Кіріспе

Англиядағы тәуелсіз мемлекеттік мектептің түрі

Англиядағы академиялық мектеп – білім беру министрлігімен тікелей қаржыландырылатын және жергілікті билік бақылауынан тәуелсіз мемлекеттік мектеп. Мүдетанаттар академиялық қаржыландыру шартында белгіленген. 2023 жылдың қазанына қарай, орта мектептердің 80%, бастауыш мектептердің 40% және арнайы мектептердің 44% академиялар болып табылады. Академиялар – өзін-өзі басқаратын коммерциялық емес қайырымдылық ұйымдары, олар жеке немесе корпоративтік демеушілерден қаржылық немесе заттай көмек ала алады. Академиялар тексеріледі және басқа мемлекеттік мектептер мен оқушылар сияқты қабылдау, арнайы білім беру қажеттіліктері және шеттету ережелерін сақтайды. Олар Ұлттық оқу жоспарына қатысты көбірек тәуелсіздікке ие, бірақ оқу жоспарларының жан-жақты және теңгерілген болуын, сондай-ақ ағылшын тілі, математика және ғылым сияқты негізгі пәндерді қамтитынын қамтамасыз етуі керек. Олар қарым-қатынас және жыныстық тәрбие, сондай-ақ дін тануды оқытуға міндетті. Олар өздеріне қажетті мамандықтарды таңдауға құқылы.

Ерекшеліктері

Академия – білім беру департаментімен жасалған академиялық келісімге сәйкес басқарылатын тәуелсіз мемлекеттік мектеп. Осы келісімге қол қойылған кезде академия жергілікті білім беру органымен байланысын үзеді. Қазіргі нормативтік құжат – 2018 жылғы наурыздағы «Академия және тегін мектеп: негізгі қаржыландыру келісімі». Академияның басқарушылары жылдық есеп пен қаржылық есепті жариялауға міндетті, олар тексеруге және инспекциялауға ашық. Барлық академиялар жан-жақты және теңгерілген оқу бағдарламасын ұстануы тиіс, бірақ көпшілігі ғылым, өнер, бизнес және кәсіпкерлік, ақпараттық технологиялар, инженерия, математика, қазіргі заманауи шетел тілдері, сахна өнері, спорт немесе технология сияқты бір немесе бірнеше салаға басымдық береді немесе маманданады. Академиялар Ұлттық оқу бағдарламасының кейбір ережелерін сақтауға міндетті болса да, басқа мемлекеттік мектептер сияқты, Ұлттық қабылдау кодексіне сәйкес болуы керек. Дінге бағытталған жаңа құрылған академиялар 50% ережесіне бағынады, яғни олардың кем дегенде жартысы діни наным-сенімге сүйенбей бөлінуі керек. Басқару тұрғысынан академиялар кепілдікпен шектелген компаниялар ретінде құрылады, олардың директорлар кеңесі Траст ретінде әрекет етеді. Академия Трастың қайырымдылық мәртебесі бар, ол білім беру департаментімен реттеледі. Мектептің күнделікті басқаруын, көптеген мектептердегідей, директор мен оның басқару тобы жүзеге асырады. Ынталандырылған академияларда демеуші мектептің құрылу процесіне, оның ішінде оқу бағдарламасына, этикасына, мамандығына және ғимаратына (жаңасы салынса) әсер ете алады. Сондай-ақ демеуші академияның басқару органына губернаторларды тағайындау құқығына ие.

Тарих

Тони Блэр басшылығымен еңбекші үкімет 2000 жылғы Білім және дағдылар туралы заң арқылы академияларды құрды, ол 1996 жылғы Білім туралы заңның Қалалық технологиялық колледждерге қатысты бөлімін өзгертті. Олар алғаш рет 2000 жылы білім және дағдылар жөніндегі мемлекеттік хатшы Дэвид Бланкетттің сөзінде «Жаңа бастама» бағдарламасының бөлігі ретінде жарияланды. Оның айтуынша, олардың мақсаты «оқушылардың үлгерімін жақсарту және төмен үміттер циклын үзу» болды. Бұл саясаттың негізгі авторы Эндрю Адонис (қазір лорд Адонис, бұрын Көлік министрлігінің мемлекеттік хатшысы) 1990-шы жылдардың соңында премьер-министрдің білім беру жөніндегі кеңесшісі ретінде болды. Академиялар алғашқы жылдары «Қалалық академиялар» деп аталды, бірақ 2002 жылғы Білім туралы заңға енгізілген түзетулер арқылы бұл термин «Академиялар» деп өзгертілді. «Демеуші академиялар» термині осы типтегі академияға кейінірек құрылған академия түрлерінен ажырату үшін ретроспективті түрде қолданылды. 2024 жылға қарай мемлекеттік қаржыландырылатын орта білім беру мектептерінің шамамен 80% академиялар немесе тегін мектептер, ал бастауыш мектептердің шамамен 40% академиялар болып табылды.

Қамқорлықта тұрған академиялар

Спонсорлық академиялар бастапқыда жеке демеушіге мұқтаж болды, ол жеке тұлға (мысалы, Бексли бизнес академиясын демеушілік ететін Сэр Дэвид Гаррард), United Learning Trust сияқты ұйымдар, The Co-operative Group сияқты миссиялық бизнестер немесе Amey plc сияқты табысқа қадам басқан аутсорсингтік компаниялар болуы мүмкін еді. Осы демеушілер академияларға «жеке сектордың ең жақсы тәжірибесі мен инновациялық басқаруды» әкелуі күтілді, «бұл академиялар алмастырған сәтсіз мектептердегі басшылықтың жетіспеушілігімен күрт контраст жасады» (бұл мектептер алдыңғы мектептер деп аталды). Олар бастапқыда академияның күрделі шығындарының 10%-ын (ең көп дегенде 2 миллион фунт стерлинг) төлеуге міндетті болды. Капиталдық және операциялық шығындардың қалған бөлігі мемлекет тарапынан, Ұлыбританияның мемлекеттік мектептері үшін қалыпты жағдай бойынша, жергілікті билік арқылы қаржыландырылатын гранттар арқылы жабылды. Кейін үкімет жеке демеушілердің қаржылық инвестициялау талабын алып тастады, бұл қадам табысты мектептер мен қайырымдылық ұйымдарын демеуші болуға ынталандыру мақсатында жасалды. Спонсорлық академиялар көбінесе бір немесе бірнеше бар мектептерді алмастырды, бірақ кейбіреулері жаңадан құрылды. Олардың мақсаты – Англия мектептеріндегі қалыптасқан сәтсіздік мәселесін шешу, оқу үлгерімі төмен мектептерде немесе білім беруге құлшынысы төмен қауымдастықтардағы мектептердегі мәселенің шешімін табу болды. Көбінесе бұл мектептер Ofsted инспекциясынан кейін «арнайы шаралар» тізіміне енгізілді, Coop Academies Trust (ірі бизнеспен қолдау көрсетілетін трасттардың бірі) мектептері үшін де осы жағдай орын алды. Олар қаржылық және академиялық тәуелсіздіктерінің арқасында шығармашылық пен инновациялық болуы керек еді, осылайша олар шешуге тырысқан ұзақ мерзімді мәселелерді шешуге ұмтылды. Бастапқыда барлық Спонсорлық академиялар Англияның мамандандырылған мектептер бағдарламасының (SSP) оқу бағдарламасы бойынша мамандық таңдауы керек еді. Алайда, бұл талап 2010 жылы жойылды. 2010 жылдың мамыр айына дейін Англияда 203 Спонсорлық академия жұмыс істеді.

Конвертерлік академиялар

Академиялар туралы 2010 жылғы заң академиялардың санын арттыруға бағытталған. Ол барлық мемлекеттік мектептерге академия мәртебесіне көшуге мүмкіндік берді, бұл Конвертер академиясы деп аталды, сондай-ақ Тегін мектеп бағдарламасы арқылы жаңа академиялар құруға жол ашты. Сонымен қатар, консерваторлар жетекшілігіндегі жаңа коалициялық үкімет мектептердің мамандануына (яғни, технология колледжі мәртебесіне) бөлінетін қаржыны жалпы қаржыландыруға қайта бағыттайтынын жариялады. Бұл орта мектептер енді әр мамандануы үшін үкіметтен тікелей 130 мың фунт стерлингтік белгілі бір қаржыны алмайтынын білдірді. Өз қаржысын тікелей бақылауға алып, мамандандырылған қаржыландыруды сақтап қалудың бір жолы – Конвертер академиясы болу және барлық қаржыландыруды тікелей үкіметтен алу, сондай-ақ қызметтерді арзан бағамен сатып алу мүмкіндігіне ие болу еді. Бұл, сонымен қатар, кейбір мектептердің жергілікті биліктің бақылауынан көбірек тәуелсіздік алғысы келгеніне байланысты, Англиядағы көптеген мемлекеттік орта мектептердің кейінгі жылдары академия мәртебесіне өтуіне себеп болды. 2011 жылдың сәуір айында академиялардың саны 629-ға жетті, ал 2011 жылдың тамызында 1070-ке өсті. 2012 жылдың шілдесіне қарай бұл көрсеткіш 1957-ге жетті, бұл өткен жылғы көрсеткіштен екі есе көп. 2013 жылдың 1 қарашасында академиялардың саны 3444-ке жетті.

Қайта өңдеу (2022)

Мектеп әкімдері академия мәртебесін қарастыруға көндіріледі, мүмкін, көп академиялық сенім тастамасының (MAT) ұсынысына жауап ретінде. Олардың екі таңдауы бар: қазіргі жергілікті билік органдарында қалу немесе көп академиялық сенім тастамасына қосылу; 2018 жылға дейін дербес сенім тастамасына айналу мүмкіндігі тоқтатылды. Егер оларға Ofsted тек қана "қанағаттанарлық" (қазір "жақсарту қажет") деген баға берілсе, шешім қабылдауға құқығы жоқ. Әкімдер қолжетімді және оларды қабылдауға дайын MAT-терді бағалайды. Идеология мен құндылықтар, мектептердің географиялық орналасуы мен практикалық жағдайлары, жеке мектептердің өзінің ерекшелігін сақтап қалуы, ақшаның тиімділігі және сенім тастамасының мектептер мен кадрларды дамытуға қолдау көрсету мүмкіндігі – бұл салыстырылатын факторлар. Содан кейін әкімдер серіктес сенім тастамасын таңдайды. Олар Білім және ғылым министрлігіне (DfE) қызығушылық білдіріп, Аймақтық мектептер комиссиясына хабарлайды. Әкімдер ата-аналар мен қызметкерлермен кеңеседі және осы ақпарат негізінде жалғастыру туралы шешім қабылдайды. Егер олар солай деп шешсе, Аймақтық мектеп комиссары таңдалған сенім тастамасына қосылу туралы шешімді бекітеді және Министр академия ордерін шығарады. Мектеп қызметкерлері ТУПЕ ережелеріне сәйкес MAT-қа ауысады, ал жер және коммерциялық активтер жергілікті биліктен сенім тастамасына беріледі. Мектеп Министрге қол қою үшін жіберілгенге дейін өз шешімін өзгерте алады, әдетте келісілген күшке ену күніне үш апта бұрын. Академиялардағы GCSE нәтижелерінің жақсаруы, олардың бұрынғысына қарағанда, алғашқы нәтижелер "GCSE нәтижелері академияларда мемлекеттік мектептерге қарағанда екі есе жылдам жақсарып жатқанын" көрсетті. Мақалада аталған академия, Хакнидегі Моссборн қауымдастық академиясы, "кем дегенде саясаткерлер арасында Ұлыбританиядағы ең танымал [мектеп] және" қосымша құндылық бойынша елдегі ең үздік мектеп" деп аталады. Бастауыш мектептердің 39% (40%), орта мектептердің 80% (79%) және арнайы мектептердің 43% (40%) академиялар құрайды. Академиялар жүйесінің өсуі мектептердегі Ofsted бағасының жақсаруымен сәйкес келеді, барлық мектептердің 88% жақсы немесе тамаша деп бағаланды, бұл 2010 жылдың тамызындағы 68% көрсеткіштен жақсару. Ноттингем университетінің академиялар секторының COVID-19 пандемиясының қиындықтарына қалай жауап бергені туралы зерттеуі оқушылар мен мектептер үшін берік және тұрақты сенім тастамаларының қаншалықты сенімді және қорғаныш құрылым екенін көрсетті. Сектор сарапшылары, мысалы, мектеп сенім тастамалары конфедерациясының бас директоры Леора Круддас академиялық сенім тастамаларының мектептерді жақсартудың ең қолайлы құралы екенін қолдайды, өйткені жергілікті биліктен айырмашылығы, "бұл мектептерге бір заңды тұлға ретінде топта жұмыс істеуге мүмкіндік беретін заңды құрал. Сондықтан сенім тастамасы мектептің жақсаруына жағдай жасайды. Заңды тұлға ретінде сенім тастамасы жақсарту жағдайын және мәдениетін де қалыптастыра алады". Олар сондай-ақ академиялық сенім тастамаларының елдің солтүстігі сияқты аймақтардағы білім алудағы теңсіздікті жоюға қосқан үлесін атап көрсетеді.

Сын-пікірлер мен қарсылық

Академиялар даулы болып қала берді, және олардың болуына кейбір саясаткерлер, сарапшылар, мұғалімдер, мұғалімдердің кәсіби одақтары және ата-аналар жиі қарсылық білдіріп, сынға алды. Нейл Киннок академиялар схемасын сынап, олардың «таңдауды бұрмалау» екенін және «мектептер ата-аналар мен балаларды таңдайтын, ал емес ата-аналар мектептерді» деген «сатушы нарығын» құру қаупі бар екенін айтты. Парламенттік комитет кейбір академиялардың үміттендіретін нәтижелеріне қиын оқушыларды көбірек шығарып жіберу себеп болуы мүмкін екенін білдірді. Олар Миддлсбро қаласындағы екі академия 61 оқушыны мектептен шығарғанын, ал қаланың басқа орта мектептерінен бар болғаны 15 оқушы шығарылғанын атап өтті. Академиялардың (бір бағалау бойынша «жартысынан астам») діни ұйымдар немесе діни байланысы бар ұйымдар/жеке тұлғалармен қаржыландырылатыны белгілі болды. 2015 жылы жарияланған «Бақысыз мектептер мен академиялар» атты парламенттік баяндамада: «Осы уақытқа дейін үкімет академиялардың жетістіктерін асыра көрсетуді тоқтатып, нақты дәлелдер болмаса, нақты қорытындылар жасаудан сақ болуы керек. Академияға өту әрқашан сәтті бола бермейді және қиын жағдайдағы мектеп үшін бұл жалғыз дәлелденген балама емес» делінген. 2016 жылы Білім беру саясаты институты жүргізген ірі зерттеуде академиялар мен жергілікті кеңес басқаратын мектептердің үлгерімі арасында едәуір айырмашылықтар байқалған жоқ.

Шығындар және қаржыландыруды басқа жаққа аудару

Алғашқы City Academy бағдарламасының жоғары құнына байланысты сынға ұшырады: оның орташа құны 25 миллион фунт стерлингті құрады. Кейбір операторлар жоғары лауазымды қызметкерлерге алты таңбалы жалақы төлейді, олардың бір бөлігі орталық үкіметтен қаржыландырылады. 2012 жылдың желтоқсан айында Ұлыбритания Парламентінің Есеп комитеті Жергілікті мектептер желісінің Генри Стюартын және Жаңа мектептер желісінің Рейчел Вольфты академиялар мен тегін мектептердің есептілігі және қаржыландыруы туралы сұраққа тартып, жауап берді. Комитет Бас аудитордың «Академиялар бағдарламасын кеңейтуді басқару» (HC 682) атты есебін қарастырып жатты, онда 2011-2012 жылдары 96 миллион фунт стерлингтің нашар оқу көрсеткіштері бар жергілікті билік мектептерін қолдаудан академиялар бағдарламасына ауыстырылғаны анықталды, содан кейін 2012-2013 қаржы жылында тағы 400 миллион фунт стерлинг аударылды. Комитет сондай-ақ Білім министрлігінің сол кездегі тұрақты хатшысы Крис Вормальдты да сұраққа тартып, үкімет нашар оқу көрсеткіштері бар мектептерді қолдауға бастапқыда бөлінген қаражатты әдейі алып тастағанын мойындады. Крис Вормалд: «Үкімет мектептерді жақсартудың басты бағдарламасы академиялар бағдарламасы екенін білгенімен саналы шешім қабылдады».

Партиялық саясат және лейбористік үкімет аяқталғаннан кейінгі даму

Консервативті партия академия ұсынысын бастапқы қадамдарынан бері қолдады, бірақ осы жүйенің одан әрі дамуын қалайды. Бұл келісім консервативті өкіл Дэвид Уиллетстің 2006 жылы жасаған мәлімдемесінде көрінді:

2004 жылы либерал-демократтар бұл мәселеде "екіге бөлінген" деп хабарланды және осы себепті академиялар партияның білім беру саясатында аталмауы керек деп шешті. Сол кездегі білім беру жөніндегі өкіл Фил Уиллистің позициясы былайша қорытындыланды:

"Егер либерал-демократтар билікке келсе, қалалық академияларды немесе арнайы мектептерді тарату жоспары жоқ, бірақ олар жергілікті билік бақылауына көшіріледі". Фил Уиллис академия бағдарламасын "нақты талдау жүргізілгенге дейін" тоқтату қажеттігін айтты. Келесі сайлауда академиялар үш негізгі саяси партияның барлығы тарапынан қолдау алды, сонымен қатар бағдарламаны бастауыш мектептерге кеңейту жөніндегі келісімдік бастама да қарастырылуда. 2010 жылы консерваторлар мен либерал-демократтардан құралған коалициялық үкімет Академиялар заңы 2010 арқылы академия бағдарламасын кеңейту жоспарларын жариялады. 2010 жылдың мамыр айында сол кездегі білім министрі Майкл Гоув Англиядағы барлық мемлекеттік мектептерге хат жолдап, оларды жергілікті билік бақылауынан шығып, академия мәртебесіне өтуге шақырды. Гоув сондай-ақ кейбір академиялар 2010 жылдың қыркүйек айында жаңа оқу жылына дейін ашылуы мүмкін екенін мәлімдеді. 2010 жылдың 23 шілдесіне дейін Англиядағы 153 мектеп академия мәртебесіне өтініш берді, бұл 1000-нан астам мектеп болады деген болжамнан төмен. Академия бағдарламасының кеңеюіне қарамастан, 2010 жылдың тамызында Гоув 75 қолданыстағы академияны қайта жаңарту жобаларының қысқартылуы мүмкін екенін хабарлады. Дегенмен, 2012 жылдың қыркүйегіне қарай Англиядағы мемлекеттік орта мектептердің көпшілігі академияларға айналды. Білім министрлігі академиялар мен тегін мектептер туралы ай сайын жаңартылатын ақпаратты және қабылдау процесіндегі өтініштерді жариялайды.

Салыстырулар

Қалалық академия бағдарламасы бастапқыда 1980-ші жылдары Маргарет Тэтчер басшылығымен консервативтік үкімет құрған Қалалық технология колледждерінің (КТК) бағдарламасына негізделген, олар да бизнеспен серіктестік құрды. 2003 жылдан бастап Үкімет КТК-ны академияларға айналдыруға ынталандырды; мысалы, Дьяногли КТК 2003 жылы Дьяногли қалалық академиясына айналды. Академиялар КТК-дан бірнеше жағынан ерекшеленеді; ең маңыздысы, академиялар қабілеті бойынша оқушылардың 10% астам бөлігін іріктеуге құқығы жоқ, ал КТК-да мұндай мүмкіндік бар. Академиялар АҚШ-тың чартерлік мектептерімен салыстырылады, олар мемлекеттік қаржыландырылатын, бірақ штаттық және федералдық бақылаудан тәуелсіз мектептер.

с

Бірқатар жеке және қайырымдылық ұйымдар академиялардың топтарын басқарады, бұл топтар көп академиялық сенімдер (MAT) деп аталады. Осы ірі операторлардың қатарында ARK мектептері, Академиялар кәсіпорнының сенімі, E ACT (бұрын Edutrust академияларының қайырымдылық сенімі), Эммануэль мектептері қоры, Харрис федерациясы, Оазис сенімі, Ормистон академияларының сенімі, Таухидул білім беру сенімі және Біріккен оқу сенімі бар. Білім министрлігі академиялардың белсенді демеушілерінің толық тізімін жариялайды.

МӘТ-тің бастауыш мектептерді қайтадан басқаруына қатысты алаңдаушылық

2019 жылы Англияда 5,539 бастауыш академия болды, оның ішінде 514-і Ofsted тексеруінде сәтсіз нәтиже көрсеткеннен кейін жергілікті билік бақылауынан шығарылды. Білім министрлігі (DfE) осы мектептерді қабылдаған академиялық трасттарға кем дегенде 18,4 миллион фунт стерлинг төледі. Ата-аналар, мектеп басшылары және жергілікті билік бұл ақшаның қалай жұмсалатынына және мүліктердің қалай пайдаланылатынына қатысты шешім қабылдауға мүмкіндік алған жоқ. 2013–2014 жылдардан бері 300-ден астам бастауыш академия қайта қаржыландырылды (үкіметтен қайтадан қаржы алуға) немесе трасттар арасында ауыстырылды. 2017–2018 жылдары бастауыш мектептерді басқарған жеті траст жабылып, барлық мектептер жаңа демеуші іздеуге мәжбүр болды. Бұл жағдай белгісіздікке және қосымша шығындарға әкеледі, себебі жаңа траст жаңа бренд енгізеді және ата-аналар жаңа мектеп формасын сатып алуға ақша төлеуге міндетті болады. Сонымен қатар, жаңа ережелер, қызметкерлер және жүйелер енгізіледі.