайтын эндотелийлік жасушалардың миграциясы және in vitro түтікшелердің қалыптасуы төмендейді. Бұл байқаулар миграциялайтын жасушалардың алдыңғы жиегінде ангиомотиннің орналасуымен сәйкес келеді. Сондықтан ангиостатин – ангиомотиннің тежегіші. Ангиомотин p80 ангиостатинді жасуша бетінде анықтап, байланыстырады. Қытай хомягының жасушасының бастапқы эндотелийінде ол жасушалардың байланыс нүктелеріне орналасады, ZO-1-ге қосылады және MAGI-1-мен өзара әрекеттеседі. Ол эндотелийлік жасушалардың байланыс нүктелерінің құралуында да рөл атқарады. p80 және p130-дың салыстырмалы экспрессия деңгейлері миграциялық және миграциялық емес жасушалық фенотип арасындағы ауысуды реттейді, мұнда p80-ның гомоолигомеризациясы және екі изоформаның гетероолигомеризациясы осы реттеу үшін маңызды. және жаңа консервацияланған домен арқылы LATS2-ні белсендіру. YAP және TAZ белсенділігі AMOT және AMOTL1 өзара әрекеттесуі арқылы шектелуі мүмкін, ал мұндай өзара әрекеттесу TAZ-дың WW доменіне және AMOT-тың N-терминалындағы Proline-Proline-x-Tyrosine мотивіне байланысты. Позициялық Hippo сигнализациясында, сыртқы және ішкі жасушалар тиісінше полярлы және полярсыз, AMOT және AMOTL2 Hippo жолын белсендіру және жасуша тағдырын анықтау үшін маңызды. Поляр емес ішкі жасушаларда AMOT адгеренс байланыс нүктелеріне (AJ) орналасады, ал N-терминалды домендегі Ser176 GPCR сигнализациясынан кейін LATS-пен фосфорилирленеді, бұл актин байланысу белсенділігін тежеп, AMOT-LATS өзара әрекеттесуін тұрақтандырады, Hippo жолын белсендіруге көмектеседі. Осылайша, AMOT LATS-тың тікелей субстраты болып табылады және оның Ser176 фосфорилирленуі жасуша миграциясын және ангиогенезді тежейді. Сыртқы жасушаларда жасуша полярлығы AMOT-ты базальтеральды адгеренс байланыс нүктелерінен апикальды домендерге бөліп, Hippo сигнализациясын басады. Сондықтан AMOT Hippo жолының молекулалық қосқышы ретінде әрекет етеді және F-актинді LATS белсенділігімен байланыстырады. Hippo жолы бойымен AMOT-тың Merlin-ге байланысуы оның өзін-өзі тежеуін босатады және Merlin-нің LATS1/2-ге байланысуын ынталандырады. Merlin-нің өзін-өзі тежеуші құйрығының сыртындағы Ser518 фосфорилирленуі байланысуға кедергі келтіреді және осылайша Hippo жолы киназасының белсендірілуін тежейді. USP9x AMOT-тың убиквитинмен байланысты айналымын реттейді, ал AMOT-тың деубиквитиленуі оның тұрақтандырылуына және YAP/TAZ белсенділігінің төмендеуіне әкеледі.

Қатерлі ісік зерттеулері

Ангиомотинді нысанаға алған ДНК вакцинациясы эндотелиялық жасуша бетінде AMOT-ты анықтайтын антиденелерді өндірді, бұл миграцияны тежеді. Ол *in vivo* жағдайында 150 күнге дейін ангиогенезді тоқтатып, трансплантацияланған ісіктердің өсуіне кедергі келтірді. AMOT-ты кодтайтын ДНК вакциналары және адамның EGF рецепторы 2 (Her 2)/neu онкогенінің жасушадан тыс және трансмембраналық домендерінің үйлесімі Her 2/neu трансгенді тышқандарда сүт безі қатерлі ісігінің прогрессиясын тежеді және ісіктің тамырлануын нашарлатты, бұл AMOT-ты нысанаға алған ДНК вакцинациясы ангиостатиннің әсерін имитациялауға қолданылуы мүмкін екенін көрсетті, сондай-ақ уытты әсері немесе қалыпты қан тамырларының зақымдануы анықталған жоқ. Адамның сүт безі қатерлі ісігінің тіндерінде AMOT бақылау тобымен салыстырғанда жоғары экспрессияланады, ал оның деңгейі ангиогенездің басқа маркерлерімен байланысты. AMOT сүт безі ісігінің көбеюі мен таралуына және науқастардың ұзақ мерзімді өмір сүруіне байланысты, сондықтан ол терапия үшін перспективті нысана болуы мүмкін. Меланома үшін AMOT эндотелиялық аталық жасушаларда (EPC) ерігіш жасушалық адгезия молекуласының (sCD146) бір түрімен байланысады. EPC-дегі AMOT-ты үнсіздендіру sCD146-ның ангиогендік әсерін тежейді, мысалы, EPC-нің Matrigel-дегі миграциясы, көбеюі және капилляр тәрізді құрылымдарды құру қабілеті.