Кіріспе

Фламанд суретшісі (шамамен 1460 – 1519 ж.)

Хуан де Фланда ("Фландриялық Хуан"; шамамен 1460 – 1519 жылға дейін) – 1496 жылдан 1519 жылға дейін Испанияда жұмыс істеген фламанд суретшісі. Оның нақты аты белгісіз, бірақ бір туындысының арт жағындағы «Хуан Астрат» деген жазу «Jan van der Straat» есімін ұсынуда. Сондай-ақ, 1480 жылы Гент қаласында шебер атанған Ян Саллерт болған деген болжам бар. Ол ерте Нидерланд стилінде сурет салған.

Өмір жолы және шығармашылығы

Ол шамамен 1460 жылы Фландрияда (испан тілінде Flandes) дүниеге келген болуы мүмкін, ол қазіргі Бельгия, Нидерланды, Люксембург және Франциямен шектес аймақтарды қамтыды. Ол, әдетте, туған жерінде, көбінесе Гентте білім алған, өйткені оның туындылары Джос ван Васенхов, Уго ван дер Гоу және басқа Гент суретшілерінің жұмыстарымен ұқсастықтарды көрсетеді. Ол тек Кастилия королевасы Изабелла I сарайының суретшісі болғаннан кейін ғана тарихқа енген, алғаш рет 1496 жылғы қазан айындағы есептерде есімдері тіркелген. 1498 жылға қарай ол "сарай суретшісі" деп аталды және 1504 жылы қайтыс болғанша королеваның қызметінде болды. Ол, мүмкін, Бургоста тұрған және көбінесе корольдік отбасының портреттерін, сондай-ақ королеваға арналған үлкен полиптихтік алтарьлық панельдердің (21,3 x 16,7 см) көп бөлігін салған. Панельдер шашырап кеткен, ал ең көп саны Мадридтегі корольдік коллекциясында сақталған. 1504 жылы Изабелланың қайтысынан кейін Хуан де Фланд испан шіркеулерінен тапсырыстар қабылдады, 1505–1507 жылдары Саламанкада бастады. Кейін ол Паленсияда қоныстанды, онда соборда үлкен рередос бар. Паленсияда оның әйелі 1519 жылғы желтоқсанда жесір деп сипатталған. Испаниядан тыс коллекцияларда сақталған оның туындыларының басым көпшілігі осы кезеңге жатады, ол діни тақырыптарға ден қойды. Паленсиялық шіркеудің үлкен алтарьлық панельдері Прадо және Вашингтонның Ұлттық өнер галереясы арасында бөлінген, олардың әрқайсысында төрттен панель бар. Оның жұмыстары Генттің ерте Нидерланд стилін испандық талғам мен ландшафтына бейімдеген, әсіресе алтарьларға арналған бөлінген көріністер топтарының талаптарын ескерген. Оның түс таңдауы мұқият, "бірқатар қышқыл түстерге бейімділік" байқалады және "кеңістік пен жарыққа деген сезімі күрделі болғанымен, кеңістікті жұқа жазықтықтарға бөлу оның кейінгі туындыларында манеризмге айналады". Альбрехт Дюрер 1521 жылы Маргарет Австрия көрсеткен Хуан де Фландтың полиптихін жоғары бағалаған: "Жұма күні леди Маргарет маған өзінің барлық әдемі заттарын көрсетті. Олардың арасында мен қырыққа жуық майлы суреттерді көрдім, мұндай дәлдік пен шеберлікке ешқашан тап болмадым".