Кіріспе

Ұшақтанудың алдын алуға арналған қоспа. Ұшақтануға қарсы агент – ұнтақ немесе дән пішіндес материалдарға, мысалы, ас тұзы немесе кондитерлік өнімдерге, ұшақтанудың (қатаюдың) пайда болуын болдырмау және орау, тасымалдау, құйылу және қолдануды жеңілдету үшін қосылатын қоспа. Қатаю механизмдері материалдың табиғатына байланысты. Кристалдық қатты заттар көбінесе сұйық көпірлердің түзілуі және микрокристалдардың одан әрі бірігуі арқылы қатаяды. Аморфты материалдар шыны тәрізді өтулер және тұтқырлықтың өзгеруі арқылы қатаяды. Полиморфты фазалық өтулер де қатаюға себеп болуы мүмкін. Кейбір ұшақтануға қарсы агенттер артық ылғалды сіңіріп алу арқылы немесе бөлшектерді қаптау арқылы оларды су өткізбейтін етеді. Мысалы, ас тұзына қосылатын, жиі қолданылатын кальций силикаты (CaSiO3) ұшақтануға қарсы агент, суды да, майды да сіңіреді. Ұшақтануға қарсы агенттер тағамдық емес өнімдерде де қолданылады, мысалы, жол тұзы, тыңайтқыштар, косметика және жуғыш заттар. Кейбір зерттеулер ұшақтануға қарсы агенттердің тағамның қоректік құндылығына кері әсер ететінін көрсетеді; мұндай зерттеулердің бірі көптеген ұшақтануға қарсы агенттердің тағамға қосылған С витаминінің қосымша ыдырауына әкелетінін көрсетті.

Мысалдар

Тұздағы ұйысуға қарсы зат ингредиенттерде, мысалы, "ұйысуға қарсы зат (554)" деп көрсетіледі, ол натрий алюминосиликаты болып табылады. Бұл өнім көптеген саудалық ас тұздарында, сондай-ақ құрғақ сүтте, жұмыртқа қоспаларында, қант өнімдерінде, ұн мен дәмдеуіштерде кездеседі. Еуропада натрий ферроцианиді (535) және калий ферроцианиді (536) ас тұзында жиі қолданылатын ұйысуға қарсы заттар болып табылады. Қымбат ас тұзында қолданылатын "табиғи" ұйысуға қарсы заттарға кальций карбонаты мен магний карбонаты жатады. Диатомит, негізінен кремний диоксидінен (SiO2) тұрады, жануарларға арналған азықта, әдетте өнімнің құрғақ салмағының 2% мөлшерінде қосылып, ұйысуға қарсы зат ретінде қолданылуы мүмкін.