Calcium hydroxide solution
the saturated solution of calcium hydroxide
Әк су – кальций гидроксидінің қаныққан сулы ерітіндісі. Кальций гидроксиді, Ca(OH)₂, бөлме температурасында суда аз еруге қабілетті (25 °C температурада 1,5 г/л). "Таза" (яғни, толық қанықпаған немесе аздап қаныққан) әк суы мөлдір және түссіз, жеңіл топырақ иісімен және кермекті/ащы дәмімен сипатталады. Оның pH көрсеткіші 12,4-ке тең, ол сілтілік табиғатын көрсетеді. Әк су ағаштан емес, әктастан шыққан атымен аталған. Әк суды кальций гидроксидін (Ca(OH)₂) сумен араластырып, ерімеген қалдықтарды (мысалы, сүзу арқылы) жою арқылы дайындауға болады. Егер артық кальций гидроксиді қосылса (немесе қоршаған ортаның жағдайлары өзгерсе, мысалы, температура жеткілікті түрде көтерілсе), артық кальций гидроксидінің біртекті суспензиясы нәтижесінде сүттей ерітінді пайда болады. Бұл сұйықтық дәстүрлі түрде әк сүті деп аталады.
Limewater is a saturated aqueous solution of calcium hydroxide. Calcium hydroxide, Ca(OH)2, is sparsely soluble at room temperature in water (1.5 g/L at 25 °C). "Pure" (i. e. less than or fully saturated) limewater is clear and colorless, with a slight earthy smell and an astringent/bitter taste. It is basic in nature with a pH of 12.4. Limewater is named after limestone, not the lime fruit. Limewater may be prepared by mixing calcium hydroxide (Ca(OH)2) with water and removing excess undissolved solute (e. g. by filtration). When excess calcium hydroxide is added (or when environmental conditions are altered, e. g. when its temperature is raised sufficiently), there results a milky solution due to the homogeneous suspension of excess calcium hydroxide. This liquid has been known traditionally as milk of lime.
Қолданбалар
Жоғарыда көрсетілген химиялық қасиеттер мектеп зертханаларында газ тәрізді үлгілерде көмірқышқыл газының бар екенін анықтау және карбонаттау процесі арқылы қантты тазарту үшін жиі қолданылады.
The above chemical properties are commonly used for testing the presence of carbon dioxide in gaseous samples in school laboratories, and refining of sugar in a process called carbonatation.
Суды тазарту
Известь суы судың қатаңдығын азайту үшін әктас жұмсарту деп аталатын процесте қолданылады. Сонымен қатар, ол қалалық сарқынды суларды тазалауда нейтралдаушы зат ретінде пайдаланылады.
Limewater is used in a process known as lime softening to reduce water hardness. It is also used as a neutralizing agent in municipal waste water treatment.
Өнер
Буон фреска техникасында әк суы бояудың еріткіші ретінде жаңа жабынған сылаққа жағу үшін қолданылады. Тарихи тұрғыдан қарағанда, бұл әк бояу деп белгілі.
In buon fresco painting, limewater is used as the colour solvent to apply on fresh plaster. Historically, it is known as the paint whitewash.
Жеке күтім және сәндеу
Шашты әк суымен өңдеу оны қатайтып, ағартады, сонымен қатар, онда мекен ететін тырнақайлар мен масаларды да жояды. Диодор Сицилий кельттерді былай сипаттады: "Олардың сыртқы түрі қорқынышты. Олардың бойы аса ұзын, айқын ақ тері астында бұлшықтары толқындайды. Шаштары сары, бірақ тек табиғи емес: олар оны бүгінге дейін жасанды түрде ағартады, әкпен жуып, маңдайларынан шашады. Олар ағаштан жасалған құбыжықтарға ұқсайды, шаштары жылқының жал-құйрығындай қалың әрі түйінделген. Кейбіреулері сақалын қырып тастайды, ал басқалары – әсіресе жоғары лауазымдылары, екі жағын қырып, бірақ аузын жабатын мұртты қалдырады".
Treating one's hair with limewater causes it to stiffen and bleach, with the added benefit of killing any lice or mites living there. Diodorus Siculus described the Celts as follows:
"Their aspect is terrifying They are very tall in stature, with rippling muscles under clear white skin. Their hair is blond, but not only naturally so: they bleach it, to this day, artificially, washing it in lime and combing it back from their foreheads. They look like wood demons, their hair thick and shaggy like a horse's mane. Some of them are clean shaven, but others – especially those of high rank, shave their cheeks but leave a moustache that covers the whole mouth ".
Тамақ дайындау
Известь суы жүгеріні орамдық тортилья және басқа да тағамдық мақсаттар үшін никстамализация деп аталатын процесте қолданылады. Никстамализация ниациннің қоректік құндылығын арттырып, пеллаграның алдын алады. Дәстүрлі түрде Тайвань мен Қытайда хурманы сақтау және оның құрғақ татымды кетіру үшін әк суы қолданылған.
Limewater is used in the preparation of maize for corn tortillas and other culinary purposes using a process known as nixtamalization. Nixtamalization makes the niacin nutritionally available and prevents pellagra. Traditionally lime water was used in Taiwan and China to preserve persimmon and to remove astringency.
Басқа қолданыстар
Ағышты су теңіз аквариумдарында риф аквариумдары үшін кальций мен сілтіліктің негізгі қосымшасы ретінде кеңінен қолданылады. Склерактиниялар отрядына жататын кораллдар өздерінің ішкі қаңқаларын арагониттен (кальций карбонатының бір түрі) құрайды. Осы мақсатта қолданылғанда, ағышты су әдетте Kalkwasser деп аталады. Оны сондай-ақ былғары өңдеуде және пергамент жасауда да пайдаланады. Әк сілтілік қасиеттеріне байланысты шашты кетіруге қолданылады. Кальций гидроксиді былғары өңдеудің әкпен өңдеу процесінде де қолданылады.
Limewater is widely used by marine aquarists as a primary supplement of calcium and alkalinity for reef aquariums. Corals of order Scleractinia build their endoskeletons from aragonite (a polymorph of calcium carbonate). When used for this purpose, limewater is usually referred to as Kalkwasser. It is also used in tanning and making parchment. The lime is used as a dehairing agent based on its alkaline properties. Calcium hydroxide is also applied in a leather process called liming.