Кіріспе

Уаймеа – Гавайи штатының Гавайи округіндегі халық саны саналып жатқан елді мекен, АҚШ. 2000 жылғы халық санауы бойынша халық саны 7028 адамды, ал 2010 жылғы халық санауы бойынша 9212 адамды құрады. АҚШ-тың әр штатында бір атаумен бірден көп пошта бөлімшесі болмауы тиіс болғандықтан, және Кауаи округінде де Уаймеа деген пошта бөлімшесі бар болғандықтан, Уаймеаның ресми АҚШ пошта бөлімшесі атауы Камуэла болып табылады, бірақ бұл атауды тек пошта бөлімшесі ғана қолданады, жергілікті тұрғындар немесе жергілікті үкімет емес. Уаймеа атауы «қызыл су» дегенді білдіреді. Уаймеа – мал шаруашылығы және паниоло мәдениетінің орталығы. Уаймеада және оның төңірегіндегі Паркер ранчосы – АҚШ-тағы ең ірі жекеменшік мал шаруашылығы, ал жыл сайынғы 4 шілдедегі родео – маңызды оқиға. Жыл сайын ақпан айының бірінші аптасында өткізілетін Уаймеа вишня гүлдерінің мұра фестивалі де қаланың маңызды шараларының біріне айналды. Қала орталығында Исаакс өнер орталығы, Уишард галереясы, Пукаланидегі Паниоло мұра орталығы және Тамаша туындылар галереясы орналасқан, олардың барлығы Гавайи өнерін ұсынады. Уаймеа Мауна-Кеа тауында орналасқан екі астрономиялық обсерваторияның – У.М. Кек обсерваториясының және Канада-Франция-Гавайи телескопының бас кеңсесіне ие. Бұл жерде Халықаралық Ай обсерваториясы қауымдастығының да бас кеңсесі орналасқан. Уаймеа сонымен қатар Гавайидегі ең жақсы жекеменшік мектептердің бірі саналатын Гавайи дайындық академиясы мен Паркер мектебінің орны.

Бастапқы гавайлық

Кохала тауларының суайдыма аймағында бұрын бірнеше мың гавайиліктер тұрған деп саналады, олар өзін-өзі қамтамасыз ету шаруашылығымен айналысып, қағаз жасап (kapa), шатырларын қамыстан тоқыған. Еуропалықтар келген кезде, сандал ағашының (Santalum ellipticum) көп бөлігі кесіліп алынды және жер мал өсіруге қолайлы болды. 1793 жылы британдық капитан Джордж Ванкувер гавайилік король Камехамеха I-ге Калифорниялық ұзын мүйізді мал сыйға берді. 1809 жылы Джон Палмер Паркер кемеден секіріп түсіп, осы аймаққа келді, кейін король оны мал аулау және олардың көбейіп кеткен санын бақылау үшін жұмысқа алды. 1815 жылы Паркер жоғары лауазымды басшының қызы Кипиканеге үйленді және олардың отбасы қазіргі Паркер ранчосын құрды, ол аймақтағы ең ірі ранчо болып табылады. Ваймеа пошта бөлімінің атауы "Камуэла" – бұл "Самуэль" деген гавайилік сөз, Джон Паркердің немересі Самуэль Паркердің (1853–1920) құрметіне берілген.

Испан тілі

XIX ғасырдың басында Жаңа Испания және Рио-де-ла-Плата вице-корольдіктерінен жылқы және испан вакеролары ("каубойлар") келді, олармен бірге еуропалық-латын мәдениетінің атқа міну және арқан тарту шеберлігінің дәстүрлері келді. Король осы вакероларды гавайиліктерге мал өсіру және шаруашылық жүргізу дағдыларын үйрету үшін жалдады, ал 1836 жылға қарай аралда жұмыс істейтін каубойлар пайда болды. Гавайи мәдениеті мен латын вакеро мәдениетінің бірігуі нәтижесінде ерекше каубой – паниоло пайда болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде сиыр еті мен көкөністердің бағасы өсті, және фермерлер жүгері, қызылша, капуста және басқа да түрлі жасыл көкөністерді өсіруге қайта көшті. Фермалық және мал шаруашылығы жерлерінің көлемі 1939 жылы 75-тен 1946 жылы 518-ге дейін артты. Осы кезеңде Уаймеа көптеген әскерлерді көрді, олар үлкен уақытша шатыр қаласын, "Камп Тарава" деп аталатын жерді салды. Соғыс аяқталғаннан және әскерилер кеткеннен кейін, Уаймеада ойын-сауық орталығы, қазіргі Кахилу театры, және әуежай, қазіргі Ваймеа Кохала әуежайы пайда болды.

География

Ваймеа Гавайи аралының солтүстік бөлігінде, теңіз деңгейінен 816 метр биіктікте орналасқан. Ол аралдың ең көне жанартауы – Кохаланың оңтүстік етегінде жатыр және ең биік жанартау – Мауна-Кеаның солтүстік-батыс бағытында орналасқан. Гавайидің 19-шы тас жолы осы елді мекен арқылы өтеді, оңтүстік-шығысқа қарай 90 километр (56 миль) қашықтықта Хило қаласына және оңтүстік-батысқа қарай 69 километр (43 миль) қашықтықта Каилуа-Конаға, жағалауға жақын жолмен жетеді. Гавайидің 190-шы тас жолы Ваймеадан оңтүстікке қарай салады және Каилуа-Конаға дейін 63 километр (39 миль) қысқарақ ішкі жол ұсынады. АҚШ Халық санау бюросы мәліметтері бойынша, Ваймеа CDP-ның жалпы ауданы құрайды, оның ішінде жер ауданы және су ауданы, немесе 0,10% суды құрайды. 2000 жылғы халық санауы бойынша, CDP-де 7 028 адам, 2 371 шаруашылық және 1 782 отбасы тұрады. Халық тығыздығы құрады. 2 589 тұрғын үй бірлігі бар, орташа тығыздық құрайды. CDP-ның нәсілдік құрамы: 30,65% ақ, 0,33% қара немесе афроамерикалық, 0,17% американдық үндістер, 20,29% азиялық, 15,61% гавайилік және басқа Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары, 0,73% басқа нәсілдер және 32,23% екі немесе одан көп нәсілдер. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 7,80% құрайды. 2 371 шаруашылықтың 39,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 56,6% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 13,2% күйеуі жоқ әйел үй иесі және 24,8% отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 18,9% жеке тұлғалардан тұрады, ал 5,7% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,95 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,36 адамды құрайды. CDP-де халық жас бойынша таралып кеткен: 18 жасқа дейінгілер 29,7%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер 7,1%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер 28,1%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер 25,0% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер 10,1%. Орташа жас 36 жас. Әр 100 әйелге 97,4 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 94,0 еркек келеді. CDP-дегі шаруашылықтың орташа табысы 51 150 доллар, ал отбасының орташа табысы 55 822 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 36 710 доллар, ал әйелдердің 27 217 доллар. CDP-нің жан басына шаққандағы табысы 20 773 долларды құрайды. Шаруашылықтың 4,2% және халықтың 6,0% кедейлік шегінен төмен, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 8,7% және 65 жастан асқандардың 5,4% кедейлікте өмір сүреді.

Климат

Уаймеа жылы жазғы Жерорта теңізі климатына ие (Кеппен климаттық жіктелімі Csb). Қала Үлкен аралдың жауынды және құрғақ аймақтарының шектесінде орналасқан, сондықтан ауа райы бір мильден де аз қашықтықта күрт өзгеріп тұрады.

Фестивальдар

Ақпан айының бірінші демалыс күндері Ваймеа шие гүлдері мұрасы фестивалі өткен кезде салыстырмалы түрде тыныш қала жанға жетеді. Родео және жылқы жарыстары Паркер ранчосында жыл сайын 4 шілдеде өтіледі.