Кіріспе

Бетунгра спиралі – Бетунграның жанында, Джуни мен Кутамундра қалалары арасында орналасқан, мұраға алынған теміржол спиралі. Ол Мельбурн → Сидней теміржол желісінің солтүстікке қарай жүретін бағытын қамтиды. 1999 жылдың 2 сәуірінде Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мұралық тізіліміне енгізілген маңызды мұра нысаны болып табылады.

Тарих

1878 жылы ашылған бастапқы бір рельстік желі, Сиднейге қатынайтын пойыз үшін 1:40 еңіске ие болды, бұл пойыздың жүктемесіне елеулі шектеу қойды және локомотивтерді қосып, ажырату арқылы кептелістер тудырды. 1940 жылдардың соңында желі екіленген кезде 8,9 шақырымдық спиральды бұрылыс салынды. Спираль, жергілікті географиялық ерекшелікті – қолайлы төбені пайдаланады, оның айналасында жоғары (немесе Сиднейге қарайтын) жол қажетті биіктікке ұзақ арақашықтықта жете алу үшін спиральмен өтеді, осылайша еңіс азаяды. Алайда, төбе бастапқы желінің «төмен» (оңтүстікке қарайтын) жағында орналасқандықтан, жаңа солтүстікке қарайтын жол бастапқы желіні екі рет кесіп өтуге тиіс болды. Бірі – бастапқы желінің шығыс (немесе «төмен») жағына апаратын туннель, содан кейін төбені айналып спиральға түсу үшін, ал спиральден кейін – жаңа жолды бастапқы желінің сол жағына қайтару үшін виадук. Австралиядағы пойыздар Ұлыбритания, Франция және Жапония сияқты сол жақтан жүреді. Спиральда екі қысқа туннель бар: біреуі – спиральдің басында айтылған, «жоғары» жол бастапқы желідің астынан өтіп «төмен» жағына жетеді, екінші туннель спираль бойында кейінірек нүктеде, төбені айналып биіктікке көтерілгеннен кейін өзінен-өзі өтуіне мүмкіндік береді. Спираль солтүстікке қарайтын пойыздың қашықтығын шамамен екі шақырымға ұзартты. Оңтүстікке қарайтын пойыздар бастапқы желіні пайдалануды жалғастырады. Жаңа жолдың еңісі 1:66 құрайды. Граниттің 27 метрлік тереңдікте кесілуіне қажет болған жарылыстардың нәтижесінде желі тас құлаудан зардап шегеді, 1960 және 1987 жылдар аралығында он екі ірі құлау тіркелді. 1994 жылдың қаңтар айында спиральді желі төрт айлық жөндеуге жабылды, оның барысында кесілімдер кеңейтіліп, One Nation жобасы аясында 55 градус еңісті жартастарға қайта жабдықталды.

Сипаттама

Интерактивті картаның төменгі сол жақ бұрышынан басталатын, Куатамундраға (содан Сиднейге) қарай "жоғары" бағытты жол сол жақта орналасқан. Ол "төмен" бағытты жолдан бөлініп өтеді, "төмен" бағытты жолға қарағанда көлбеуі аз, сондықтан оның астынан (тұннель арқылы) өтіп, содан кейін төбені айналып (осы процесте екінші туннельден өте отырып), биіктігін арттыра береді, екінші туннельдің үстінен өтеді. Қазір ол "төмен" бағытты жолдан жоғарырақ және оның оң жағында (егер солтүстікке қарай бағытталған болса), ал одан солтүстікке қарайғы көпірде (көру үшін "Толық экран" түймесін басыңыз) сол жаққа қайтадан өтеді. Ақырында екі жол да Олимпиада тас жолының теміржол өткеліне жақын жерде бірігеді.

Мұра тізімі

Бетунгра спиралі зор маңызға ие, ол бастапқы бағыттан (қазіргі "төменге" бағыттан) гөрі көлбеуі аз болатын маңызды тау жотасына көтерілуге мүмкіндік береді. Бұл – құрылыс кезінде қолда бар технологиямен жасалған маңызды инженерлік құрылыс және шешімнің тапқырлығын көрсетеді. Аталған жердің ландшафттық құндылығы жоғары.

Темір жол үлгісі

Жаңа Оңтүстік Уэльстің Эппинг қаласындағы Эппинг үлгі теміржол клубы спиральдың HO масштабтағы толыққанды моделін жасады. Шамамен өлшемдегі бұл құрылғы жиналып-таратылатын және кейде тиісті шараларда толыққанды жұмыс істейтін көрме ретінде көрсетіледі.

2022 жылғы жолдан шығу

2022 жылдың 15 қаңтарында сағат 03:40 шамасында жүк пойызының он вагоны спиральдің ең жоғары нүктесінде, тік жардың үстінде рельстен шығып кетті. Әйқынды келгені, зақымдалған вагондар тік жарға құлап түспеді және ешкім жарақаттанбады, бірақ вагондарды алып тастап, жолды жөндеу жұмыстары аяқталғанға дейін желі бір апта бойы тоқтатылды.