Кіріспе
Бүкіл бидайдан жасалған таңғы астық.
Шұжықталған бидай – бүкіл бидайдан жасалған, жастық пішіндес кесектерге айналдырылған таңғы астық. Ол әдетте үш өлшемде қол жетімді: түпнұсқа, тістеуге ыңғайлы (3⁄4 × 1 дюйм) және кішкентай (тістеуге ыңғайлы өлшемнің жартысына жуық). Кішірек өлшемдердің екеуі де ("Mini Wheats" және "little bites") бір жағы қантпен және әдетте желатинмен қапталған түрде сатылады. Кейбір өндірушілер ортасында жүзім, немесе құрма, көкжидек, малина, вишня, клюква немесе алтын сироппен толтырылған, тістеуге ыңғайлы өлшемдегі астықтың "толтырылған" нұсқаларын шығарады. АҚШ-та шұжықталған бидайды Post Consumer Brands компаниясы ең көп жарнамалайды және сатады, ол 1993 жылы өнімді өз бас компаниясы Kraft Foods арқылы Nabisco компаниясынан сатып алған. Kellogg's кішкентай немесе тістеуге ыңғайлы өлшемдегі шұжықталған бидайдың сегіз түрін сатады. Weetabix Limited компаниясының бөлімшесі Barbara's Bakery сонымен қатар қарапайым шұжықталған бидайдың нұсқасын ұсынады. Ұлыбританияда Shredded Wheat бренді Nestlé / General Mills компаниясының бірлескен кәсіпорны Cereal Partners компаниясына тиесілі, бірақ әртүрлі атаулармен көптеген жалпы және әртүрлі нұсқалары бар. Ол алғаш рет 1893 жылы АҚШ-та, ал Ұлыбританияда 1926 жылы өндірілді.
АҚШ және Канада
Генри Перки 1890 жылы Колорадо штатының Денвер қаласында майдаланған бидай жармасын ойлап тапты, сондай-ақ "Дәнді машиналар компаниясын" құрды. 1895 жылы Перки 1895 жылдың 15 қазанында шыққан No 548 086 АҚШ патентін алды. Бисквиттер машиналарға қарағанда көбірек танымал болды, сондықтан Перки шығысқа көшіп, алғашқы нан пісіру залын Бостон қаласында, Массачусетс штатында, содан кейін 1895 жылы Вустерде ашты. Ол диспепсиямен ауыратын адамның бидайды креммен араластырғанын байқағаннан кейін, бидайдан жастыққа ұқсас бисквиттерге айналатын жолақтар жасау әдісін ойлап тапты. Алдымен бидай 50% ылғалдылыққа жеткенше суға пісіріледі. Содан кейін оны демдеп, ылғалдың дәнге біркелкі таралуына мүмкіндік береді. Дән бір жағында ойықтары бар роликтер арқылы өтеді, нәтижесінде майдаланған бидай талшықтарының жіптері пайда болады. Көптеген жіптер бір-біріне жиналып, осы ылғалды жіптер бір-біріне белгілі бір аралықта қысылып, әр шетінен жіптері бекітілген жармалар жасалады. Содан кейін олар пешке салынады, онда ылғалдылығы 5%-ға дейін төмендейді. Перки 1892 жылы майдаланған бидай жармасын вегетариандық мейрамханаларға алғаш рет сатты, оны Нью-Йорк штатының Ниагара шарлауығындағы фабрикадан таратты. Денсаулыққа бағытталған "The Chicago Vegetarian" басылымы майдаланған бисквиттерді супқа крутон ретінде қолдануды ұсынды. Сонымен қатар, Перки өзінің "Дәнді машиналар компаниясы" арқылы Денвер және Колорадо Спрингс қалаларындағы нан пісірушілерге жарма дақылдарын өндіруге арналған машиналарды жалға берді және бидайды өңдеу машиналарын сатты. Оның бидайды өңдеу машиналарын сатып алғандардың бірі, доктор Джон Харви Келлог, Перкидің майдаланған бидай жармасын өндіру процесіне жоғары баға берді. Келлог оның патентерін сатып алудан бас тартты, оны дәмдік қасиеттері бойынша нашар деп санады, "шапқыш щетка жегендей". Алайда, 1906 жылы ағасы Уилл Кит Келлогпен бірге "Battle Creek Toasted Corn Flake Company" (кейіннен Kellogg Company жарма өндірушісі) құрғаннан кейін Джон Келлог Перкидің өнімінің табысын байқап, одан патентін сатып алуды ұсынды, бірақ Перкиді қызықтыратыннан кем баға берді. 1893 жылы Чикагодағы Дүниежүзілік Колумбия көрмесінде алғаш рет көпшілікке таныстырылған майдаланған бидай жармасы 1901 жылы Нью-Йорк штатының Ниагара шарлауығындағы "Табиғи тағамдар компаниясы" тарапынан өндірілді. 1904 жылы "Майдаланған бидай компаниясы" деп аталды. Оны 1928 жылдың желтоқсанында "Набиско" (Ұлттық бисквит компаниясы) сатып алды. АҚШ-та майдаланған бидай өндірісі 1954 жылы Иллинойс штатының Непервилл қаласына көшірілді және әлі күнге дейін сонда жасалады. 1993 жылы "Набиско" брендін "Kraft General Foods" компаниясына сатты, бірақ 1999 жылға дейін "Набиско" атауымен сатылды, содан кейін "Набиско сізге Post арқылы жеткізіледі" слоганымен сатылды. Канададағы өндіріс 1904 жылдан бері Ниагара шарлауығында (Онтарио штаты) жақын жердегі гидроэлектр қуатының болуына байланысты жүргізіліп келеді. Майдаланған бидай сонымен қатар Нью-Йорк штатының Ниагара шарлауығында, 1901 жылдан бастап Буффало даңғылында орналасқан "Набиско" фабрикасында өндірілді. 1954 жылы бір шақырымнан кем жерде Рейнбоу бульварындағы жаңа зауыт ашылды және Буффало даңғылындағы фабрика сатылды. 1974 жылы Ұлттық тарихи тізілімге енгізілгеніне қарамастан, Буффало даңғылындағы зауыт 1976 жылы бұзылды. Рейнбоу бульвары зауытында өндіріс 2001 жылға дейін жалғасты, содан кейін өндіріс Канада шекарасының жағында біріктірілді. 1920 жылы Генри Перкидің ұлы Скотт Генри Перки дөңгелек майдаланған бидай жармасын жасап шығарды, оны ол "Маффетс" деп атады. 1927 жылы "Маффетс" корпорациясы "Quaker Oats Company" компаниясына сатылды. Жарамдылық мерзімі әлі күнге дейін Канадада "Маффетс" деп сатылады, бірақ АҚШ-та қазір "Quaker Shredded Wheat" деп сатылады.
Тарих
Алғашқы компания 1926 жылы Гертфордширдегі Уэлвин Гарден Сити қаласында фабрика ашты, сол кезде «Уэлгар» оның тіркелген тауар таңбасы болды және 1928 жылы «Набиско» компаниясының бір бөлігіне айналды. Фабрика құрамына кіретін биік бетон астық сақтағыштары жергілікті маңызды орын болып табылады және қорғалатын құрылыстар тізіміне енген. Алғашқы 18 сақтағыш бөлім 1926 жылы аяқталды, ал 1938 жылы тағы 27-сі салынды; екі жағдайда да оларды бүгінге дейін қызмет ететін Лондонның «Питер Линд & Компаниясы» салған. 1988 жылы «Набиско» Ұлыбританиядағы зауытын «Ранк Ховис Макдугалл» компаниясына (супермаркеттерге өз брендімен астық дақылдарын шығарған) сатты, оның таңғы асқа арналған астық дақылдары бөлімі қысқа мерзімге «Shredded Wheat Company» аталды. 1990 жылы «RHM» зауытты «Cereal Partners» компаниясына сатты. 2007 жылдан бері барлық «Shredded Wheat» Вилтширдегі Ставертон қаласында өндіріледі, ал Уэлвин Гарден Ситидегі зауыт 2008 жылы жабылды. «Bitesize», «Fruitful» және «Honey Nut» түрлеріндегі «Shredded Wheat» де Ұлыбританияда жасалады.
"Шағынды бидай" терминінің сауда белгісі
Генри Перки 1906 жылы қайтыс болғаннан кейін және оның майдаланған бисквитке патенті 1912 жылы аяқталғанда, Джон Харви Келлог бұл Келлог компаниясына өнімнің өзінің нұсқасын сатуға мүмкіндік берді деп ойлады. Келлог 1915 жылы бисквитке патент алды, осылайша "Келлогтың майдаланған бидайы" пайда болды. Бұл National Biscuit Company компаниясын Келлог компаниясын сауда белгісін бұзды деп сотқа шақыруға итермеледі, олар "Shredded Wheat" атауын сауда атауы ретінде пайдалануын және аталған дәнді дақылды жастықша тәрізді пішінде өндіруін тоқтатуға тырысты. Бұл сот процестерінің нәтижесінде 1938 жылы АҚШ Жоғарғы Сотында "Келлог Ко. қарсы Ұлттық Бисквит Ко." ісі қарастырылды. Жоғарғы Сот майдаланған бидайдың жалпы атау екенін және оны тауарлық белгі ретінде тіркеуге болмайтынын шешті; сондай-ақ, 1912 жылы майдаланған бидай өндіруге арналған машиналарға алғашқы патент мерзімі аяқталған кезде, өнімге "майдаланған бидай" атауын қолдану құқығы осы патентпен бірге халыққа тиесілі болды.
Тағамның пісірілуі мен тамақтануы
Майдаланған бидай толығымен тұтас бидайдан жасалған. Екі данасы (47 г) 160 калория, 1 грамм май және 6 грамм диеталық талшық (салмағының 12,8%) құрайды.