Кіріспе

Ларами жазығы – АҚШ-тың оңтүстік-орталық Вайоминг штатында, теңіз деңгейінен шамамен 8000 фут (2438 метр) биіктікте орналасқан құрғақ таулы аймақ. Жазықтар Ларами өзенінің жоғарғы ағысы бойымен, Медисин Боу жотасының шығыс жағында созылады. Ларами қаласы – аңғардағы ең ірі елді мекен. Ларами таулары жазықтарды шығыстағы Ұлы жазықтан бөліп тұрады, бұл таулар Фронт-Рейнджтің солтүстікке қарай Лаример округінен (Колорадо штаты), Шайеннен батысқа қарай созылатын тармағы. Аймақтың жоғары орналасуы салқын климат пен салыстырмалы түрде қысқа вегетациялық маусымды қамтамасыз етеді. Көптеген егін өндіруге жарамсыз болғандықтан, жазықтар негізінен қой және ірі қара мал өсіруге тарихи түрде пайдаланылып келген.

География

1842 және 1843 жылдары Джон Чарльз Фримонт Вайомингті зерттеді және кейін Конгресске есептер мен карталар ұсынды. Ол, көрінетін, жергілікті атауды қолданып, оңтүстік-шығыс Вайомингтегі таулармен қоршалған жазықтарды "Ларами жазықтары" деп атады. Оның 1842 жылғы картасында бұл термин солтүстік және оңтүстік шектерінде екі рет қолданылған: солтүстікте Ларами тауларының оңтүстігінде, Қызыл құйрықтар (Ларамиден оңтүстікке қарай шамамен он шақырым жерде) маңында, ал оңтүстікте Ларами өзені бойында, болашақта Ларами қаласы орналасатын жерге жақын. 1843 жылы ол Елк тауының етегінде, Ларами жазығында орналасты. Бұл атау кейінгі коммерциялық карталарда, мысалы 1876 жылғы Рэнд МакНалли картасында да қолданылды, және АҚШ Геологиялық қызметінің Географиялық атаулар комитеті 2004 жылдың маусым айында бұл атауды ресми қабылдады.

Тарих

Ларами жазығын 19 ғасырда ешбір тайпа толыққанды мекендемеген, оның орнына Солтүстік Арапахо, Солтүстік Шайен, Оглала Сиу, Шығыс Шошон және Уайт Ривер Утесі пайдаланған. Бұл жазықтарды пайдаланған тайпалардың өздерінің негізгі территорияларынан тыс жерлері саналды. Осы тайпалардың жерлері жазықтармен шектесетін болған. Франсис Паркман өзінің "Орегон жолы" атты кітабында 1846 жылы жазықтарда бизон аулауға шыққан Оглала тайпасымен бірге болғандарын және олардың соғыс жасақтарынан қорқып жүргендерін айтады. Оған, 1845 жылы Ларами тауларының жанында Оглала тайпасының басшысының ұлы бастаған он адамнан тұратын соғыс жасағы, Сиу территориясына жақын келген Шошон тайпасының соғыс жасағымен талқан етілгені хабарланды. Жазықтар, сонымен қатар, Каше-ла-Пудре өзені бойындағы тауларға қарай өтетін жолдар үшін де ыңғайлы көлік арнасы болды, мысалы, Чероки жолы. Осы жол арқылы Үнді аумағынан (Оклахома) Калифорнияға сапар шеккен Чероки тайпасы келген. АҚШ армиясының топографиялық инженері капитан Говард Стэнсбери 1849 жылдың жазында Ұлы тұзды көлден Ларами жазығына қайта оралу жолын зерттеген кезде, қазіргі Ларами қаласының жанында буфлолардың қашқанын көрді, бұл үнді аңшыларының белгісі деп есептелді. Оның жетекшісі, әйгілі таушы Джим Бриджер, олармен кездесуге және қол тілімен келіссөз жүргізуге шықты. Олар Сиу тайпасынан екенін және Стэнсберидің жасағы Кроу тайпасының жауынгерлері болуы мүмкін деп қорқыпты. Сиу тайпасы Бриджер мен Стэнсбериді жақын жердегі ауылдарына шақырып, той берді. Барлау экспедициясының соңында Стэнсбери Вайомингтің батысындағы Форт-Бриджерден Ларами жазықтары арқылы Платт өзенінің саласына (қазіргі Солтүстік Платт, Небраска) дейінгі бағытты ұсынды. Бұл бағыт кейіннен Жер үсті жолы мен Жер үсті пошта жолының бір бөлігіне айналды. Шығыс пен Батыс арасындағы байланыс – Пони Экспресс, құрлықтық телеграф желісі және пошта тасымалдайтын құрлықтық пошта жолы 1862 жылға дейін Орегон жолынан Форт-Ларамиге және Оңтүстік асуға дейін созылды. Үнді шабуылдары пошта жолын Оверленд жолына қайта бағыттауға мәжбүр етті. Форт-Ларамиден келген әскерлер жасағы жазықты кесіп өтіп, Елк тауының етегінде Форт-Халлек салды, ол пошта жолын қорғауға арналған. 1868 жылы жазықтар Бірінші құрлықтық темір жолдың бөлігі ретінде Юнион Пасифик темір жолының бағытымен өтіп жатты. Темір жолдың салынуы аңғардағы халықтың өсуіне себеп болды, соның нәтижесінде Вайоминг университеті орналасқан "Ларами қаласы" құрылды. АҚШ-тың 30-шы тас жолы, жағалаудан жағалауға барлық ауа райында жүре алатын маршрут, темір жол бойында салынды және Линкольн тас жолы деп аталды. Бүгінде 80-ші мемлекетаралық тас жолы да Оверленд жолымен өтеді, ол Эльк тауының етегіндегі Фримонттың 1843 жылғы кемпінің жанындағы Форт-Халлекке (Вайоминг) өте жақын келеді.