Кіріспе
Ұшақтанудың алдын алуға арналған қоспа. Ұшақтануға қарсы агент – ұнтақ немесе дән пішіндес материалдарға, мысалы, ас тұзы немесе кондитерлік өнімдерге, ұшақтанудың (қатаюдың) пайда болуын болдырмау және орау, тасымалдау, құйылу және қолдануды жеңілдету үшін қосылатын қоспа. Қатаю механизмдері материалдың табиғатына байланысты. Кристалдық қатты заттар көбінесе сұйық көпірлердің түзілуі және микрокристалдардың одан әрі бірігуі арқылы қатаяды. Аморфты материалдар шыны тәрізді өтулер және тұтқырлықтың өзгеруі арқылы қатаяды. Полиморфты фазалық өтулер де қатаюға себеп болуы мүмкін. Кейбір ұшақтануға қарсы агенттер артық ылғалды сіңіріп алу арқылы немесе бөлшектерді қаптау арқылы оларды су өткізбейтін етеді. Мысалы, ас тұзына қосылатын, жиі қолданылатын кальций силикаты (CaSiO3) ұшақтануға қарсы агент, суды да, майды да сіңіреді. Ұшақтануға қарсы агенттер тағамдық емес өнімдерде де қолданылады, мысалы, жол тұзы, тыңайтқыштар, косметика және жуғыш заттар. Кейбір зерттеулер ұшақтануға қарсы агенттердің тағамның қоректік құндылығына кері әсер ететінін көрсетеді; мұндай зерттеулердің бірі көптеген ұшақтануға қарсы агенттердің тағамға қосылған С витаминінің қосымша ыдырауына әкелетінін көрсетті.
An anticaking agent is an additive placed in powdered or granulated materials, such as table salt or confectioneries, to prevent the formation of lumps (caking) and for easing packaging, transport, flowability, and consumption. Caking mechanisms depend on the nature of the material. Crystalline solids often cake by formation of liquid bridge and subsequent fusion of microcrystals. Amorphous materials can cake by glass transitions and changes in viscosity. Polymorphic phase transitions can also induce caking. Some anticaking agents function by absorbing excess moisture or by coating particles and making them water repellent. Calcium silicate (CaSiO3), a commonly used anti caking agent, added to e. g. table salt, absorbs both water and oil. Anticaking agents are also used in non food items such as road salt, fertilisers, cosmetics, and detergents. Some studies suggest that anticaking agents may have a negative effect on the nutritional content of food; one such study indicated that most anti caking agents result in the additional degradation of vitamin C added to food.
Мысалдар
Тұздағы ұйысуға қарсы зат ингредиенттерде, мысалы, "ұйысуға қарсы зат (554)" деп көрсетіледі, ол натрий алюминосиликаты болып табылады. Бұл өнім көптеген саудалық ас тұздарында, сондай-ақ құрғақ сүтте, жұмыртқа қоспаларында, қант өнімдерінде, ұн мен дәмдеуіштерде кездеседі. Еуропада натрий ферроцианиді (535) және калий ферроцианиді (536) ас тұзында жиі қолданылатын ұйысуға қарсы заттар болып табылады. Қымбат ас тұзында қолданылатын "табиғи" ұйысуға қарсы заттарға кальций карбонаты мен магний карбонаты жатады. Диатомит, негізінен кремний диоксидінен (SiO2) тұрады, жануарларға арналған азықта, әдетте өнімнің құрғақ салмағының 2% мөлшерінде қосылып, ұйысуға қарсы зат ретінде қолданылуы мүмкін.