Фиорелло Ла Гуардиа: Нью-Йорк қаласының экс-мэрі және саяхатшы саясаткер

Кіріспе

Америка саясаткері (1882–1947)

Фиорелло Генри ЛаГуардия (/f//iː//ə/'/r//ɛ//l//oʊ// //l//ə/'/ɡ//w//ɑːr//d//i//ə/; туған күні Фиорелло Рафаэле Энрико ЛаГуардия; 11 желтоқсан 1882 – 20 қыркүйек 1947) – американдық заңгер және саясаткер, Нью-Йорк штатының Өкілдер палатасында өкілдік еткен және 1934 жылдан 1946 жылға дейін Нью-Йорк қаласының 99-шы мэрі қызметін атқарған. Ол өзінің шаршағысқа бейім, энергиялы және харизматикалық мінезімен, сондай-ақ кішкентай, денелі құлпынасымен танымал болды. Республикалық партияның социалистік мүшесі ЛаГуардия жиі өз партиясынан басқа партиялардың қолдауын алды, әсіресе Нью-Йорктің сайлау біріктіру заңдарына сәйкес солшыл партиялардың қолдауын. 1993 жылы 69 ғалымнан тұратын комиссия оны американ тарихындағы ең жақсы он мэрдің арасында бірінші орынға қойды. Ол Нью-Йорк қаласында итальяндық иммигранттар отбасында дүниеге келген. Мэр болып тағайындалғанға дейін ЛаГуардия Конгресте және Нью-Йорк қалалық кеңесінде Манхэттенді өкілдік еткен. Мэр ретінде Ұлы депрессия мен Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ЛаГуардия қаланың көлік жүйесін біріктірді, қоғамдық тұрғын үйлер, ойын алаңдары, саябақтар және әуежайлар салуды кеңейтті, Нью-Йорк полиция департаментін қайта ұйымдастырды және қала ішінде федералдық «Жаңа мәміле» бағдарламаларын іске қосты. Ол ұзаққа созылған саяси реформалар жүргізіп, Манхэттендегі Демократиялық партияны бақылаған, күшті ирландтық Таммани Холл саяси машинасының ықпалын азайтты. Сондай-ақ, қала әкімшілігінде лайықты еңбекпен қамту және қызметтік өсуді қайта жаңғыртты. ЛаГуардия сонымен қатар ұлттық саяси тұлға ретінде танымал болды. «Жаңа мәміле» қолдауы және президент Франклин Д. Рузвельтпен арақатынасы партиялық шекарадан өтіп, Нью-Йорк қаласына федералдық қаражат әкелді және ЛаГуардияның Таммани қарсыластарына қаражат беруді тоқтатты. ЛаГуардияның 1941 жылдың желтоқсанынан 1945 жылдың желтоқсанына дейін эфирде берілген WNYC радио бағдарламасы «Халыққа сөйлеу» оның қала шекарасынан тысқары да ықпалын кеңейтті.

Ерте өмір және білім

Фиорелло Рафаэле Энрико Ла Гуардия, кейін Рафаэле есімі алынып тасталса, ал Энрико америкалық үлгіде Генри болып өзгертілді, 1882 жылдың 11 желтоқсанында Нью-Йорк қаласының Гринвич-Виллидж ауданында Ахилл Луиджи Карло Ла Гуардия мен Ирен Луццатто Коэн отбасында дүниеге келді. Ол анасының әжесі, әкесінің әкесі және інісінің құрметіне аталды. Ахилл 1849 жылдың 26 наурызында Екі Сицилия Корольдығындағы Фоджа қаласында дүниеге келді, ал оның әкесі, Дон Рафаэле Ла Гуардия, қалалық қызметкер болды. Ахилл 1878 жылы Аделина Паттимен гастрольдік сапарда жүрген кезде Америка Құрама Штаттарына сапар шекті. Ирен, сефард яһуди Луццатто отбасының мүшесі, 1859 жылдың 18 шілдесінде Австрияның Триест қаласында дүниеге келді. Олар бір-бірін жарты жыл бойы танысқаннан кейін, 1880 жылдың 3 маусымында үйленді. Бұрын католик дінінде болған Ахилл атеист болды, ал Ирен дінге қатыспайтын яһуди еді. Ахилл балаларына итальян тілінде сөйлеуге тыйым салды, ал Фиорелло консулдық агент болып жұмыс істегенге дейін итальян тілін толық меңгермеді. Ахилл 1885 жылы Америка Құрама Штаттарының армиясына қатарына қосылып, 11-ші жаяу әскер полкінде кіріспе офицер және бас музыкант ретінде қызмет етті. Оның отбасы Форт-Салли, Мэдисон казармалары, Форт-Хуачука және Уиппл казармаларындағы қызмет кезеңінде Дакота аймағында, Нью-Йоркте және Аризона аймағында өмір сүрді. Испан-Америка соғысының басталуы оларды Сент-Луис, Миссури штатына, ал кейін Ахиллді Мобиль, Алабама штатына жіберуге әкелді. Фиорелло армияға қатысуға тырысты, бірақ қабылданбады. Ол Сент-Луис Пост Диспетчерінің соғыс тілшісі ретінде қабылданды. Ахилл мен Фиорелло Кубаға жетпеді, себебі Ахилл бальзамдалған ет жегеннен кейін гепатит және безгекпен ауырады. Ол денсаулығына байланысты әскери қызметтен босатылды және айына 8 доллар зейнетақы алды (1898 жылғы 8,0 АҚШ доллары қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең). Ла Гуардия отбасы Триестке көшіп келді, ал Ахилл 1904 жылдың 21 қазанында Каподистрияда қайтыс болды.

Мансап

Фиорелло 1901 жылдан 1904 жылға дейін Будапешттегі АҚШ консулдығында кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді. Содан кейін 1904 жылдан 1906 жылға дейін Фиумедегі АҚШ консулдығының жауапты агенті ретінде қызмет етті. Фиумеде бас консул лауазымына көтеріле алмағандықтан немесе Белградта бас консул болып тағайындалмағандықтан ол Еуропадан кетіп қалды. 1907 жылдың 6 қарашасынан 1910 жылға дейін Эллис аралындағы иммиграция қызметінде аудармашы болып жұмыс істеді. Ол хорват, итальян және неміс тілдерінде аударма жасады. Эллис аралында Ла Гуардиямен танысқан Феликс Франкфуртер оны «дарынды аудармашы» деп сипаттады. АҚШ-қа оралғаннан кейін Огайо штатының Портсмут қаласында отқа төзімді кірпіш өндіруші болып жұмыс істеді. Кейін Нью-Йоркке оралып, Нью-Йорк балаларға қатыгездіктің алдын алу қоғамының аудармашысы, кеме компаниясының кеңсе қызметкері, Пратт институтының стенографисі және Аберкромби мен Фичтің кеңсе қызметкері сияқты түрлі жұмыстар істеді. 1912 жылы шамамен 60 мың киім тігуші ереуілге шықты, ал Август Белланкамен дос болған Ла Гуардия ереуілді қолдау үшін итальян және идиш тілдерінде сөз сөйледі. Ла Гуардия Нью-Йорк қаласының Үстіңгі Батыс жағында орналасқан жеке Дуайт мектебін бітірді. Ол Нью-Йорк университетінің құқық мектебін бітіріп, 1910 жылы адвокаттыққа қабылданды.

Сайлаулар

Ла Гвардия 1914 жылғы сайлауда Нью-Йорктің 14-ші округінен АҚШ Өкілдер палатасына үміткер болды. Ол 25-ші ассамблея округіндегі республикалық клуб отырысында Фредерик Маршалл күтпеген жерден қанатын қаққандықтан, ешкімнің ұсынылмағанын байқаған соң, үміткер болуды шешті. Округ демократтар мен Таммани Холлдың бекінісі болды. Ол демократ Майкл Ф. Фарлиден жеңілді, оны сауатсыздықпен айыптады. 1916 жылғы сайлауда 25-ші ассамблея округінің республикалық жетекшісі Кларенс Фэй Гамильтон Фиш III-тің кандидатурасын ұсынуға тырысты. Таннер Ла Гвардияны үміткер болмауға көндіруге әрекеттенді. Фиш алғашқы сайлаудан бұрын қанатын қақты, ал Ла Гвардия республикалықтардың тізімінен жеңіс алып шықты. Ол округтің түрлі этникалық топтарына үндеді және дәстүрлі түрде демократтарды қолдаған «New Yorker Staats-Zeitung» газетінің қолдауын алды. Ол Фарлиді 357 дауыспен жеңді. 1918 жылғы сайлауда Таммани Холл мен демократтар Ла Гвардияны соғысқа қарсы социалистік үміткердің жеңіске жетпеуі үшін қолдады. Ол социалист Скотт Нирингті жеңді. Ла Гвардия 1919 жылдың 31 желтоқсанында АҚШ Өкілдер палатасынан кетті. 1922 жылғы сайлауда ол зейнеткерлікке шыққан Исаак Сигельдің орнын басу үшін Нью-Йорктің 20-шы округінен республикалық үміткер болып тіркелді. Ол демократ Генри Франк пен социалист Уильям Карлинді жеңді. Ла Гвардия 1922 жылы прогрессивті саяси әрекеттер жөніндегі конференцияға қатысты. Коэниг Ла Гвардияға қайта сайлануы 1924 жылғы президенттік сайлауда республикашыларды қолдауына байланысты екенін айтты. Ла Гвардия демократтарды қолдауды ойлады, бірақ Джон В. Дэвис үміткер болып тіркелгеннен кейін бұдан бас тартты. Ол Роберт М. Ла Фоллетт пен Прогрессивті партияны қолдады. Ла Гвардия Республикалық партиядан кетуін «The New York Times» газетінің бірінші бетінде жариялады. Ол Гилберт Роумен бірге Ла Фоллетттің президенттік науқанын АҚШ-тың шығысында басқарды. Ла Гвардия социалистік тізімнен сайлауға түсіп, 3764,25 доллар (1924 жылғы 3764,25 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) жинады және Франк пен Сигельді жеңді. Ла Гвардияның Конгресстегі партиялық байланысы социалист деп белгіленді, ал Конгрестегі жалғыз социалист Виктор Л. Бергер оны «менің қамшым» деп сипаттады. Ла Гвардия 1926 жылғы сайлауда Республикалық партияға оралып, демократ Х. Уоррен Хаббард пен социалист Джордж Добсеважға қарсы 55 дауыспен жеңіске жетті. Ол Нью-Йорк қаласынан АҚШ Өкілдер палатасына сайланған жалғыз республикашыл болды. 1928 жылғы сайлауда ол демократ Саул Дикхайзерді жеңді. 1930 жылғы сайлауда ол демократ Винсент Оулетаны жеңді. Ла Гвардия 1932 жылғы сайлауда Конгресске демократ ретінде қайта сайлануды қарастырды, бұл идеяға Уильям Грин, Джон Л. Льюис және Роберт Ф. Вагнер қолдау көрсетті. Саяси көшбасшы Джон Х. Маккуи оны демократ ретінде қолдады, бірақ Таммани Холлдың жетекшісі Джеймс Джозеф Хайнс оған қарсы болды және Джеймс Дж. Ланзеттаға тізімге енгізді. Ланзетта сайлауда Франклин Д. Рузвельттің президенттік сайлаудағы жеңісінің нәтижесінде Ла Гвардияны жеңді. Роберт М. Ла Фоллетт кіші: «Халық уақытша өзінің ең адал қызметшілерінің бірінен айырылды» деді.

La Guardia ran for a seat in the U. S. House of Representatives from New York's 14th congressional district during the 1914 election. He chose to run as he noticed during a 25th Assembly district Republican club meeting that nobody was nominated for it as Frederick Marshall unexpectedly withdrew. The district was a strongly Democratic and Tammany Hall. He lost to Democratic nominee Michael F. Farley, whom he accused of being illiterate. Clarence Fay, the Republican district leader in the 25th Assembly district, sought to have Hamilton Fish III nominated for the seat in the 1916 election. Tanner unsuccessfully attempted to convince La Guardia to not run. Fish withdrew before the primary and La Guardia won the Republican nomination. He appealed to the different ethnic groups in the district and was endorsed by New Yorker Staats Zeitung which traditionally supported Democratic candidates. He defeated Farley by 357 votes. Tammany Hall and the Democrats supported La Guardia in the 1918 election in order to prevent an anti war Socialist victory. He defeated Socialist nominee Scott Nearing in the election. La Guardia resigned from the United States House of Representatives on December 31, 1919. He was given the Republican nomination for New York's 20th congressional district to succeed retiring Representative Isaac Siegel in the 1922 election. He defeated Democratic nominee Henry Frank and Socialist nominee William Karlin. La Guardia attended the Conference for Progressive Political Action in 1922. Koenig told La Guardia that his renomination was dependent on him supporting the Republicans in the 1924 presidential election. La Guardia considered supporting the Democrats, but declined to do so after the nomination of John W. Davis. He gave his support to Robert M. La Follette and the Progressive Party. La Guardia announced his departure from the Republican Party on the front page of The New York Times. He and Gilbert Roe managed La Follette's presidential campaign in the eastern United States. La Guardia, running with the Socialist nomination, raised $3,764.25 (3764.25 in 1924 is equivalent to about <calculated amount> in recent years) and defeated Frank and Siegel in the election. La Guardia's partisan affiliation in Congress was labeled as Socialist and Victor L. Berger, the only other Socialist in Congress, described him as "my whip". La Guardia returned to the Republican Party in the 1926 election and won by 55 votes against Democratic nominee H. Warren Hubbard and Socialist nominee George Dobsevage. He was the only Republican elected to the U. S. House from New York City. He defeated Democratic nominee Saul J. Dickheiser in the 1928 election. He defeated Democratic nominee Vincent H. Auleta in the 1930 election. La Guardia considered running for reelection to Congress as a Democrat in the 1932 election and the option received support from William Green, John L. Lewis, and Robert F. Wagner. Political boss John H. McCooey supported him running as a Democrat, but Tammany Hall leader James Joseph Hines opposed him and had the nomination given to James J. Lanzetta. Lanzetta defeated La Guardia in the election due to the coattail effect of Franklin D. Roosevelt's victory in the presidential election. Robert M. La Follette Jr. stated that "the people have temporarily lost one of their most faithful servants".

Қызмет мерзімі

Ла Гуардия ұшақтарға қызығушылық танытып, Джузеппе Марио Белланка компаниясының директоры және адвокаты болды. Ол Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысып, 1917 жылдың қазан айында капитандыққа көтерілді. Генерал-майор Уильям Орд Райанмен бірге Фоггияда итальяндық ұшқыштарды оқытты. Ла Гуардия 1917 жылдың 12 желтоқсанында ұшуға сертификат алды. Италия королі Виктор Эммануэль III оған Ұшқыш кресін (Flying Cross) орденін берді. Ол итальян-австрия майданында Caproni Ca.44 бомбалаушы ұшақтарының бөлімшесіне майор болып тағайындалды. Ол соғыста болған кезде кеңсесін Гарри Эндрюс пен Мари Фишер басқарды, ал сайлаушыларға қызмет көрсетуді өкіл Исаак Сигел жүзеге асырды. 1918 жылдың 8 қаңтарында спикер Чамп Кларкқа 3000-нан астам қол қойылған петиция табысталды, онда Ла Гуардияның мандатын босатуды сұрады, бірақ Кларк Ла Гуардияның мандатын босату туралы ұсынысқа рұқсат беруден бас тартты. Ла Гуардия АҚШ Өкілдер палатасында Сот комитетінің мүшесі болды. "The Nation" газетінің редакторы Освальд Гаррисон Виллард оны "қазіргі Конгрестің ең құнды мүшесі" деп атады. Ла Гуардия қазынашылық министрі Эндрю Меллонды, президенттік кабинетінде қызмет еткен кезінде жеке компания – Aluminum Company of America директоры болғаны үшін импичментке қолдау көрсетті. Ла Гуардия Томас Мунидің кешірілуін сұрады. 1931 жылы қара түсті теміржол жүк тасушысы Джеймс Смит шабуыл жасады деген айыппен сотқа тартылды, бірақ адвокатқа төлей алмады. Ла Гуардия А. Филип Рэндольфтің өтініші бойынша істі тегін қабылдады және Смит 26 қыркүйекте ақталды.

1929 жылғы қала әкімі сайлауы

Ла Гвардияның қолдаушылары 1925 жылғы сайлауда оның қала әкіміне кандидат болуын қалады, бірақ ол Джимми Уокерді жеңуі қиын болғандықтан бас тартты. 1929 жылдың 1 тамызында ол республикалық партияның ұсынуын алды. 1929 жылы Ла Гвардия қайтадан қала әкіміне кандидат болды. Бұл жолы ол Уильям Беннетті тағы да жеңіп, республикалық партияның ұсынуын алды. Дегенмен, ол жалпы сайлауда Уокерге үлкен айырмамен жеңіліп қалды.

1933 жылғы қала әкімі сайлауы

Қала әкімі Джимми Уокер және оның ирландтықтар басқаратын Таммани Холл жанжалдың салдарынан қызметтен алынды, ал Ла Гардия оның орнына келуге ниеттенді. Ла Гардия республикашылдар, реформаға ұмтылған демократтар және тәуелсіздер қолдаған «Фьюжн» партиясы бағдарламасымен сайлауға түсті. Ла Гардияның зор жігері, жоғары беделі, реформатор Сэмюэл Сиберидің қолдауы және күреске толы ішкі сайлау болды. Ол сонымен қатар бұрынғыда жеткіліксіз өкілдік алған қауымдарды да қамтыды, тегі арқылы түрлі мәдени орталарға шақыру жасады.

Африка-американдық саясат

1935 жылы Гарлемде тәртіпсіздіктер болды. 1935 жылғы Гарлем көтерілісі деп аталатын бұл оқиға, алғашқы "заманауи" нәсілдік тәртіпсіздік ретінде сипатталды, себебі ол негізінен адамдарға емес, мүлікке қарсы бағытталған. Көтеріліс кезінде Ла Гуардия мен Юберт Делани жағдайды басып тыныштандыру үшін көшелерде жүрді.

Этникалық саясат

Ла Гвардия Нью-Йорк еврейлерімен, либералды WASP-термен, сондай-ақ этникалық итальяндықтар мен немістермен бейқайда одақтастықта билік жүргізді. Ол Тэмманиге қарсы солшыл, кәсіби одақтармен байланысты болған Америкалық Еңбек партиясының үміткері ретінде де сайлауға түсті, бұл партия 1936 жылдан бастап Рузвельтті президенттікке қолдады. Ла Гвардия Рузвельтті қолдап, 1940 жылғы президенттік сайлау кезінде Рузвельт пен оның серігі Генри А. Уоллес үшін тәуелсіз сайлаушылар комитетінің төрағасы болды, бұл комитетке сенатор Джордж Норрис та кірді. Ла Гвардия қаланың алғашқы итальян-американдық мэрі болды, бірақ ол типикалық нью-йорктік итальяндық емес еді. Ол Аризонада өскен республикашыл епископал, анасы Триесттен шыққан еврей, ал әкесі дінінен безген католик болған. Ол бірнеше тілде сөйлей білді; Эллис аралында жұмыс істеген кезде итальян, неміс, идиш және хорват тілдерін аудармашы ретінде аттестатталған. Бұл 1922 жылы өткен даулы конгресс сайлауында оған көмектесті. Оның еврей қарсыласы Генри Франк оны антисемитизммен айыптағанда, Ла Гвардия анасы еврей екенін жариялауды «өзіне пайда табу» деп санап, ұсыныстан бас тартты. Оның орнына Ла Гвардия идиш тілінде ашық хат жазып, оны да басып шығарды. Онда ол Франктің сайлау мәселелерін толығымен идиш тілінде ашық және пікірталасқа салуға шақырды. Франк еврей болғанымен, тілді білмегендіктен, сайлауға қатысудан бас тартуға мәжбүр болды және сайлауды ұтырды. Ла Гвардияның 1933 жылғы сайлау науқаны Германиядағы нәсілдік және діни араздықтардың күшеюімен бірге өтті, ол қызмет еткен кезеңде нацистерге қарсы күштірек жауап беруді қолдады.

Қылмыс

Ла Гвардия итальяндық қауымға жағымсыз стереотиптер мен ұят әкелген гангстерлерді сынады. Қала әкімі болған соң оның алғашқы әрекеті полиция бастығына мафия басшысы Лакки Лучаноны қандай да бір айыптаулар бойынша тұтқындауға бұйрық беру болды. Ла Гвардия кейін қаһарлы түрде гангстерлерді қуды, радио арқылы Нью-Йорк тұрғындарына өзінің ерекше дауысымен: "Бұл босқындарды қаладан қуып шығайық" деп мәлімдеді. 1934 жылы ол мафия басшысы Франк Костеллоның ойын автоматтарын іздеу және жою миссиясына қатысып, "бір қолды қарақшылардың" мыңдағандарын жинап, балғамен соқты және оларды газеттер мен БАҚ үшін суға тастады. 1935 жылы Ла Гвардия Бронкстің Терминал базарында пайда болды, бұл гангстерлер бағасын көтеретін артишоктарды сатуға, көрсетуге және иеленуге қала бойынша тыйым салуды енгізді. Бағалар төмендеп кеткеннен кейін тыйым алынды. 1936 жылы Ла Гвардия арнайы прокурор Томас Э. Дьюиге, болашақ республикалық президенттік кандидатқа, Лакки Лучаноны айыптауды тапсырды. Дьюи Лучаноның табысты жезөкшелік операцияларын сәтті тергеп, ақырында Лучаноны 30-50 жылға соттады. Бұл оқиға 1937 жылы Бетт Дэвис ойнаған "Белгіленген әйел" фильміне негіз болды. Ла Гвардия өзінің сезімталдығын ренжіткен қойылымдары бар бурлеск театрларын жабуда сәтті болды. Алайда, ол комикс жасаушылар Джо Саймон мен Джек Кирбиге көмектесті, оларға нацистік Германияның жақтастары жаңа супергерой кейіпкері Капитан Америкамен ашық түрде қауіп төндірген кезде, ол полиция қорғанысын ұйымдастырды. 1940-жылдардың басында ұйымдасқан қылмысқа қарсы күресінің аясында Ла Гвардия пинбол ойындарына тыйым салды, оларды құмар ойын автоматтары деп атады. Тыйым 1976 жылға дейін сақталды, содан кейін құмар ойын емес, дағдыға негізделген ойын екенін Роджер Шарп дәлелдеді. Ла Гвардия қала бойынша ірі рейдтер жүргізіп, мыңдаған автоматтары жинады. Қала әкімі полициямен бірге автоматтарыны бұзып, қалдықтарын қала өзендеріне лақтырып жіберді. Үлкен көлемде федералдық қаржы алу үшін мэр Рузвельт пен CWA, PWA және WPA сияқты «Жаңа курс» агенттіктерінің жақын одақтасы болды, олар 1934 жылдан 1939 жылға дейін қалаға 1,1 миллиард доллар құйды. Өз кезегінде ол ФДР-ға «Жаңа курс» жетістіктерін көрсетті және ФДР-дың Тамани Холлдағы (Манхэттендегі Демократиялық партия машинасы) саяси жауларын жеңуге көмектесті. Ол Мұсамен бірге автомобиль жолдары, көпірлер мен туннельдер салып, Нью-Йорк қаласының физикалық бейнесін өзгертті. Оның әкімдік кезінде Вест-Сайд тас жолы, Ист-Ривер драйвы, Бруклин батареясы туннелі, Триборо көпірі және екі әуежай (ЛаГуардия әуежайы және кейіннен Идлвилд, қазіргі JFK әуежайы) салынды. 1943 жылы Ла Гвардия 55-ші көшедегі Мекке ғибадатханасын бұзудан сақтап қалды. Нью-Йорк қалалық кеңесінің президенті Ньюболд Морриспен бірге Ла Гвардия ғимаратты Нью-Йорк қалалық музыка және би орталығына айналдырды. 1943 жылдың 11 желтоқсанында Сити-центр Нью-Йорк филармониясының концертімен есігін ашты, тіпті Ла Гвардия «Жұлдызды ту» әнін дирижерлік етті.

La Guardia criticized the gangsters who brought a negative stereotype and shame to the Italian community. His first action as mayor was to order the chief of police to arrest mob boss Lucky Luciano on whatever charges could be found. La Guardia then went after the gangsters with a vengeance, stating in a radio address to the people of New York in his distinct voice, "Let's drive the bums out of town." In 1934 he went on a search and destroy mission looking for mob boss Frank Costello's slot machines, rounding up thousands of the "one armed bandits," swinging a sledgehammer and dumping them off a barge into the water for the newspapers and media. In 1935 La Guardia appeared at the Bronx Terminal Market to institute a citywide ban on the sale, display, and possession of artichokes, whose prices were inflated by mobsters. When prices went down, the ban was lifted. In 1936, La Guardia had special prosecutor Thomas E. Dewey, a future Republican presidential candidate, single out Lucky Luciano for prosecution. Dewey led a successful investigation into Luciano's lucrative prostitution operation, eventually sending Luciano to jail with a 30–50 year sentence. The case was made into the 1937 movie Marked Woman, starring Bette Davis. La Guardia proved successful in shutting down the burlesque theaters, whose shows offended his sensibilities. However, he also came to the assistance of comic book creators Joe Simon and Jack Kirby, when they were openly threatened by sympathizers of Nazi Germany with their new superhero character, Captain America, when he arranged police protection. As part of his campaign against organized crime in the early 1940s, La Guardia banned pinball games, calling them gambling machines. The ban held until 1976, when avid player Roger Sharpe proved the actual skill involved in the game. La Guardia spearheaded major raids throughout the city, collecting thousands of machines. The mayor participated with police in destroying machines with sledgehammers before dumping the remnants into the city's rivers. To obtain large scale federal money the mayor became a close ally of Roosevelt and New Deal agencies such as the CWA, PWA, and WPA, which poured $1.1 billion into the city from 1934 to 1939. In turn he gave FDR a showcase for New Deal achievement, helped defeat FDR's political enemies in Tammany Hall (the Democratic party machine in Manhattan). He and Moses built highways, bridges and tunnels, transforming the physical landscape of New York City. The West Side Highway, East River Drive, Brooklyn Battery Tunnel, Triborough Bridge, and two airports (LaGuardia Airport, and, later, Idlewild, now JFK Airport) were built during his mayoralty. In 1943, La Guardia saved the Mecca Temple on 55th Street from demolition. Together with New York City Council President Newbold Morris, La Guardia converted the building to the New York City Center of Music and Dance. On December 11, 1943, City Center opened its doors with a concert from the New York Philharmonic—La Guardia even conducted a rendition of "The Star Spangled Banner."

1939 жыл

1939 жыл өте қарбалас болды, өйткені ол Флашинг Медоус-Корона паркінде, Куинс ауданында 1939 жылғы Нью-Йорк әлемдік көрмесін ашты, Куинсте Нью-Йорк қалалық әуежайы No. 2 (кейіннен Фиорелло Х. Ла Гвардия алаңы деп аталды) ашты және қала Interborough Rapid Transit Company және Бруклин-Манхэттен Транзит корпорациясын сатып алып, осылайша Нью-Йорк метросының мемлекеттік меншікке өтуін аяқтады. Сол күзде Эллис аралына Австриядан келген Георг пен Мария фон Трапптар және олардың балалары, кейіннен Трапптар отбасы әншілері болып танымал болған, Ла Гвардияның қала басшысы ретіндегі қызметіндегі он жылдықты аяқтаған маңызды оқиға болды.

Реформа

Кейде жемқорлықпен айналысатын қалалық кеңеске деген халықтың наразылығына жауап ретінде Ла Гуардия 1938 жылы реформаланған қалалық хартаны сәтті ұсынды, ол корпоративтік директорлар кеңесі сияқты жаңа, қуатты Нью-Йорк қалалық бағалау кеңесін құрды. Ла Гуардия сондай-ақ Айвс Куинн заңын қолдады, «жұмысқа орналастыруда нәсіл, дін, түс немесе ұлттық тегіне қатысты кемсітушілікке тыйым салатын және білім беру және оны қамтамасыз етуді жаңа агенттік – Нью-Йорк штатының кемсітушілікке қарсы комиссиясына (SCAD) тапсыратын заң». ОКД – бұл неміс әуе шабуылына қарсы қараңғылау, әуе шабуылына қарсы күзетшілер, дабылдар және баспаналарға дайындалу үшін жауапты ұлттық агенттік болды. Мақсаты – мыңдаған орта таптық еріктілерді психологиялық тұрғыдан жұмылдырып, оларды соғыс күш-жігерінің бір бөлігі ретінде сезіндіру болды. Әуе шаруашылығын қолдаушы Гилл Робб Уилсонның ұсынысымен Ла Гуардия ОКД директоры ретінде 1941 жылдың 1 желтоқсанында қол қойылған және 1941 жылдың 8 желтоқсанында жарияланған 9-шы әкімшілік бұйрықпен Азаматтық әуе патрулін құрды. Ла Гуардия Нью-Йорк қаласының мэрі қызметінде қалды, екі қиын жұмысты атқару үшін үш күн Вашингтонда, ал төрт күн қалада болып, сапарлап тұрды. Ла Гуардия әуе шабуылы жүйелерін құруға және ерікті күзетшілерді оқытуға баса назар аударды. Алайда Рузвельт әйелін, Элеонораны өзінің көмекшісі етіп тағайындады. Ол актерлерді ерікті таланттар бағдарламасын жүргізуге, ал бишілерді дене шынықтыру бағдарламасын бастауға шақырды. Бұл кеңінен сындарға ұшырады және президент 1941 жылдың желтоқсан айында екеуін де толық уақытты директор Джеймс М. Лэндиске алмастырды. Соғыс қаладағы Ұлы депрессияны аяқтады. Жұмыссыздық тоқтады, ал қала Еуропаға әскери жабдықтар мен сарбаздарды жеткізудің қақпасы болды, Бруклин теңіз кеме жасаушылығы көптеген соғыс кемелерін, ал киім-кешек өнеркәсібі униформаларды қамтамасыз етті. Алайда, қаланың ірі қаржыгерлері шешім қабылдау кезінде Вашингтондағы саясаткерлерге қарағанда аз маңызды болды, ал соғыстың жоғары салықтары ауыр соғыс шығындарымен өтелмеді. Нью-Йорк ауыр өнеркәсіптің орталығы болған жоқ және қорғаныс өндіріс кәсіпорындары басқа жерде салынғандықтан соғыс кезеңінде өркендемеді. Рузвельт Ла Гуардияны генерал етуден бас тартты және қалаға қосымша қаржы беруге мүмкіндік таппады. 1944 жылға қарай қалада Ла Гуардияның жаңа бағдарламаларын қаржыландыруға жеткілікті қаражат болмады. Ла Гуардия көңілі толып, оның танымалдылығы төмендеді және 1945 жылы өткізілген сауалнамаларда нашар көрсеткендіктен төртінші мерзімге түсуден бас тартты. 1945 жылдың шілдесінде қалалық газеттер ереуіл салдарынан жабылғанда Ла Гуардия радиода комикстерді оқыды.

Responding to popular disdain for the sometimes corrupt City Council, La Guardia successfully proposed a reformed 1938 City Charter that created a powerful new New York City Board of Estimate, similar to a corporate board of directors. La Guardia was also a supporter of the Ives Quinn Act, "a law that would ban discrimination in employment on the bases of 'race, creed, color or national origin' and task a new agency, the New York State Commission Against Discrimination (SCAD), with education and enforcement." The OCD was the national agency responsible for preparing for blackouts, air raid wardens, sirens, and shelters in case of German air raids. The goal was to psychologically mobilize many thousands of middle class volunteers to make them feel part of the war effort. At the urging of aviation advocate Gill Robb Wilson, La Guardia, in his capacity as Director of the OCD, created the Civil Air Patrol with Administrative Order 9, signed by him on December 1, 1941, and published December 8, 1941. La Guardia remained Mayor of New York, shuttling back and forth with three days in Washington and four in the city in an effort to do justice to two herculean jobs. La Guardia focused on setting up air raid systems and training volunteer wardens. However, Roosevelt appointed his wife Eleanor Roosevelt as his assistant. She issued calls for actors to lead a volunteer talent program, and dancers to start a physical fitness program. That led to widespread ridicule and the president replaced both of them in December 1941 with a full time director James M. Landis. The war ended the Great Depression in the city. Unemployment ended, and the city was a gateway for military supplies and soldiers sent to Europe, with the Brooklyn Navy Yard providing many of the warships and the garment trade providing uniforms. The city's great financiers, however, were less important in decision making than the policy makers in Washington, and very high wartime taxes were not offset by heavy war spending. New York was not a center of heavy industry and did not see a wartime boom, as defense plants were built elsewhere. FDR refused to make La Guardia a general and was unable to provide fresh money for the city. By 1944 the city was short of funds to pay for La Guardia's new programs. La Guardia was frustrated and his popularity slipped away and he ran so poorly in straw polls in 1945 that he did not run for a fourth term. In July 1945, when the city's newspapers were closed by a strike, La Guardia famously read the comics on the radio.

Саяси ұстанымдар

Ла Гвардия 1917 жылғы тыңшылық заңына қарсы шығып, «егер сіз бұл заң жобасын қабылдап, оны заңға айналдырсаңыз, біздің туымыздың барлық мәнін өзгертесіз» деп мәлімдеді. 1920 жылдары Әйелдер сайлаушылар лигасына қолдау көрсетті. Бала еңбегін шектеу туралы түзетуге дауыс берді. Христофор Колумбтың құрметіне арналған мереке құру туралы заң жобасын ұсынды. Конгрессмен ретінде Ла Гвардия прогрессивті мақсаттардың қажырлы және белсенді жақтасы болды, оның ішінде иммиграция шектеулерін жеңілдету, АҚШ әскерлерін Никарагуадан шығару, ереуілдегі кеншілердің, кедей шаруалардың, қанауға ұшыраған аз ұлт өкілдерінің және күресіп жатқан отбасылардың құқықтары мен тұрмысын қорғау. Прогрессивті табыс салығын, Уолл-стриттің үкіметтік бақылауын күшейтуді және Ұлы депрессия кезінде жұмыссыз қалған жұмысшыларға арналған ұлттық жұмыссыздық сақтандыруын қолдады. Пуэрто-Рико губернаторының тікелей сайлануына рұқсат беруді жақтады. Ішкі саясатта ол социализмке бейімділік танытты және ұлттандыру мен реттеуді қалады; алайда ол ешқашан Социалистік партияға жақын болған жоқ және Карл Марксты оқыған емес. 1935 жылдың 3 қазанында Муссолинидің фашистік Италиясы Эфиопияға шабуыл жасағанда, Ленокс және 118-ші көшедегі Король Джулиус жалпы базарында итальяндық сатушылардың наразылығы тәртіпсіздікке ұласып, 1200 қосымша Нью-Йорк полицейлері тәртіпсіздікті басу үшін «соғыс міндетімен» жұмылдырылды. 1935 жылдың желтоқсанында Мэдисон Сквер Гарденде өткен 20 000 итальяндық американдық қатысқан митингте Ла Гвардия Италияның бас консулына 100 000 долларлық чек тапсырды, бұл итальяндық американдықтардан жиналған 700 000 доллардың бір бөлігі болды, ол басып алуды қаржыландыруға жәрдемдесу үшін жиналған.

Экономика

Ла Гвардия еңбек заңнамасын қолдады және иммиграциялық квоталарға қарсы күресті. Оның маңызды заңнамасы – 1932 жылы Небраска сенаторы Джордж Норриспен бірлесіп жасалған Норрис-Ла Гуардия заңы. Бұл заң еңбек одақтарының қызметіне қатысты Жоғарғы Соттың шектеулерін айналып өтуге мүмкіндік берді, әсіресе 1914 жылы қабылданған Клейтон монополияға қарсы заңынан бастап 1920 жылдардың соңына дейінгі кезеңдегі шектеулерді. Заң төменгі соттардың Конституцияның емес, Конгрестің құрауында екендігі және Конгрестің олардың құзыретін анықтау және шектеуде кең өкілеттікке ие екендігі туралы теорияға негізделген. Осыған сәйкес, заң кәсіподақтарға қарсы еңбек шартын қолдау, жұмысты тоқтату немесе одан бас тарту, еңбек қатынастарында болуға кедеріс келтіру, сондай-ақ ереуілдердің, бойкоттардың және пикеттердің құрамдас бөліктерін құрайтын әрекеттерді шектеу мақсатындағы бұйрықтар шығаруға тыйым салады. Бұдан бөлек, соттар жұмысшыға кәсіподаққа қосылуды тиымдайтын «сары иттің шарты» деп аталатын еңбек шартын күшін жоғалтты. Ла Гвардия Ұлы депрессия кезінде сату салығын көтеру әрекетіне қарсы болды және оның орнына сәнді заттарға салық салуды және 100 000 доллардан астам табыс алатын адамдар үшін прогрессивті табыс салығын қолдады.

Сыртқы саясат

Ла Гвардия Ұлттар Лигасын қолдады. Ол Лондон шартында Югославияға уәде етілгеніне қарамастан, Фиуме Италияға берілуін талап етті. Ол Ресей революциясын қолдады, бірақ елші Дэвид Р. Фрэнсисті Александр Керенскийді емес, Лавр Корниловты қолдағаны үшін сынға алды. Ол ешқашан оқшауланғандыққа ұмтылмады, демократия, ұлттық тәуелсіздік немесе автократияға қарсы шетелде американдық ықпалды пайдалануды қолдады. Осылайша ол Ирландияның тәуелсіздік қозғалысын және 1917 жылғы антицарлық орыс революциясын қолдады, бірақ Владимир Ленинді мақұлдамады. 1946 жылы ол Мәскеуді жоғары бағалады. Ла Гвардия оқшауланған прогрессивті әріптестерінен өзгеше, халықаралық қарым-қатынастарды үнемі қолдады, Ұлттар Лигасы мен Парламентаралық Одақ, сондай-ақ бейбітшілік және қарусыздану конференцияларын қолдады. 1946 жылы президент Гарри Трумэн бұрынғы мэрді Бразилияға өкілдікке жіберді, бірақ дипломатия оның күшті жағы емес еді. Содан кейін Трумэн оған Еуропадағы миллиондаған мұқтаж босқындарға көмек көрсетуге жауапты БҰҰ-ның көмек және қайта құру басқармасының (UNRRA) төрағасы ретінде маңызды қызмет тапсырды. Ла Гвардия шаршап, Еуропадағы соғыстың қорқынышты жағдайларын көргеннен кейін, кең ауқымды көмек бағдарламасын қабылдауды ұсынды. Сыншылар оны бүкіл әлемдік WPA және ең үлкен бекершілік деп қысым жасады. Ол Генри А. Уоллеспен бірге Кеңес Одағымен достық қарым-қатынас орнатуға шақырды және "суық соғыс" жаңа буынына қарсы шықты. Кремль ақшаны әскерін қайта құруға жұмсауы мүмкін деген ескертулерге қарамастан, ол UNRRA қаражатын кеңестіктерге бөлді. UNRRA 1946 жылдың соңында таратылды. Денсаулығы нашарлағанға қарамастан, Ла Гвардия коммунизмнің таралуын тоқтату үшін американдық қаржылық көмекке уәде берген, жаңа пайда болған "Трумэн доктринасына" шабуыл жасады.

Тыйым салу

Ла Гвардия тыйым салуға қарсы болды. Ол Конгрестегі алғашқы республикашылдардың бірі болып, тыйым салуға қарсы пікірлерін айтты. Ол 1926 жылы Конгрестің бірінші сессиясында осы туралы куәлік берді. 1926 жылдың 19 маусымында Ла Гвардия тыйым салуға наразылық ретінде, заңмен рұқсат етілген сыра мен құрамындағы дәндің экстрактысын араластырып 2% сыра жасады. Конгресс депутаты болғандықтан, ол қудалаудан қорғалған.

Нацистердің әпкесі, күйеуінің інісі және немересі қамауда

Ла Гвардияның әпкесі, жазушы Джемма Ла Гвардия Глюк және күйеуі Герман Глюк Венгрияда тұрып, 1944 жылдың 7 маусымында нацистер Будапештті басып алған кезде Гестапомен тұтқынға алынды. Адольф Эйхман мен Генрих Гиммлер Джемманың Ла Гвардияның әпкесі екенін біліп, оны саяси тұтқын ретінде ұстап тұруға бұйрық берді. Олар екеуі Австриядағы Маутхаузен концлагеріне депортацияланды. Джемма босатылғанға дейін Германның Маутхаузенде қайтыс болғанын білмеді. Джемма Глюк, лагерьдің II блогында 44139 нөмірімен тіркелді және онда өткен уақыты туралы жазды. 1945 жылдың сәуір айында кеңес әскері Берлинге шабуыл жасағанда, немістер Глюк, оның қызы мен немересін мүмкін болатын кепіл алмасу үшін тастап кетті. Лагерьлер босатылғаннан кейін, Джемма кейіннен жазғандай, кеңес әскерлері "барлық жастағы қыздар мен әйелдерді зорлады", ал үш адам соғыстан кейінгі Берлинде босқындар ретінде күресті, себебі олар неміс тілінде сөйлей алмады және олардың жеке басын куәландыратын құжаттары, ақшасы немесе қайда болғандарын растайтын дәлелдері болмады. Соңында Джемма американдықтарға хабарласып, олар Фиорелломен байланысқа түсті, ол сол кезде Біріккен Ұлттар Ұйымының Көмек және қайта құру басқармасының (UNRRA) директоры болып жұмыс істеді және апасы мен күйеуінің жоғалып кеткенінен бері оларды таба алмады. Ол оларды иммиграция тізіміне енгізу үшін жұмыс істеді, бірақ Джемманың естеліктеріне қосылған хатында, оның "жағдайы жүздеген мыңдаған босқындардың жағдайымен бірдей" екенін және "ешқандай ерекшелік жасалмайды" деп мәлімдеді. Оның ісі қаралып, АҚШ-қа жіберілуіне екі жыл кетті. Ол 1947 жылдың мамыр айында Нью-Йоркке оралды, онда ол ағасымен оның қайтыс болуына төрт ай бұрын кездесті. Ол оның өмірі үшін ешқандай жағдай жасамағандықтан, 1962 жылы қайтыс болғанға дейін Куинстегі мемлекеттік тұрғын үйлерде өте қарапайым өмір сүрді. Ла Гвардия 1947 жылдың 20 қыркүйегінде 64 жасында Бронкстағы Ривердейлдің Филдстон ауданындағы Гудридж даңғылы, 5020 нөмірдегі үйінде асқазан безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Ла Гвардияның денесі Бронкстағы Вудлон зиратына жерленді.

La Guardia's sister, the writer Gemma La Guardia Gluck and brother in law, Herman Gluck were living in Hungary and were arrested by the Gestapo on June 7, 1944, when the Nazis took control of Budapest. Adolf Eichmann and Heinrich Himmler knew that Gemma was La Guardia's sister and ordered her to be held as a political prisoner. She and Herman were deported to Mauthausen concentration camp in Austria. Gemma did not learn until her release that Herman had died at Mauthausen. Gemma Gluck, who was held in Block II of the camp and assigned prisoner #44139, and wrote about her time there. The Germans abandoned Gluck, her daughter, and her grandson for a possible hostage exchange in April 1945 as the Soviets advanced on Berlin. After the liberation of the camps, Gemma later wrote, the Soviets were "violating girls and women of all ages," and the three struggled as displaced persons in postwar Berlin, because they did not speak German and had no identity papers, money, or means of documenting where they had been. Gemma finally managed to get word to the Americans, who contacted Fiorello, who was then director of the United Nations Relief and Rehabilitation Administration (UNRRA) and had been unable to locate his sister and brother in law since their disappearance. He worked to get them on the immigration lists, but asserted in a letter, included in the appendix of Gemma's memoir, that her "case was the same as that of hundreds of thousands of displaced people" and "no exceptions can be made." It took two years for her to be cleared and sent to the United States. She returned to New York in May 1947, where she was reunited with her brother only four months before his death. As he had made no provision for her, she lived the remainder of her life in very reduced circumstances in a public housing project in Queens until her death in 1962. La Guardia died of pancreatic cancer in his home at 5020 Goodridge Avenue, in the Fieldston neighborhood of Riverdale, Bronx, on September 20, 1947, aged 64. La Guardia is interred at Woodlawn Cemetery in the Bronx.

Мұра

1993 жылы Чикагодағы Иллинойс университетінің Мелвин Г. Холли жүргізген тарихшылар, саясаттанушылар және қалалық сарапшылар арасындағы сауалнамада Ла Гуардия 1820 және 1993 жылдар аралығында қызмет еткен ең үздік американдық ірі қала әкімі деп танылды. Биограф Мейсон Б. Уильямстың сөзіне сәйкес, оның Рузвельттің «Жаңа мәміле» бағдарламасымен тығыз ынтымақтастығы ұлттық қаржыны және жергілікті қажеттіліктерді байланыстыруда керемет нәтиже берді. Ла Гуардия бұрын саяси жүйеден мүлдем шеттетілген еврейлер мен итальяндықтар сияқты жаңа топтардың саяси құқықтарын тануға көмектесті. Оның әкімшілігі (Роберт Мозеспен бірлесіп) Нью-Йоркке қазіргі заманғы инфрақұрылымды сыйлады. 1972 жылы АҚШ пошта қызметі Ла Гуардияның құрметіне 14 центтік пошта маркасын шығарды. Ла Гуардия — зор сионизм жақтаушысы болды, және Израильдің Тель-Авив қаласындағы Ла Гуардия көшесі мен Ла Гуардия түйіскен жері оның есімімен аталып кетті. Хорватияның Риека қаласындағы бір көше Фиорелло Ла Гуардияның атына байланыстырылған. Ла Гуардия 1903-1906 жылдары Риекада (сол кезде Фиуме деп аталған және Венгрия басқаруында болған қалада) АҚШ консулдық агенті болып жұмыс істеді. Осы кезеңде Риека порты Австро-Венгрия империясын АҚШ-пен байланыстыруда маңызды рөл атқарды, Риека мен Нью-Йорк арасында тікелей жолаушылар тасымалы жүзеге асырылды.

Жарияланымдар

Ла Гвардия, Фиорелло Х. (1948). Көтерілісшінің қалыптасуы: Автобиография. Филадельфия: Дж. Б. Липпикотт.

Пайдаланылған әдебиеттер

. онлайн