Кіріспе

Сапонит – смектит тобына жататын триоктаэдрлі филлосиликат минералы. Оның химиялық формуласы: Ca0.25(Mg,Fe)3((Si,Al)4O10)(OH)2·nH2O. Еуропадағы ең ірі бастапқы алмаз кені – Архангельск облысының Приморский ауданындағы Ломоносов кені – сапонитті қарқынды жинақтау және сақтау орны болып табылады.

Қолдану

Алмаз кенін өңдеу қалдықтарына құйылатын сапониттің күтілетін массасы миллиондаған тоннаны құрайды. Мақұлдағандай, қауіпсіз концентрацияларда макро және микро құрауыштар табылғанда, қалдықтардың қоршаған ортаны басқаруға аз күш жұмсалады, бірақ техногендік шөгінділер оларды дәстүрлі жоюдан асып, қайта пайдалану және құндылығын арттыру мүмкіндіктерін ұсынады. Сапонит – бұл көбінесе әділетсіз қаралатын қалдықтардың көрнекті мысалы. Электрохимиялық ажырату, жоғары смектит тобы минералдарының концентрациясы, кіші минералдық бөлшектерінің мөлшері, тығыз құрылымы және үлкен беті бар модификацияланған сапонит өнімдерін алуға көмектеседі. Бұл қасиеттер сапониттен жасалған өнімдерден жоғары сапалы керамика және ауыр металлдарды сіңіретін заттарды жасауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, керамика үшін шикізат дайындау кезінде құйрық ұнтақталады; бұл қалдықтарды қайта өңдеу, балшық пульпасын нейтралдаушы агент ретінде пайдалану үшін маңызды, себебі реакция үшін ұсақ бөлшектер қажет. Гистозолды сілтілі балшық пульпасымен қышқылсыздандыру тәжірибелері, пульпаның 30% қосылғанда орташа pH 7.1 деңгейінде бейтараптандыруға қол жеткізілетінін көрсетті, ал көп жылдық шөптермен жасалған тәжірибелік алаң техниканың тиімділігін дәлелдеді. Бұзылған жерлерді қалпына келтіру – кен өндіру компаниясының әлеуметтік және экологиялық жауапкершілігінің ажырамас бөлігі және бұл жағдай жергілікті және аймақтық деңгейдегі қоғамның қажеттіліктерін қамтиды. Синтетикалық сапониттер анықталған химиялық құрамымен және реакцияға қабілетті бетімен цеолиттердің орнына қолданылады. Цеолиттердегі тесіктерге қарағанда сапониттерде қабаттар арасындағы кеңістік үлкен, сондықтан оларды полимерлендіру, изомерлендіру және крекинг сияқты ірі органикалық молекулалар үшін катализатор ретінде де қолдануға болады.