Кіріспе

Лихью (Лихуэ) – инкорпорацияланбаған аудан, халық санағымен белгіленген жер (CDP) және Гавайи штатындағы Кауаи округінің орталығы. Лихью – Кауаи аралындағы Капаадан кейінгі екінші ірі қала. 2010 жылғы халық санағы бойынша CDP-нің халқы 6 455 адамды құрады, 2000 жылғы санақта 5 694 адам болған.

Тарих

Ежелгі заманда Лихью кішкентай ауыл болған. Лихью гавай тілінде «суық қытық» деген мағынаны білдіреді. Лихью аралдың оңтүстік-шығыс жағалауындағы Пунаның ежелгі ауданында және Калапаки жер бөлігінде (ахупуа) орналасқан. Патшалық губернатор Кайкиоэва 1837 жылы оны Уаймеадан көшіріп, ресми түрде басқару орталығы етіп белгіледі; ол қалаға Оахудағы өзіне тиесілі жердің есімімен атады. 1800 жылдары қант өнеркәсібінің дамуымен Лихью үлкен қант зауытын салып, аралдың орталық қаласына айналды. Алғашқы инвесторлар Генри А. Пирс, Чарльз Рид Бишоп және Уильям Литтл Ли болды. 1856 жылы Уильям Харрисон Райс алғашқы суару жүйесін салғанға дейін плантация қиындыққа тап болды. Кейінгі плантация иесі Пол Айзенберг 1881 жылдан бастап неміс халқының Лихьюға көшіп келуіне көмектесті, ал 1883 жылы Гавайидегі алғашқы лютеран шіркеуі құрылды. Қызметтер 1960 жылдарға дейін неміс тілінде өткізілді. 1930 жылдары Джордж Нортон Уилкокс ең ірі қант плантациясының иесі болды, ол Герман А. Видманнан Гроув фермасын сатып алды. Уилкокс отбасының үйі Килохана мейрамхана мен сыйлық дүкеніне айналдырылды. Айналасындағы плантацияда қазір егін мен мал өсіріледі. Whitworth және General Electric компанияларының винтажды дизельдік локомотивтері бар тар жол туристік теміржолы плантацияға экскурсиялар ұсынады; сондай-ақ, аттармен тартқызылатын каретамен де экскурсиялар ұйымдастырылады. Бұл жерде сонымен қатар luaus өтеді, олардың көпшілігі NCL America арқылы брондалған теңіз саяхаты болып табылады. Лихьюде Кауаи тарихына арналған Кауаи мұражайы да орналасқан.

География және климат

Лихью Кауаи аралының шығыс жағында орналасқан, солтүстікте Ханамаулумен, батыста Пухимен шектеседі. Тынық мұхитының Кауаи арнасындағы жағалауы солтүстіктегі Ханамаулу шығанағынан оңтүстіктегі үлкен Навиливили шығанағына дейін созылады. Гавайидің 50 тас жолы Лихьюден батысқа қарай 19 шақырымға дейін Калахеоға және одан әрі аралдың батыс жағына дейін жетеді, ал Гавайидің 56 тас жолы солтүстікке қарай 11 шақырымға дейін Капааға және одан әрі аралдың солтүстік жағына дейін барады. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, Лихью CDP-нің ауданы 19,3 шаршы миль (50 км2) құрайды, оның ішінде құрлық және 10,42% - су. Орташа айлық температура ақпан айында ең төменгі көрсеткіштен тамыз айында ең жоғары көрсеткішке дейін өзгереді. Жылдық орташа есеп бойынша 7,7 түнде температура 0°C-тан төмен түседі, ал одан жоғары температуралар өте сирек кездеседі, шамамен сегіз жылда бір рет тіркеледі. Температуралық рекордтар 1930 жылдың 14 қаңтарында тіркелген ең төменгі көрсеткіштен бастап, 2019 жылдың 4-8 қыркүйегіне дейін ең жоғары көрсеткішке дейін жетеді. Күнделікті ең жоғары суық температура 1981 жылдың 19 желтоқсанында тіркелсе, керісінше, күнделікті ең төменгі жылы температура 2019 жылдың 7-9 қыркүйегінде тіркелген.

Демография

2000 жылғы санақ бойынша, CDP-де 5694 адам, 2178 үй шаруашылығы және 1420 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 2399 тұрғын үй бірлігін құрады. CDP-нің нәсілдік құрамы: 22,8% ақ нәсілді, 49,2% азиялық, 0,2% қара немесе африкалық америкалық, 0,2% жергілікті американдық, 6,4% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,7% басқа нәсілдерден және 20,5% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 6,5% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 2178 үй шаруашылығының ішінде 25,8%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 48,9%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 11,8%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 34,8%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылығының 29,9%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 16,1%-ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,55 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,16 адамды құрады. CDP-де халық жас бойынша таралып кеткен: 22,8%-ы 18 жасқа дейінгілер, 5,2%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 23,7%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 25,8%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 22,4%-ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Медианалық жас 44 жасқа тең болды. Әр 100 әйелге 92,2 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 90,6 еркек шақ келді. CDP-дегі үй шаруашылығының медианалық табысы 44 906 доллар, ал отбасының медианалық табысы 2000 жылы 56 875 долларды құрады. Ер адамдардың медианалық табысы 38 713 доллар, ал әйелдердің медианалық табысы 28 032 долларға тең. CDP-нің жан басына шаққандағы табысы 22 619 долларды құрады. Халықтың 4,6%-ы және отбасылардың 1,7%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды. Барлық халықтың 1,4%-ы 18 жасқа дейінгілер, ал 7,3%-ы 65 жастан асқандар кедейлік шегінен төмен өмір сүрді.

Көлік

Лихью қаласын Лихью әуежайы қамтамасыз етеді, ол қаланың шығыс бөлігінде орналасқан. Кауаи аралының негізгі теңіз порты Навилили шығанағында, қаланың оңтүстік-шығысында жатыр. Лихьюге сондай-ақ бүкіл аралға қызмет көрсететін Kauai автобусы да қызмет етеді.

Мекемелер

Қалада округ әкімшілігінің ғимараты орналасқан; Кауаи аралындағы ең ірі сауда орталығы – Кукуи Гроув орталығы, онда аралдағы жалғыз ірі универмагы мен бірнеше ірі дүкендер бар. Бұдан басқа, бірнеше автосалон және мейрамханалар да кездеседі.

Білім

Лихьюде Гавай университеті жүйесіне кіретін Кауаи қоғамдық колледжі орналасқан. Лихьюге Гавайи білім беру департаменті де қызмет көрсетеді. Аймақтың барлық бөлігі Камакахелей орта мектебі мен Кауаи жоғары мектебіне қарасты. Лихьюде екі K-5 бастауыш мектебі бар: Лихьюдегі Уилкокс бастауыш мектебі және Ханамаулу қаласының орталығындағы Каумуалии бастауыш мектебі. Сондай-ақ, Лихьюде жекеменшік Island School мектебі орналасқан, ол балабақшадан 12 жасқа дейінгі білім береді.