Кіріспе

NASA спутнигі мұз қаптамаларын, бұлттарды және құрлықты бақылау үшін; 2003–2010

ICESat (Мұз, бұлт және құрлықтың биіктігін өлшеу спутнигі) – NASA-ның мұз қаптамаларының массалық балансын, бұлттар мен аэрозольдердің биіктігін, сондай-ақ құрлықтың топографиясын және өсімдік жамылғысының сипаттамаларын өлшеуге арналған спутниктік миссиясы. Ол NASA-ның Жерді бақылау жүйесінің (EOS) құрамында жұмыс істеді. ICESat 2003 жылдың 13 қаңтарында Калифорниядағы Ванденберг әуе күштері базасынан Delta II зымыран көлігімен шамамен 2000 метр биіктікте, дөңгелек және полярлық орбитаға жақын ұшырылды. Ол 2010 жылдың ақпанында қызметтен шығарылды, жеті жыл бойы жұмыс істегеннен кейін, ғылыми құралдары тоқтатылып, ғалымдар оларды қайта іске қоса алмады. ICESat миссиясы мұздықтардың массалық тепе-теңдігін анықтау үшін қажетті биіктік деректерін, сондай-ақ бұлттардың қасиеттері туралы ақпаратты, әсіресе полярлық аймақтардағы стратосфералық бұлттар үшін қамтамасыз ету мақсатымен жобаланды. Ол Гренландия және Антарктика мұздықтарының полярлық аймақтарындағы ерекше жағдайлармен қатар, бүкіл әлем бойынша топографиялық және өсімдік жамылғысы туралы деректерді ұсынады. Спутник орманның маңызды сипаттамаларын, оның ішінде ағаштардың тығыздығын бағалауда пайдалы болды.

Спутниктік аспаптар

ICESat-тағы жалғыз құрал – ғарышқа орналасқан Геоғылыми лазерлік биіктік өлшегіш жүйесі (GLAS) болды, ол лидардың бір түрі. GLAS жоғары дәлдікті жер бетін зерттейтін лидарды сезімтал, екі толқын ұзындығындағы бұлттар мен аэрозольдерді анықтайтын лидармен үйлестірді. GLAS лазерлері 1064 және 532 нм толқын ұзындығындағы инфрақызыл және көрінетін лазер импульстарын шығарады. ICESat орбитада айналғанда, GLAS ғарыш аппаратының жер бетіндегі траекториясы бойында шамамен диаметрі бар лазерлік нүктелер тізбегін жасады. Миссияны іске қосу кезеңінде ICESat осындай орбитаға енгізілді, бұл жер бетіндегі траекторияның 8 күн сайын қайталануына мүмкіндік берді. 2004 жылдың тамыз және қыркүйек айларында спутник миссияның басты бөлігі үшін 91 күндік қайталамалы жер беті траекториясына бағытталды.

Пайдалану тарихы

ICESat үш жылдан бес жылға дейін жұмыс істеуге жоспарланған. Тестілеулер көрсеткендей, әр GLAS лазері екі жыл бойы жұмыс істеуге тиіс болған, сондықтан GLAS номиналды миссия ұзақтығын орындау үшін үш лазерді алып жүру қажеттігі туындады. Орбитадағы алғашқы сынақ кезінде 2003 жылдың 29 наурызында бірінші GLAS лазеріндегі сорғы диод модулі мерзімінен бұрын істен шықты. Одан кейін жүргізілген тергеу көрсеткендей, күтпеген, бірақ белгілі бір индий тілеуі мен алтын қосылыс сымдары арасындағы реакция салдарынан сорғы диодтарының коррозиялық тозуы лазерлердің сенімділігін азайтуы мүмкін. Осының салдарынан GLAS құралының жалпы пайдалану мерзімі бір жылдан да аз болады деп күтілді. 2003 жылдың күзінде екі ай бойы толыққанды жұмыс істегеннен кейін GLAS-тың жұмыс жоспары өзгертілді, және мұздықтар сияқты өлшемдердің уақыт қатарын ұзарту мақсатында әр үш-алты ай сайын бір ай ішінде жұмыс істеді. Соңғы лазер 2009 жылдың 11 қазанында істен шықты, оны қайта іске қосу әрекеттерінен кейін спутник 2010 жылдың ақпан айында қызметтен шығарылды және 30 тамыздың 2010 жылы 08:49 UTC-де атмосфераға қайта кірді.

Келесі спутник

NASA ICESat-2 атты келесі миссияны полярлық мұздағы өзгерістерді, сондай-ақ өсімдіктердегі биомасса мен көміртегінің мөлшерін зерттеуді жалғастыру үшін жасады. Спутник 2018 жылдың 15 қыркүйегінде Delta II атқарушы зымыран арқылы ұшырылды. Екі спутник арасындағы кезеңде NASA-ның IceBridge операциясы мұздың қалыңдығын өлшеу және басқа да деректерді жинау үшін Douglas DC-8 ұшағын аралық шешім ретінде пайдаланды.