Кіріспе

Британдық заңгер, саясаткер және судья сэр Мэтью Бейли Бегби (9 мамыр 1819 – 11 маусым 1894) – британдық заңгер, саясаткер және судья. 1858 жылы Бегби Британдық Колумбияның колониялық кезеңінде және Британдық Колумбия Канаданың провинциясы ретінде Конфедерацияға қосылғаннан кейінгі алғашқы онжылдықта, оның алғашқы бас судьясы болды. Бегби 1858 жылдан 1866 жылға дейін Британдық Колумбия колониясының Жоғарғы сотының алғашқы судьясы, ал 1866 жылдан 1870 жылға дейін Британдық Колумбияның біріккен колониясының Жоғарғы сотында сол қызметін атқарды. Ол 1870-1871 жылдары Біріккен отарлардың Жоғарғы сотының бас судьясы болды, содан кейін 1871 жылдан 1894 жылғы 11 маусымдағы өліміне дейін Британдық Колумбия провинциясының Жоғарғы сотының алғашқы бас судьясы қызметін атқарды. Оның өлімінен кейін Бегби "Дарға асу судьясы" деп танылды.

Ерте өмір және білім

Армиялық полковниктің ұлы Бегби Маврикий аралына жол ағатын британдық кемеде дүниеге келді, жеті жасқа дейін онда тұрды, содан кейін ата-анасымен бірге Ұлыбританияға оралды және білімін жалғастырды. Ол көптеген қосымша іс-шаралармен айналысты, оның ішінде ән айту, әуесқой өнер қойылымдарында ойнау, тамақтандыру клубтарына қатысу, шахмат, қайық жүзу және теннис ойнау. Кембриджді бітіргеннен кейін Бегби Линкольнс Инн заң мектебінде заңды оқыды. Британдық Колумбиядағы үкіметтік жаңа қызметке тағайындалғанға дейін ол Лондонда сәтті заңгерлік практика құрды.

Мансап

1858 жылғы 16 қарашада Бегби Форт-Викторияға жетіп, 2 қыркүйекте оған «Қазіргі немесе болашақта біздің колониямызда қолданылатын заңдарға сәйкес сот жүргізу және әділдік тағайындау үшін толық билік пен өкілеттік» берілді. 19 қарашада Форт Лэнглиде Ванкувер аралының бас судьясы Дэвид Кэмерон Британдық Колумбияның жаңа колониясы жарияланғанда ол қызметке кірді. Фрейзер каньонының алтын асығы мен одан кейінгі 1861 жылғы Карибу алтын асығы кезінде алтын іздеушілер мен басқалардың көптеп келуін ескере отырып, Бегби жаңа колонияда заң мен тәртіп орнатуда маңызды рөл атқарды. 1875 жылғы 19 қарашадағы «Лондон газетінде» Бегбиге рыцарь атағы берілді. Сотта жұмыс істеген жылдары Бегби Британдық Колумбия бойынша жаяу, кейін атпен саяхаттап, кейде бейресми жағдайларда әділдік тағайындады, бірақ сот отырысында әрқашан сот киімдері мен періште киіп жүргені айтылады. Алғашқы жылдары ол үкімет жұмысына қатысып, соның ішінде шетелдіктер туралы заң (1859), алтын өндірісі туралы заң (1859) және жерді иелену туралы заң (1860) сияқты заң жобаларын әзірлеуге қатысты. 1860 жылы Бегби Уильям Маршалл есімді ақ калифорниялықты тек алғашқы халықтардың куәлігіне сүйене отырып, алғашқы халықтардың өкіліне шабуыл жасағаны үшін кінәлі деп тапты – бұл алғашқы рет болды. Бегби бірнеше абориген тілдерін үйреніп, тіпті аудармашысыз сол тілдерде сот отырыстарын өткізді. Ол көптеген басшылармен жақын достық қарым-қатынаста болды және аборигендерге отарлау заңдарын енгізуге тырысқанда оларға көңіл жағды. Ол абориген некесін мойындады және абориген сенімдерін мойындаған шындықты айтуға ант беруге рұқсат берді. Ол басқа мәдениет өкілдеріне Киелі кітаптың орнына өздері үшін қасиетті санайтын затқа шындыққа ант беруге рұқсат берді. 1864 жылы Бегби Чилкотин соғысына қатысқан бес цильхотиндіктің кісі өлтіру ісін қарады. Бес адам сотталды және аспанға тігілуге үкім шығарылды. Бегби өзі үкім шығармады, бірақ заң талап еткендей міндетті жазаны оқыды. 2014 жылы Британдық Колумбия үкіметі Чилкотин басшыларын ақтады. Премьер-министр Кристи Кларк: «Біз бұл алты цильхотиндік басшының кез келген қылмыс немесе заңсыздық үшін толық ақталғанын толық сеніммен растаймыз» деді. Ол сонымен қатар белсенді табиғатты зерттеуші болды. Саяхаттары кезінде ол байқауларын, соның ішінде карталар мен көпір салу жоспарларын жазып, суреттеген. Ол операны орындады. Бегби Коттонвудтағы жер мәмілелеріне қатысқан, бұл жер Квеснел мен Баркервиллдің арасында орналасқан, бірақ Коттонвуд жанжалы деп белгілі болған оқиғада ешқандай заңсыздық жасағанын жоққа шығарды. Бегби өзінің сот міндеттерін соңғы ауруына дейін атқарып, 1894 жылғы 11 маусымда Викторияда, Британдық Колумбияда қайтыс болды. Оның өлімін атап өтуге арналған жобасөз процессиясы бұрын-соңды болмаған және Британдық Колумбияның алғашқы азаматы саналған адамның өлімін атап өтуге арналған еді. Бегби Британдық Колумбияның Виктория қаласындағы Росс Бей зиратына жерленді.

Ағаштырылған судья

"Асатын судья" – Бегбиге қатысты қолданылған термин, бірақ оның өмірінде ешқашан айтылмаған. Ванкувердегі сэр Мэтью Бегби атындағы бастауыш мектеп оның құрметіне аталған. 2022 жылы бұл мектеп wek̓wan̓əs tə syaqwəm атындағы бастауыш мектепке өзгертілді. Ревелстоктен көрінетін ең биік тау – Бегби тауы оның құрметіне аталған. Британдық Колумбияда тағы екі Бегби тауы бар; олар көбінесе төбелерге ұқсайды, бірақ 100 Майл Хаустың оңтүстігіндегі батпақты жердегі Бегби шыңы, Карибу тас жолындағы ең жоғары нүктеге атын берген. Сондай-ақ, екі көл мен бір арна судья Бегбидің есімімен аталады. Ванкуверде орналасқан бірнеше мүсін бар, олардың біреуі Британдық Колумбия заңгерлер қоғамы алдында, екіншісі Нью-Вестминстердегі сот үйлері алдында орналасқан, ол 2019 жылы алынып тасталған. Британдық Колумбия заңгерлер қоғамы алдындағы мүсін Ақиқат және келісім комиссиясының шешімінен кейін алынып тасталады. (Бегби тегі Оңтүстік-Шығыс Шотландияда пайда болған, онда ол Эдинбург және Шығыс Лотиан аймақтарында кең таралған).