Кіріспе
Kailua Kona – Гавай округінің (Гавай, АҚШ) инкорпоратталмаған қауымдастығы және халық санағы бойынша белгіленген жері. Көбінесе оны жай ғана Кона деп атайды (оның аты өзі қарастыратын ауданмен ортақ), сондай-ақ Кона қаласы деп те атайды, кейде Каилуа (Оаху аралының жел жағындағы қауымдастықпен аты бірдей), сондықтан бұл атау сирек қолданылады. Kailua Kona – Гавай аралындағы (Хилодан кейін) екінші ірі елді мекен және аралдың батыс жағындағы ең ірісі, ол сауда және туризм орталығы болып табылады. Kailua Kona-ға Кона халықаралық әуежайы қызмет көрсетеді, ол солтүстікке қарай орналасқан, іргелес Калауа CDP-де жатыр. 2020 жылғы халық санағы бойынша халық саны 19 713 адамды құрады, 2010 жылғы санақ бойынша 11 975 адам болған. Kailua Kona 2006 жылғы Кихоло шығанағындағы жер сілкінісінің эпицентріне ең жақын ірі елді мекен еді. 2020 жылғы халық санағында Kailua Kona-ның шекаралары айтарлықтай өзгерді. Kailua Kona-ның шығыс бөлігі көршілес Holualoa CDP-нің құрамына кірді, ал Holualoa-ның батыс бөлігі Kailua Kona-ның құрамына енді.
Census designated place in Hawaii, U. S.
Kailua Kona is an unincorporated community and census designated place (CDP) in Hawaii County, Hawaii, United States. It’s most commonly referred to simply as Kona (a name it shares with the district to which it belongs), but also as Kona Town, and occasionally as Kailua (a name it shares with a community on the windward side of Oahu), thus its less frequent use. Kailua Kona is the second largest settlement on the island of Hawaii (after Hilo) and the largest on the island's west side, where it is the center of commerce and the tourist industry. Kailua Kona is served by Kona International Airport, just to the north in the adjacent CDP of Kalaoa. The population was 19,713 at the 2020 census, up from 11,975 at the 2010 census. Kailua Kona was the closest major settlement to the epicenter of the 2006 Kiholo Bay earthquake. Kailua Kona's boundaries were altered significantly for the 2020 census. The eastern portion of Kailua Kona became part of the neighboring Holualoa CDP, while the western portion of Holualoa became part of Kailua Kona.
Тарих
Бұл қауымдастықты 1795 жылы архипелагты біріктіруге дейін Конаның басшысы болған король Камехамеха I үкімет орны ретінде құрған. Кейіннен ол жаңа біріккен Гавай Корольдігінің астанасы болып белгіленді. Астана кейін Лахаинаға, содан кейін Гонолулуға көшірілді. Калоко-Хонокохау ұлттық тарихи саябағындағы патшалық балық шаруашылықтары біріккен Гавай мәдениетінің ортасы болды. Кейіннен бұл қала Гавай корольдық отбасының демалыс орнына айналды. 1900 жылдардың соңына дейін Кайлуа-Кона көбінесе шағын балықшы ауылы болып келді. 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басында аймақта туризм мен инвестициялардың нәтижесінде жылжымайтын мүлік және құрылыс саласында өркендеу болды. 2014 жылы Гавайдің туған ағаштарын сақтау және қорғау мақсатымен Каилуа-Конада Паламануи қоғамдық орман қоры құрылды.
География
Каилуа Кона (19.649973, -155.994028) координаталарында орналасқан, Каилуа шығанағының жағалауы бойында және Хуалалай жанартауының оңтүстік беткейіне қарай созылған. Каилуа Конада немесе Гавайи аралының Кона жағында ірі өзендер мен ағыстар жоқ. Каилуа Конаның солтүстігінде Калауа, оңтүстігінде Холуалоа, ал батысында Тынық мұхиты – Каилуа шығанағынан бастап Хонокохау шығанағына дейін шектеседі. Каилуа Конаның пошталық коды 96740 (пошта жәшіктері үшін – 96745).
2000 жылғы халық санағы деректері
2000 жылғы санақ бойынша Каилуа-Конада 9 870 адам, 3 537 үй шаруашылығы және 2 429 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 4 322 тұрғын үй, орташа тығыздығы көрсетілген. Халықтың этникалық құрамы: 38,7% ақ нәсілді, 0,5% қара немесе афроамерикалық, 0,5% американдық үндістер, 18,3% азиялық, 13,2% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,9% басқа нәсілдер және 27,07% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 10,2% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 3 537 үй шаруашылығының 35,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 49,6% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 13,6% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 31,3% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 22,6% жеке адамдардан тұрды, ал 7,2% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұратын болды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,78 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,26 адамды құрады. Каилуа-Конада халық жас бойынша таралып кеткен: 27,3% 18 жасқа дейінгілер, 9,0% 18-24 жас аралығындағылар, 28,8% 25-44 жас аралығындағылар, 24,9% 45-64 жас аралығындағылар және 10,0% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 36 жасқа тең. Әр 100 әйелге 98,8 еркек шамасында. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 95,8 еркек шамасында. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 40 874 доллар, ал отбасының орташа табысы 46 657 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 30 353 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 26 471 доллар болды. Адам басына шаққандағы табыс 20 624 долларға тең. Халықтың 10,8% және отбасылардың 6,5% кедейлік шегінен төмен тұрды. Жалпы халықтың 11,9% 18 жасқа дейінгілер және 3,9% 65 жастан асқандар кедейлік шегінен төмен өмір сүрді.
Экономика
2008 жылғы ұлттық қаржылық дағдарыс кезінде Kailua Kona экономикалық төмендеуді бастан өткерді, бірақ 2010 жылдардың басында айтарлықтай өсім мен экономикалық дамуды қамтыды. Туризм де 2000 жылдардың соңында азайды, бірақ содан бері қайта жандануды көрді. 2010 жылдан 2017 жылға дейін әуемен келген саяхатшылар саны шамамен 160%-ға өсті. Гавайи университеті 2015 жылы жаңа Гавайи қауымдық колледжінің Паламануи кампусында алғашқы сабақтарын өткізді. 2000 жылдардың басынан бері Кона аймағы Пуʻу ʻŌʻō және Kīlauea вулкандарынан шыққан вогтың көп мөлшерін бастан өткерді, бірақ 2018 жылдың мамырында Kīlauea эмиссиясын тоқтатқаннан кейін жағдай өзгерді. Kailua Kona-ның ауасы соңғы онжылдықтардағыдан тазарақ.
Көрермендер мен іс-шаралар
Каилуа Кона жыл сайынғы Ironman әлем чемпионаты триатлоны, жыл сайынғы Кона кофе фестивалі және Гавай халықаралық Billfish турниріне төңкерілген қала. Кона кофесі – Кофея арабиканың Солтүстік және Оңтүстік Кона аудандарының Хуалалай және Мауна-Лоа тауларының беткейлерінде өсірілетін түрі. Кона тарихи қоғамы кофеге байланысты екі тарихи орынды басқарады: Кона кофесінің тірі тарихы фермасы және Каилуа Конаның оңтүстігіндегі Гринвелл дүкен-мұражайы. Ali'i Drive, Каилуаның мұхит жағалауындағы орталық көшесі, Каилуа Кона портынан басталады. Бұл көше сондай-ақ "Кона жағалауындағы патшалық іздер" деп аталатын Гавайидің көрнекті жолы мәртебесін алды. Бұл жол бойында жүзделген жылдардан сақталған археологиялық орындар бар. Порттың солтүстігінде Камакахону патшалық резиденциясы және Ахуена Хейау орналасқан, ал жақын жерде қазір Король Камехамеханың Кона Бич қонақ үйі тұр. Тағы бір патшалық резиденция – Хулихи сарайы, 1914 жылға дейін Гавайи патшалық отбасының мүшелері пайдаланған. Тарихи Кона қонақ үйі және басқа да дүкендер көшеде орналасқан. Көшедегі шіркеулерге Мокуайкауа шіркеуі (Гавайидегі алғашқы христиан шіркеуі, қауымдастық 1820 жылы құрылған), Қасиетті Михаил Архангел католик шіркеуі және Мокуайкауадан кейін салынған, 1800-1900 жылдары христиан миссионерлерінің қону орны ретінде пайдаланылған Тірі тастар шіркеуі кіреді. Парктерге Лаалоа шығанағы (сонымен қатар "Жасқыр құмдар" немесе "Ақ құм жағажайы" деп те аталады) және су астында жүзуге танымал Кахалу шығанағы жатады. Дельфиндермен бірге жүзуге, киттерді бақылауға және мұхитта балық аулауға мүмкіндік беретін қайық саяхаттары әдетте Хонокохау портынан басталады.
Медиа
Каилуа Конаны KLEI телеарнасы және канадалық баспагер Black Press Media (Black Press Group Ltd.)—жай ғана Black Press деп те белгілі—қызмет көрсетеді, оның штаб-квартирасы Канаданың Британдық Колумбия провинциясындағы Суррей қаласында орналасқан. West Hawaii Today газеті де осы Black Press Media-ға қарасты.
Білім
Гавайи білім беру департаменті мемлекеттік мектептерді басқарады. Кеалакехе бастауыш мектебі, Кахакай бастауыш мектебі, Кеалакехе орта мектебі және Кеалакехе жоғары мектебі Каилуа елді мекенінде орналасқан. Ұлттар университеті, "Жастар миссиясы" оқу орталығы Кайлуа-Конада орналасқан.