Кіріспе

Сот үйі мен түрме тас – Небраска штатының Бриджпорт қаласының жанында орналасқан екі тас құрылым. Орегон-Калифорния жолы, Мормон жолы, Пони Экспресс жолы және Сидни-Дедвуд жолының бәрі осы тастардың жанынан өтті. Бұл екі тас 19 ғасырда батысқа сапар шеккен көптеген пионерлер үшін жол нұсқасы болды. Көптеген саяхатшылар осы тастарды көру үшін Орегон жолынан 8 шақырымға дейін қашықтап кететін. Батысқа қарай көшіп бара жатқан жүздеген адамдар өздерінің саяхат күнделіктерінде Сот үйі тасын (бастапқыда Макфарлан қамалы деп те аталған) еске алды. "Сот үйі" деген ат алғаш рет 1837 жылы қолданылған. 1845 жылы бір саяхатшы осы тасты "болаңнан тікелей көтерілген ескі қамалдың қираған қалдықтарына ұқсайды. Оған қарағанда, оның құрылысына адам қолы тигендей сезіледі. Саяхатшылар оны Сот үйі деп атаған, бірақ ол Капитолийге көбірек ұқсайды" деп сипаттаған. Солтүстік Плат аймағынан 122 метр (400 фут) биіктікте көтерілетін Сот үйі мен түрме тастары Брюль сазы, Геринг құмтасы және жанартау күлінен тұрады. Бұл тас құрылымдар Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне және Небрасканың табиғи аумақтар тізіліміне енгізілген.

Тарих

Роберт Стюарт (саяхатшы) 1812 жылы Сот үйі мен Түрме үйі тасын алғаш рет сипаттады. 1849 жылы Калифорния алтын асыру кезінде бұл төбелер қамалдар, шіркеу және қабірлер деп аталды. Сот үйі мен Түрме үйі деген атау ең көп қолданылды. Қабақ өзені бұл таулардың жанында иілім жасап, ағаштармен көмкерілген шалғынды кемпингке ыңғайлы жасайды. Бұл иілімде тері аулаушылар, жергілікті американдықтар, Калифорния мен Қара тауларға жол тартқан алтын іздеушілер мен әскерилер кемпеске тоқтаған деген мәлімет бар. Оңтүстік-шығысқа қарай Қабақ өзені бойында Пони Экспресс станциясының орны сақталған. Пони Экспресс және әскерилер, сондай-ақ Сиднейдің Қара таулар жолы батыс жағынан қысқа жолды пайдаланды. Бұл таулар – шығыстан келе жатқан саяхатшылар үшін алғашқы көзге түсетін жерлер. Тіпті Колорадо штатының Джулсбург қаласы арқылы Оңтүстік Платт өзенін кесіп өткен эмигранттардың күнделіктерінде де бұл таулар туралы айтылған.

Геология

Сот үйі мен түрме үйі тастары Солтүстік Плат өзенімен бөлінген ежелгі үстірттің қалдықтары болып табылады. Олар уақыт өте келе бөлініп кеткен жақын маңдағы төбелердің қалдықтары. Теңіз деңгейінен 1234 метр биіктікте олар Pumpkin Creek-тен 240 метр (73 метр) жоғары көтеріледі. Солтүстік Плат аңғарынан 400 метр (122 метр) жоғары тұрған Сот үйі мен Түрме тастары Брюль балшығынан, Геринг құмтасынан және жанартау күлінен құралған. Бұл тау жыныстары тарихи орындардың ұлттық тізілімінде және Небрасканың табиғи аумақтар тізілімінде тізімделген.