Кіріспе

Әскери жаттығу
АҚШ Әуе күштері жаттығулары

"Қызыл Ту" (сондай-ақ "Қызыл Ту – Неллис") – АҚШ Әуе күштері (АҚШ ӘК) жылына бірнеше рет өткізетін екі апталық, жоғары деңгейдегі әуе шайқасы жаттығуы. Оның мақсаты – АҚШ және одақтас елдердің әскери ұшқыштары мен басқа да ұшу экипажы мүшелеріне реалистік әуе шайқасы оқуын ұсыну. Жыл сайын Невада штатындағы Неллис әуе базасында үштен алтыға дейін "Қызыл Ту" жаттығуы өткізіледі, ал Аляскадағы Эйлсон әуе базасында тағы төртке дейін, "Қызыл Ту – Аляска" деп аталатын жаттығулар ұйымдастырылады. 1975 жылдың 29 қарашасында алғаш рет өткізілген "Қызыл Ту" жаттығуына АҚШ Әуе күштері, АҚШ Әскери-теңіз күштері, АҚШ Теңіз жаяу әскерлері, АҚШ Армиясы және көптеген НАТО және одақтас елдердің әуе күштерінен ұшақ экипаждары қатысады. "Қызыл Ту" жаттығулары Неллистегі АҚШ Әуе күштері Соғыс орталығының (USAFWC) бақылауымен жүргізіледі. Оларды 57-ші қанаттың (57 WG) 414-ші Ұрыс-жаттығу эскадрильясы (414 CTS) басқарады. Жақын орналасқан Невада сынақ және оқу полигонында (NTTR) бомбалау жаттығулары үшін "жау" техникасы мен нақты оқ-дәрілер қолданылады.

Ұйым

414 CTS миссиясы – қатысушылардың жауынгерлік дайындығы мен өмірге қабілетін барынша арттыру. Осы мақсатқа жету үшін, олар ұшу алдындағы және ұшудан кейінгі жаттығулар мен идеяларды еркін алмасуға мүмкіндік беретін реалистік оқу ортасын қамтамасыз етеді. Бұл үшін АҚШ және оның одақтас елдерінің жауынгерлік бөлімшелері Неллис полигонында мұқият жоспарланған жауынгерлік сценарийлерді іске асырады. Неллис полигоны Лас-Вегастың солтүстік-батысында орналасқан және ауданы Швейцария ауданының шамамен жартысына тең. Бұл кеңістік жаттығуларды үлкен масштабта өткізуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, 65-ші агрессорлық эскадрильясының (65 AGRS) F-35 ұшақтары қарсыластың тактикасын имитациялау арқылы реалистік әуе қауіптерін қамтамасыз етеді. Қызыл әскерге АҚШ Әуе күштерінің, Әскери-теңіз күштерінің және Теңіз жаяу әскерлерінің басқа да бөлімшелері де қосылады. Олар 507-ші Аэроқорғаныс агрессор эскадрильясының (507 ADAS) электрондық жер қорғанысы, байланыс және радарды бұғаттау жабдықтарымен үйлесімде ұшады. 527-ші Ғарыш агрессор эскадрильясы (527 SAS) – жедел әскерлік бөлім, ал 26-шы Ғарыш агрессор эскадрильясы (26 SAS) – Әуе күштерінің резервтік командасының бөлімшесі, GPS сигналдарын бұғаттауды қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, Қызыл әскердің басқару және басқару ұйымы жаудың біріктірілген әуе қорғанысы жүйесін (IADS) нақты симуляциялайды. Қызыл Ту операцияларының маңызды бөлігі – Қызыл Ту өлшеу және есеп беру жүйесі (RFMDS). RFMDS – компьютерлік аппараттық және бағдарламалық кешен, ол нақты уақыт режимінде бақылау, маневрлер мен тактиканы қайта құру, қатысушыларды жұптастыру, полигон мақсаттарын және имитациялық қауіптерді интеграциялауды қамтамасыз етеді. "Көк" күштердің командирлері RFMDS ұсынған деректер негізінде миссияның тиімділігін объективті түрде бағалайды және алынған сабақтарды растайды. Типикалық "флаг" оқу жылына он "Жасыл Ту" (АҚШ Армиясымен жақыннан қолдау көрсету оқуы – CAS), бір канадтық "Көк Ту" (Канада Корольдік Әуе күштері жүзеге асырады) және төрт "Қызыл Ту" кіреді. Әр "Қызыл Ту" жаттығуында әдетте түрлі истребительдерді тоқтату, шабуыл/соққы беру, әуеде басымдық орнату, қарсыластың әуе қорғанысын басу, әуе көпірін ұйымдастыру, жанармай құю және барлау міндеттері орындалады. 12 ай ішінде 500-ден астам ұшақ 20 000-нан астам ұшуды орындайды, 5 000-нан астам ұшақ экипажы мен 14 000-нан астам техникалық қызметкерлер мен қолдау персоналы даярланады. "Флаг" жаттығуы басталғанға дейін, Қызыл Ту штабы жоспарлау конференциясын өткізеді, онда бөлімше өкілдері мен жоспарлау тобы қатысу көлемін және ауқымын анықтайды. Жаттығудың барлық аспектілері, персоналды орналастыру, Неллис Әуе базасына тасымалдау, полигонды үйлестіру, оқ-дәрілерді жоспарлау және оқу сценарийлерін әзірлеу, қатысушы бөлімдердің қабілеттерін және мақсаттарын толыққанды пайдалану үшін мүмкіндігінше реалистік болу үшін жоспарланады.

Шығу тегі

Қызыл Тудың пайда болуы Вьетнам соғысы кезінде АҚШ Әскери-әуе күштерінің (USAF) ұшқыштары мен қару жүйелері офицерлерінің бұрынғы соғыстармен салыстырғанда әуедегі жекпе-жекте ("әуе шабуылы маневрлері", ACM) көрсеткен қанағаттандырмас нәтижелеріне байланысты болды. 1965 және 1973 жылдар аралығында Солтүстік Вьетнамдағы әуе шайқастарының нәтижесінде жаудың ұшақтарын түсіру мен өзіміздің ұшақтарымыздың жоғалуы арақатынасы 2.2:1 болды (1972 жылғы маусым мен шілдеде "Linebacker" операциясы кезінде бұл көрсеткіш 1:1-ден төмен болды). Осы теңсіздіктің себептерінің бірі нақты ACM оқуларының жетіспеуі болды. 1950-жылдардың соңы, 1960-жылдар және 1970-жылдардың басындағы USAF ұшқыштары мен қару жүйелері офицерлері BVR (көру қашықтығынан асып түсетін) зымырандық соғыстар мен жабдықтардың "жақын" маневрлерді әуе шайқасында ескірген деп санауына байланысты ACM-нің негізгі принциптерін білмеді. Осы BVR-ге баса назар аудару 1960-жылдардың басындағы ең жоғары деңгейге жетті, сол кездегі USAF ұшқыштарының көпшілігі мен қару жүйелері офицерлері әуе күштерінің қауіпсіздікке баса назар аударуына байланысты әртүрлі ұшақтарға қарсы маневр жасау тәжірибесінен мүлдем қол үзді. Бұл АҚШ әуе экипаждарының ACM-ге және жер-әуе ракеталарына (SAM) осалдығына әкелді. Әуе күштері жүргізген "Қызыл Барон II" жобасы бойынша, ұшқыштың ұрыста аман қалу мүмкіндігі он ұрыс тапсырмасын орындағаннан кейін күрт артқан. Осыған байланысты 1975 жылы Red Flag бағдарламасы құрылды, ол USAF ұшқыштары мен қару жүйелері офицерлеріне қауіпсіз оқу ортасында он нақты симуляцияланған ұрыс тапсырмасын орындауға және өлшенетін нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік берді. Неллис әуе базасында жақсы танымал болған полковник Ричард "Муди" Сьютер Red Flag іске асыруының негізгі күші болды және тактикалық әуе командасының (TAC) командирі генерал Роберт Д. Диксонды бағдарламаны қабылдауға көндірді. Генерал Диксон 1975 жылдың мамыр айында бұл идеяны мақұлдады және жаттығуды алты ай ішінде ұйымдастыруды бұйырды. Бірінші Red Flag жаттығуы генерал Диксонның кестесіне сәйкес 1975 жылдың 29 қарашасында өтті. Оған 561 қызметкермен қолдау көрсетілген 37 ұшақ қатысты және 552 рет ұшты. 1976 жылдың 1 наурызында 4440-шы тактикалық ұрысшылар оқу тобы (Red Flag) құрылды, ал полковник П.Ж. Уайт алғашқы командир, подполковник Марти Март вице-командир, подполковник Дэвид Берни операциялар директоры болып тағайындалды. Полковник Уайттың басшылығымен бұл шағын команда бағдарламаны нығайту міндетін атқарды. Оқуға қатысатын ұшқыштарға қарсы ұшқан қарсыластар – "агрессор эскадрильялары" АҚШ Әуе күштерінің ең үздік ұшқыштарынан таңдалды. Бұл ұшқыштар сол кездегі TAC, сондай-ақ USAFE, PACAF және басқа да НАТО ұшқыштары мен қару жүйелері офицерлері Варшава шартының немесе басқа да кеңесші елдердің қарсыластарымен нақты ұрыста кездесетін жағдайды жақсырақ симуляциялау үшін Кеңес Одағының және басқа да жаулардың тактикалық доктриналарына сәйкес оқудан өтті. "Агрессорлар" бастапқыда Микоян МиГ-21 ұшағын симуляциялау үшін қолжетімді T-38 Talon ұшақтарымен жабдықталды, себебі T-38 көлемі мен өнімділігі жағынан ұқсас болды. F-5 Tiger II ұшақтары, совет ұшақтарында жиі кездесетін түстермен боялған, кейін қосылды және F-16 Fighting Falcon пайда болғанға дейін негізгі ұшақ болып қалды. Бүгінгі таңда 414-ші ұрыс-жаттығу эскадрильясы (414 CTS) Red Flag жаттығуларын жүргізуге жауапты бөлім, ал 64-ші агрессор эскадрильясы (64 AGRS), сонымен қатар Неллис әуе базасында орналасқан, МиГ-29 Fulcrum ұшағын симуляциялау үшін F-16 ұшағын пайдаланады. Бұл ұшақтар әртүрлі маскировкалық схемаларға боялған, олар әлеуетті қарсыластарға сәйкес келеді. Неллистегі тағы бір эскадрилья, 65-ші агрессор эскадрильясы (65 AGRS), Су-27 Flanker және Су-35 Flanker қауіптерін симуляциялау үшін F-15 Eagle ұшақтарын әртүрлі маскировкалық схемаларда қолданды. Алайда, 2014 жылдың 26 қыркүйегінде 65 AGRS Әуе күштеріне салынған 2015 қаржы жылының бюджет шектеулеріне байланысты таратылды, бұл эскадрильяның бюджетін нөлге теңдеді. АҚШ Әскери-теңіз күштері де Air Wing Fallon деп аталатын ұқсас ірі күштерді жаттықтыру жаттығуларын жүргізеді, ол Солтүстік Невададағы NAS Fallon және Fallon Range Training Complex-те өтеді. Air Wing Fallon – бұл бір айға созылатын жаттығу, ол авианостағы әуе күштерінің әуедегі және жердегі соғыс жүргізу қабілетін арттауға бағытталған, ал басты назар жаппай соққы берудің (LFS) күрделілігімен танысуға қарастырылған. Бұрын 1984 жылы құрылған кезде O-6 деңгейлі командалық құрылымда болған "Strike University" (STRIKE U) кейіннен ұрысшылар тобының TOPGUN және авианостағы ерте ескерту тобының TOP DOME-мен біріктірілді, олар 1993 жылы BRAC директивасы бойынша бұрынғы NAS Miramar, Калифорниядан көшірілді және 1996 жылдың шілдесінде NAS Fallon-дағы Әскери-теңіз авиациясының соғыс және әуе соғысы орталығын (NSAWC) құрады. Кейін NSAWC Air Wing Fallon үшін атқарушы агент болды. 2010-жылдары NSAWC электрондық шабуыл тобының HAVOC дирекциясын қосты, ал 2016 жылы NSAWC Әскери-теңіз авиациясының соғыс дамыту орталығы (NAWDC) деп қайта аталды. NAWDC командирі NAS Fallon-да, USAFWC командирі Неллис әуе базасында және олардың тиісті бағынышты бөлімдері мен штабтары ортақ мүдделер және Бірлескен күштердің тактикалық дамуы салаларында табиғи байланыс сақтайды. Red Flag және Air Wing Fallon кішкентайрақ, бірақ ұзаққа созылатын бағдарламалармен шатастырылмауы керек, оларды USAF және USN жеке қару және тактикалық инструкторларды оқыту үшін жүргізеді. 2009 жылы Калифорния штатындағы Эдвардс әуе базасынан келген 416-шы ұшу сынақ эскадрильясы Red Flag-ке қатысты, бұл Әуе күштерінің Материалдық командасының (AFMC) бөлімі бағдарламаға қатысқан алғашқы жағдай болды. 2022 жылдың шілдесінде өткен Red Flag 22-3 жаттығуы әдеттегі жаттығу аумағының үш есеге жуық ұлғайып, 414-ші ұрыс-жаттығу эскадрильясы мен Федералдық авиация басқармасы Невада сынақ және оқу аумағын Юта сынақ және оқу аумағымен және Калифорния штатындағы Эдвардс әуе базасының маңындағы R-2508 арнайы қолданысқа арналған әуе кеңістігімен байланыстыратын әуе кеңістігі дәліздерін жасады. Бұл реттеу Red Flag 22-3 үшін әуе кеңістігінің жалпы ауданын ұлғайтты, бұл жаңа буын ұшақтарымен оқу үшін қажет болды, себебі олар бұрынғы ұшақтарға қарағанда ұзақ қашықтықта маневр жасайды.

Оқиғалар

1979 жылы 5 шілдеде майор Гэри Мекаш және подполковник Юджин Содер АҚШ Әуе күштерінің F 111A Aardvark ұшағының апатынан қаза тапты. 1980 жылы 7 ақпанда Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінің (RAF) Blackburn Buccaneer S.2B ұшағы, тіркеу нөмірі XV345, No. XV эскадрильясы негізгі бағанасының бұзылуынан құлады, нәтижесінде Sqn Ldr Кен Тейт және Flt Lt Чарльз "Рэсти" Растон қаза тапты. Апаттан кейін Buccaneer ұшақтары уақытша тоқтатылды. 2001 жылы 23 наурызда Германия Әуе күштерінің Jagdbombergeschwader 34-ке қарасты Panavia Tornado IDS ұшағы, Red Flag жаттығулары аясында түнде төмен қабаттағы шабуыл кезінде Неллис Әуе күштері базасының солтүстік-батысына құлады. Апатта Jagdbombergeschwader 33-ке қарасты майор Бернд Лотар Кох және капитан Майкл Билер қаза тапты. Red Flag туралы 2004 жылы IMAX форматында "Fighter Pilot: Operation Red Flag" атты фильм түсірілді.