Кіріспе

Нова-Шотландиялық халық суретшісі Мод Кэтлин Льюис (туған тегі Даули; 7 наурыз 1903 – 30 шілде 1970) – Канаданың Нова-Шотландия провинциясынан шыққан халық суретшісі. Ол өмірінің көп бөлігін Нова-Шотландияның Маршаллтаун қаласындағы шағын үйінде кедейлікте өткізді. 1964 және 1965 жылдары ол туған жерінің ностальгиялық және оптимистік бейнесін көрсететін пейзаждар, жануарлар мен гүлдердің көңілді суреттері арқылы ұлттық деңгейде танылды. Оның өмірі туралы бірнеше кітап, пьеса және фильмдер түсірілді. Ол Канаданың ең танымал халық суретшілерінің бірі болып қала береді. Оның туындылары Нова-Шотландияның өнер галереясында, сондай-ақ оның суреттерімен әшекейленген, қайта жаңартылған үйінде қойылған.

Ерте өмір

Льюис Оңтүстік Огайода, Новая Шотландияда Джон мен Агнес (Жермен) Доулидің қызы болып дүниеге келді. Оның бір інісі болды, Чарльз. Ол туғаннан-ақ дененің қалыпты дамуында кемістіктермен дүниеге келді және кейін ревматоидты артритке шалдықты, бұл оның қимыл-қозғалысын, әсіресе қолының қимылын шектеді. Льюистің әкесі темірші және жеңілдік жасаушы болған, ол Новая Шотландияның Ярмут қаласында жеңілдік дүкенінің иесі болған. Оның бизнесі Льюиске орта таптағы балалық шағын өткізуге мүмкіндік берді. Льюис өнер жолын қолмен салған және боялған Рождестволық карточкаларды сатудан бастады. 1935 жылы Льюистің әкесі Джон қайтыс болды, ал анасы 1937 жылы қайтыс болды. Ол сонымен қатар, аудандық кедейлер шаруашылығында күзетші болып жұмыс істеді. Эверетттің айтуынша, Мод оның есігіне 40 жастағы бос адамға "үйге бірге тұруға немесе шаруашылықты жүргізуге" адам іздеп жариялаған хабарламасына жауап ретінде келді. Бірнеше аптадан кейін олар үйленді. Олар көбінесе кедейлікте өмір сүрді. Мод Льюис күйеуімен бірге үйден-үйге балық сататын, сонымен қатар өзі салған Рождестволық карточкаларын алып жүретін. Ол карточкаларды әрқайсысын бес центтен сатты, бұл бағасы Модтың анасы оның кішкентай кезінде салған карточкалары үшін алған бағамен бірдей болды. Бұл карточкалар күйеуінің клиенттеріне өте ұнады. 1939 жылы Эверетт көршілес кедейлер шаруашылығында түнгі күзетші болып жұмысқа орналасқанда, Льюис Рождестволық карточкаларын және суреттерін үйінен тікелей сата бастады.

Суреттер

Льюис суреттерінде жарқын түстерді қолданды, ал оның туындылары көбінесе гүлдер немесе жануарлар бейнеленген, соның ішінде өгіздер, жылқылар, құстар, бұғылар және мысықтар. Оның көптеген суреттері ашық ауада жасалған, мысалы, Кейп аралындағы толқындарда қозғалған қайықтар, санамен сүйреген аттар, конькимен сырғанаушылар, сондай-ақ иттің, мысықтың, бұғының, құстың және сиырдың портреттері. Оның туындылары бала кезіндегі Ярмут пен Оңтүстік Огайо аймағындағы пейзаж мен адамдардың естеліктерінен, сондай-ақ Дигбидегі Point Prim және Bayview сияқты жерлерден шабыт алды. Рождестволық ашықхаттар мен күнтізбелер де оған әсер етті. Льюис бір сюжетке қайта-қайта оралып, оны әр жолы сәл өзгеше бейнелейтін. Мысалы, өмірі бойында мысықтардың ондаған, тіпті жүздеген суреттерін жасады. Оның мұндай сериялық жұмысы клиенттердің сұранысымен байланысты болды; ол жақсы сатылатын композицияларды қайталап, танымалдылығы төмен суреттерді тастап отырды. "Мен әрқашан бірдей нәрсені салам, ешқашан өзгермеймін", - деді ол 1965 жылы CBC телеарнасының "Телескоп" бағдарламасындағы сұхбатында. "Бірдей түстер мен бірдей суреттер."

Оның көптеген суреттері өте кішкентай, көбінесе сегізке он дюймнан аспайды, бірақ ол кем дегенде бес суретінің 24 дюймға 36 дюйм болатынын білуге болады. Бірнеше жыл бойы Эверетт суреттерге арналған тақталарды қажетті өлшемде кесіп берді, бірақ мансабының соңында ол Masonite тақталарын тікелей дайын өлшемде сатып ала бастады. 1940 жылдардағы Мод Льюис суреттері өте сирек кездеседі. Льюис туындыларының үлкен жинағы Новая Шотландияның Өнер галереясында (AGNS) сақталады. Галерея кейде Чаплин/Веннерстром жалюзилерін көрсетеді (қазір Clearwater Fine Foods Inc. коллекциясының бөлігі), ол 1940 жылдардың басында Льюис салған 22 сыртқы үй жалюзисінен тұрады. Көптеген жалюзилердің өлшемі 5 фут х 1 фут 6 дюйм. Льюиске әр жалюзи үшін 70 цент төленді. 1945-1950 жылдар аралығында адамдар No.1 тас жолындағы Льюиске тиесілі Маршалтаун үйіне тоқтап, оның суреттерін әрқайсысы екі-үш доллардан сатып ала бастады. Тек өмірінің соңғы үш-төрт жылында ғана Льюис суреттері жеті-он доллардан сатыла бастады. Ол 1964 жылы Торонтодағы Star Weekly газетінде жарияланған мақаладан кейін халық суретшісі ретінде ұлттық назарға ілікті. 1965 жылы ол CBC телеарнасының "Телескоп" бағдарламасында пайда болды. Льюис суреттерінің екеуі 1970 жылдары Ричард Никсон президенттігі кезінде Ақ үйден тапсырыс алды. Оның артрит ауруы ұлттық танымалдығынан туындаған көптеген тапсырыстарды орындау мүмкіндігін шектеді.

Кейінгі өмір және өлім

Өмірінің соңғы жылы Льюис үйінің бір бөлмесінде қалып, денсаулығына байланысты ем алу үшін ауруханаға барып-келіп, мүмкіндігінше көп сурет салды. 1970 жылдың 30 шілдесінде Дигбиде пневмониядан көз жұмды. Оның күйеуі Эверетт 1979 жылы үйді тоналауға тырысқан ұрының қолынан қаза болды.

Үй

Эверетт Льюис қайтыс болғаннан кейін, олардың боялған үйі құлдырауға бастады. Дигби аймағының алаңдаған азаматтары тобы осы ескерткішті сақтап қалу үшін Мод Льюистің боялған үйлер қоғамын құрды. 1984 жылы ол Нова-Скотия провинциясына сатылып, AGNS-тің қамқорлығына берілді.

Пошта маркалары

Льюис 2019 жылы провинциялық Мұра күнінің құрметті тұлғасы ретінде танылды және оның өнерін бейнелейтін лимиттік пошта маркасы жарық көрді. «Канада Посты» 2020 жылғы Рождество және мерекелік пошта маркаларында Мод Льюистің суреттері пайда болатынын хабарлады. Оның суреттері 2020 жылдың 2 қарашасында Новая Шотландияның Дигби қаласында шығарылған үш маркада көрсетілді. «Отбасы және шана» (шамамен 1960 ж.) ішкі тарифтік маркада пайда болды. «Қыстағы екі жұп өкіл» (1967) 1,30 доллар номиналды құнымен (АҚШ-қа жіберілетін пошта бағасы), ал «Қысқы шанамен саяхат» (1960 жылдардың басында) 2,71 доллар номиналды құнымен (басқа халықаралық мекенжайларға бірінші сыныптық тариф) шығарылды. Маркалар үштен тұратын, желімделген естелік парақ жиынтығы және үш жеке кітапша түрінде жарық көрді.

Сату бағасының рекордтық көрсеткіші

Льюис суреттері аукциондағы бағасы үздіксіз өсіп келеді. 2009 жылдың 30 қарашасында "Отбасылық серуен" Торонтодағы Бонхэм аукционында 22 200 канад долларына сатылды. "Сэнди-Коув көрінісі" тағы бір суреті 2012 жылы 20 400 канад долларына сатылды. 2016 жылы Онтариодағы қолдан келген дүкенде табылған Эдди Барнс пен Эд Мерфидің портреті, "Лобстер балықшылары", онлайн аукционда 45 000 канад долларына сатылды. Гүлдермен шегенделген жолда келе жатқан аттас көлігі бейнеленген "Қара жүк көлігі" 2022 жылдың мамыр айында Торонтодағы аукционда 350 000 канад долларына сатылды.

Қосымша оқу және басқа ақпарат құралдары

Канаданың өнер институты 2021 жылдың қыркүйек айында Рей Крониннің «Мауд Льюис: Өмір және еңбек» атты еңбегін жариялады. Льюис – Лэнс Вуллавердің «Мауд Льюис: Нұрлы өмір» атты кітабының, сондай-ақ Канаданың Ұлттық кино кеңесінің үш деректі фильмінің тақырыбы: «Мауд Льюис – Көлеңкесіз әлем» (1976), «Мауд Льюис: Нұрлы өмір» (1998) және «Мен Мауд Льюис сияқты өнер жасай аламын» (2005). Соңғы фильмде 6-сынып оқушылары Льюис еңбектерінен шабыдаланып, өздерінің халық суреттерін жасайды. 2009 жылы Нова-Скотияның өнер галереясы Грег Томпсон Продакшнс компаниясымен бірлесіп AGNS-те Льюис туралы жаңа пьеса қойды. «Бақытты жүрек: Мауд Льюис туралы әңгіме» пьесасын Грег Томпсон жазып, сахнаға қойды, ол 2008 жылдың қаңтар айында AGNS-те «Мэрилин: Мәңгілік блонд» пьесасын да қойған болатын. Томпсон Льюис туралы бір актрисаға арналған пьесаны 2008 жылы Нова-Скотияда жазды. Ол 2009 жылдың 25 қазанына дейін көрсетілді. Сценарист Шерри Уайт Льюис туралы «Моди» атты көркем фильмін жазды, ол 2016 жылғы Торонто халықаралық кинофестивалінде алғашқы рет көрсетілді. Айслинг Уолш режиссерлік еткен фильмде Салли Хокинс Мауд рөлінде, ал Итан Хоук Эверетт рөлінде ойнайды. Орыс-канад композиторы Николай Корндоф (1947-2001) «Мауд Льюис күлімдегені» (1998) атты оркестрлік шығарма жазды. Ол Лесли Даланың дирижерлігімен оркестр үшін орындалып, жазылды және 2022 жылы жарық көрді.