Кіріспе
Vekoma компаниясы салған болаттан жасалған дөңгелекті тау - «Expedition Everest – Legend of the Forbidden Mountain», сондай-ақ «Expedition Everest» деп аталатын бұл аттракцион Флорида штатының Буэна-Виста көліндегі «Уолт Дисней әлемі» курортындағы «Диснейдің Жануарлар патшалығында» орналасқан. Аттракционның тақырыбы – Эверест тауының жанындағы Тыйым салынған тауды қорғап жүретін Йети. Бұл «Диснейдің Жануарлар патшалығындағы» жалғыз дөңгелекті тау және «Диснейдің» кез келген ойын-сауық парктеріндегі ең биік дөңгелекті тау. 2011 жылғы «Гиннес рекордтарының» басылымында «Expedition Everest» әлемдегі ең қымбат дөңгелекті тау ретінде тіркелген. Бұл рекорд 2019 жылға дейін, «Universal’s Islands of Adventure» ойын-сауық паркінде «Hagrid’s Magical Creatures Motorbike Adventure» ашылғанға дейін сақталды. Бұл «Уолт Диснейдің» барлық парктеріндегі ең биік жасанды тау және «Диснейдің» 18-ші тау-тематикалық аттракционы.
Expedition Everest – Legend of the Forbidden Mountain, also known as Expedition Everest, is a steel roller coaster built by Vekoma at Disney's Animal Kingdom at the Walt Disney World Resort in Lake Buena Vista, Florida. The ride is themed around the Yeti protecting the Forbidden Mountain next to Mount Everest. It is the only roller coaster at Disney's Animal Kingdom, and the tallest roller coaster at any Disney theme park. The 2011 edition of Guinness World Records lists Expedition Everest as the most expensive roller coaster in the world, a record the ride held until 2019 when Hagrid's Magical Creatures Motorbike Adventure at Universal's Islands of Adventure opened. It is the tallest artificial mountain in all of the Walt Disney parks, and Disney's 18th mountain themed attraction.
Тарих
Бұл аттракцион 2003 жылғы 22 сәуірде Диснейдің Жануарлар патшалығының бес жылдығын тойлау іс-шарасында жарияланды. Жаңа аттракционның құрылысы 2003 жылдың наурыз айында жариялаудан бір ай бұрын басталды. Оның құрылысы үш жылға созылды, 61 шақырым арматура, 5000 тонна құрылыс болаттары және 10000 тонна бетон қолданылды. 199,5 фут (61 метр) биіктігімен ол Уолт Дисней әлеміндегі ең биік аттракцион болып табылады, бұл Диснейдің Голливуд студиясындағы "Тайлайт Зона Террор мұнарасынан" жоғары. Дисней барлық аттракцион ғимараттарын 200 футтан (61 метрден) төмен ұстайды, себебі авиация заңдары осындай және одан да биік құрылымдарға төмен ұшатын ұшақтар үшін жыпылықтайтын қызыл шамды орнатуды талап етеді, бұл аттракционның тақырыбын бұзады.
Кезек
Аттракционда кезек күту, FastPass+ және жалғыз жүргізушіге арналған желілер бар. Мұражайда Непал сапарынан әкелінген 8000-ге жуық заттар қойылған. Пойыздың өзі бірнеше резеңке дөңгелектермен бекітілген, ал автоматты ауыстырғыш пойыздың тікелей артындағы рельс бөлігін айналдырады. Содан кейін пойыз жаңа бағытпен кері қарай қозғалады, таудың ішінде спираль тәрізді төмен түсетін рельс ауыстырғыштары арқылы. Ақырында ол үлкен үңгірде тоқтайды, онда жолаушылар йетидің көлеңкесін қабырғада көреді, ол тағы да рельстерді қиратады. Бұл эффект жолаушылардың алдарындағы тағы бір автоматты рельс ауыстырғышына назар аудармауына себеп болады. Көлеңке кеткен соң, пойыз таудан алға қарай шығып, бортындағы камерадан өтеді және 24 метрлік (80 фут) биіктіктен құлайды. Ол 250 градусқа бұрылып, таудың ішіндегі тағы бір үңгір арқылы жылдамдықпен жоғары көтеріледі, онда йетинің арыстандай айқалауы естіледі. Пойыз таудың арт жағынан шығып, үлкен спиральға кіреді, содан кейін соңғы рет таудың ішіне көтеріледі. Пойыз үңгірден төмен түседі, онда йетидің аудио-аниматроникалық моделі оған қарай төмен созылады. Бұл құламаның түбіне жеткенде, жолаушылар түсіру платформасына оралып, сыйлық дүкеніне шығады. Саяхаттың ұзақтығы 2 минут 50 секунд.
Пойыздар
Эверест экспедициясында алты бу машинасына ұқсас пойыз бар, әрқайсысында алты вагон. Әрбір пойыз 17 қатардан тұрады, әр қатарда екі орындықтан орын алып, әр пойызға барлығы 34 жолаушы сыяды. Пойыздар "Анандапур теміржол қызметі" стилінде жасалған және көне, тозған түрде көрінеді.
Фактілер мен егжей-тегжейлі мәліметтер
Қазіргі заманғы стандарттар бойынша биіктігі мен ұзындығы орташа болғанымен, «Эверест экспедициясы» Диснейдің пойыздарының алға да, артқа да қозғалатын алғашқы аттракционы болды. Бұл екі рельс айналымы арқылы іске асырылды – біреуі артқы бөлімге дейін, екіншісі одан кейін. Бұл Диснейдің кері бағытта жүретін екінші дөңгелекті жолы болды, алғашқысы – «Индиана Джонс және Қауіпті ғибадатхана: Кері!» (Париж Диснейленд курорты, 2000–2004). Дегенмен, «Эверест экспедициясы» бір аттракцион барысында алға және артқа өтуге мүмкіндік берген Диснейдің алғашқы дөңгелекті жолы болды. Таудың фасады, Йетидің дыбыстық аниматронигі және дөңгелекті жол – үш тәуелсіз құрылым. Әрбір құрылым жер бетіне дейін жетеді және екінші екі құрылыммен жанаспайды. Бұл 4D жоспарлау бағдарламасы арқылы мүмкін болды, ол құрылыстың нақты егжей-тегжейін қамтамасыз етті.
Тау
Эверест экспедициясы көбінесе Диснейлендтегі 1959 жылғы Маттерхорн бобслей аттракционымен салыстырылады, онда да қарлы тау пейзажы және аттракцион бойында "қар адам" бейнесі бар. Эверест экспедициясының тауы 1800 тонна болаттан жасалып, 2000 галлон бояумен боялған. Жасанды тау – Эверест тауының көшірмесі емес, қайта Уолт Дисней Имиджиниринг аттракционы үшін жасалған оқимада йети күзеткен, ойдан шығарылған «тыйым салынған таудың» үлгісі. Эверест алыс жақтағы шөлді шыңымен бейнеленген, ол қашықта көрінеді (көрсеткіш перспективаның мысалы). Проблема йетидің бетондық негізінің зақымдануынан туындаған болуы мүмкін, және йетиді жақын арада күрделі жөндеусіз жаңарту қиын, себебі конструкция йетиге күрделі бөлшектеусіз қол жеткізуді шектейді. Бетонның зақымдануына 4D жоспарлау бағдарламалық жасақтамасының қатесі себеп болған деген болжам бар, ол тау элементтері мен дөңгелекті жол құрылысын бастамас бұрын йетидің негізінің бір бөлігінің толықтай қатаюына кедерес келтірді. Аттракцион мен «Жануарлар әлемі» құрылысын басқарған Имиджиниер Джо Родтан 2013 жылғы D23 Expo-да йети туралы сұрақ қойылды. Род былай деп жауап берді: «Түсініңіздер, бұл 46 фут биіктіктегі мұнараның үстіне орнатылған алып күрделі машина, ол аяқталған ғимараттың ортасында тұр. Сондықтан оны жөндеу өте қиын, бірақ біз осы бағытта жұмыс істеп жатырмыз. Біз осы бағытта жұмыс істей береміз. Бірнеше нәрселерді сынап көрдік, бірақ олардың ешқайсысы да 40 фут биіктіктегі мұнараны аяқталған ғимараттың ішіне бұрудың кілтін таба алмады, бірақ біз оны жөндеу үстіндеміз. Мен Йетиді бір күні міндетті түрде жөндеп шығамын, сөз беремін». Род 2021 жылдың 4 қаңтарында Уолт Дисней Имиджинирингтен зейнеткерлікке шықты, йети аниматронигінің жөндеу жұмыстарын аяқтамай.
Ашық желілер
2005 жылы Дисней, Discovery Networks (қазір Warner Bros. Discovery) және Conservation International компаниялары Эверест экспедициясын насихаттау мақсатында Непалға экспедиция ұйымдастырды. Мақсаты – Йети туралы аңызға толы Гималайдың қашық аймақтарында ғылыми және мәдени зерттеулер жүргізу еді. Экспедицияға Walt Disney Imagineering компаниясынан Джо Род, сондай-ақ Conservation International және Disney's Animal Kingdom ғалымдары қатысты. Экспедициялар мен аттракционның жасалуы туралы мәліметтер 2006 жылдың сәуірінде Discovery кабельдік телеарналарында көрсетілген үш деректі фильмде баяндалды. Фильмдерде аттракционның жоспарлануы мен құрылысы, оны мүмкін еткен идеялар туралы толық мәлімет берілді. (Мысалы, құрылыс барысында дәстүрлі мұражайлардың орнына Imagineerлер таудың сыртынан шығатын және ағаш платформалармен байланысқан ішкі тіректерді пайдаланды.)
Оқиғалар
2007 жылдың 18 желтоқсанында пойыз станцияға оралғаннан кейін 44 жастағы қонақ есінен танып, бейсаң болған күйінде табылды. Ол ауруханаға жеткізілді, бірақ онда қайтыс болды деп жарияланды. Оранж округінің сот-медициналық сарапшысы жүргізген алдын ала сараптама нәтижесінде құрбан болғанның кеңейген кардиомиопатиядан қайтыс болғаны анықталды. 2018 жылдың 19 мамырында 26 жастағы ер адам аттракционға салғаннан кейін құрысуға шалдықты. 2019 жылдың 5 шілдесінде 41 жастағы әйел аттракционға салғаннан кейін құрысуға шалдықты.
Сыйлықтар мен рекордтар
2011 жылғы Гиннес рекордтар кітабында «Эверест экспедициясы» әлемдегі ең қымбат американдық тау ретінде тіркелген. Жоспарлау және құрылысқа кеткен алты жыл ішіндегі оның жалпы құны, декорациялар мен қосымша шығындарды есепке алғанда, 100 миллион АҚШ долларын құрады. «Эверест экспедициясы» 2006 жылғы «Theme Park Insider» жүлдесінде «Әлемдегі ең жақсы жаңа ойын-сауық орталығы» атанды. Сондай-ақ, ол «Алтын билет» сыйлығында және «Үздік американдық тау» сауалнамасында да жоғары бағаланды. «Алтын билет» сыйлығында «2006 жылғы ең жақсы жаңа аттракцион» номинациясы бойынша екінші орын алды.