Қысқаша, ежегіт египетінің соңғы дәуірі (б.з.д. 664-332 жж.) – Саис династиясы, парсылар билігі, Александр Македонский жаулауы және Птолемейлер дәуірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Мысыр тарихындағы кезең (б.з.д. 664 ж. – б.з.д. 332 ж.)
Period in ancient Egyptian history (c. 664 BCE–332 BCE)
Ежелгі Мысырдың Соңғы кезеңі – Псамтик I құрған 26-шы Саит әулетінен кейінгі, үшінші аралық кезеңнен соңғы түпнұсқа мысырлық билеушілердің соңғы гүлденуі. Алайда, бұл кезеңге 525 ж.б.д. Камбис II жаулап алғаннан кейінгі Ахеменидтер парсыларының Мысырды билеу уақыты да кіреді. Соңғы кезең б.з.д. 664 жылдан б.з.д. 332 жылға дейін жалғасты, Нұбияның 25-ші династиясының шетелдік билігінен кейін және Неоассирияның қысқа мерзімді билігімен басталды, ал Псамтик I бастапқыда олардың қарауындағы билеуші ретінде танылды. Бұл кезең Ұлы Александрдың Парсы империясын жаулап алуымен және оның генералы Птолемей I Сотердің, Солтүстік Грекиядағы Македониядан шыққан эллинистік диадохтардың бірі, Птолемей әулетін құруымен аяқталды. IV ғасырдың екінші жартысында Македониялық гректердің жаулап алуымен эллинистік Египет дәуірі басталды.
The Late Period of ancient Egypt refers to the last flowering of native Egyptian rulers after the Third Intermediate Period in the 26th Saite Dynasty founded by Psamtik I, but includes the time of Achaemenid Persian rule over Egypt after the conquest by Cambyses II in 525 BC as well. The Late Period existed from 664 BC until 332 BC, following a period of foreign rule by the Nubian 25th Dynasty and beginning with a short period of Neo Assyrian suzerainty, with Psamtik I initially ruling as their vassal. The period ended with the conquests of the Persian Empire by Alexander the Great and establishment of the Ptolemaic dynasty by his general Ptolemy I Soter, one of the Hellenistic diadochi from Macedon in northern Greece. With the Macedonian Greek conquest in the latter half of the 4th century BC, the age of Hellenistic Egypt began.
26-шы династия
Жиырма алтыншы әулет, Саит әулеті деп те аталады, билік орнын Саис қаласынан алған. Ол б.з.д. 672 жылдан 525 жылға дейін билік құрған және алты фараоннан тұрды. Бұл Псамтик I-нің Египетті шамамен б.з.д. 656 жылы біріктіруімен басталды, бұл б.з.д. 663 жылы Ассириялықтардың Фива қаласын басып алуының тікелей салдары болды. Нил өзенінен Қызыл теңізге дейінгі арнаның құрылысы басталды. Египет осы кезеңнің басында Таяу Шығысқа қарай кеңейген сияқты. Левант аймағынан табылған көптеген археологиялық жәділер 7 ғасырдың соңғы онжылдықтарында Египеттің оккупациясы мен бақылауын көрсетеді. Оларға түрлі египеттік заттар, остракалар және алым-салық жүйесін көрсететін құжаттар, сондай-ақ Мезад Хашавияху бекінісінен алынған мәліметтер кіреді. Египеттің ықпалы Евфрат аймағына дейін, Кимуху және Курамати сияқты жерлерге жетті. Кейіннен Каркемиш шайқасында жеңілгеннен кейін олар кері шегінді, бірақ Египеттің Таяу Шығыстағы әрекеттері осы шайқастан кейін де жалғасқан сияқты. Амасис II жаңа саясатты қабылдап, өзінің қызығушылығын грек әлеміне бұрды. Ол өзінің билігі кезінде Кипрді аннексиялады. Оңтүстікке қарай Псамтик II жоғары Нубияға терең бойлап, оларға ауыр жеңіліс келтірген үлкен әскери жорықты басқарды. Ахмоз II билік құрған кездегі демотикалық папируста Нубияға жасалған шағын жорық туралы айтылады, оның мәні әлі анық емес. Саит кезеңінде төменгі Нубиядағы Доргинартиде египеттік гарнизонның болғанына археологиялық дәлелдер бар. Ежелгі Египеттің соңғы кезеңінің маңызды жетістіктерінің бірі – Бруклин папирусы. Бұл – жылан шаққан адамдарды емдеу үшін, жылан түріне немесе симптомдарға қарай, медициналық және сиқырлы емдеулердің жинағын қамтитын медициналық папирус. Осы кезеңдегі өнер жануарларға табынушылықты және жануарлардың мумияларын бейнелейтін. Бұл суретте Патикос құдайының басына скарабей қорегін киіп, иықтарында екі адам басты құстың бейнесін ұстап, әр қолында жыланмен және крокодилдердің үстінде тұрғаны көрсетілген.
The Twenty Sixth Dynasty, also known as the Saite Dynasty after its seat of power the city of Sais, reigned from 672 to 525 BC, and consisted of six pharaohs. It started with the unification of Egypt under Psamtik I c. 656 BC, itself a direct consequence of the Sack of Thebes by the Assyrians in 663 BC. Canal construction from the Nile to the Red Sea began. Egypt seems to have expanded into the Near East early in this period. A wide range of archaeological finds from the Levant shows an Egyptian occupation and control in the late decades of the 7th century BC. These include various Egyptian objects from several sites, ostraca and documents showing a tribute/tax system, and evidence from the fortress of Mezad Hashavyahu. Egyptian influence reached to the Euphrates area in places such as Kimuhu and Quramati. Later they were pushed back by the defeat at Carcemish, although Egyptian intervention in the Near East seems to have continued after this battle. Amasis II followed a new policy and directed his interests toward the Greek world. He annexed Cyprus during his reign. To the south, Psamtik II led a great military expedition that reached deep into upper Nubia and inflicted a heavy defeat on them. A demotic papyrus from the reign of Ahmose II describes a small expedition into Nubia, the character of which is unclear. There is archaeological evidence of an Egyptian garrison at Dorginarti in lower Nubia during the Saite period. One major contribution from the Late Period of ancient Egypt was the Brooklyn Papyrus. This was a medical papyrus with a collection of medical and magical remedies for victims of snakebites based on snake type or symptoms. Artwork during this time was representative of animal cults and animal mummies. This image shows the god Pataikos wearing a scarab beetle on his head, supporting two human headed birds on his shoulders, holding a snake in each hand, and standing atop crocodiles.
27-ші әулет
Бірінші Ахеменидтер дәуірі (б.з.д. 525–404) Пелузий шайқасымен басталды, онда Мысыр (Мудрайя) Камбис басшылығымен кеңейген Ахеменид империясы тарапынан жаулап алынды және Мысыр сатрапияға айналды. Мысырдың жиырма жетінші династиясы Камбис, Ксеркс I және Дарий Ұлы сияқты Персия императорларынан тұрады, олар Мысырды фараондар ретінде басқарды және сатраптары арқылы үкім жүргізді, сондай-ақ персиялық билікке қарсы көтерілген Мысырлық Петубастис III (б.з.д. 522–520) (және мүмкін даулы Псамметих IV) де осы династияға жатады. Делиан лигасының соғыстарының бөлігі ретінде афиналықтардың көмегімен болған Инар II (б.з.д. 460–454) көтерілісі де осы мақсатқа ұмтылды. Персиялық сатраптар Арийандыс (б.з.д. 525–522; б.з.д. 518–шамамен 496), оның билігі бүлікші перғауын Петубастис III тарапынан тоқтатылды, Ферендатес (б.з.д. шамамен 496–486), император Ксеркс I-нің бауыры Ахемен (б.з.д. шамамен 486–459) және Арсам (б.з.д. шамамен 454–406) болды.
The First Achaemenid Period (525–404 BC) began with the Battle of Pelusium, which saw Egypt ( Mudrāya) conquered by the expansive Achaemenid Empire under Cambyses, and Egypt become a satrapy. The Twenty seventh Dynasty of Egypt consists of the Persian emperors including Cambyses, Xerxes I, and Darius the Great who ruled Egypt as Pharaohs and governed through their satraps, as well as the Egyptian Petubastis III (522–520 BC) (and possibly the disputed Psammetichus IV), who rebelled in defiance of the Persian authorities. The unsuccessful revolt of Inaros II (460–454), aided by the Athenians as part of the Wars of the Delian League, aspired to the same object. The Persian satraps were Aryandes (525–522 BC; 518–c.496 BC) whose rule was interrupted by the rebel Pharaoh Petubastis III, Pherendates (c.496–c.486 BC), Achaemenes (c.486–459 BC) a brother of the emperor Xerxes I, and Arsames (c.454–c.406 BC).
28-ші 30-шы династиялар
Жиырма сегізінші династия бір патшадан, Саис князі Амиртайдан тұрды, ол парсыларға қарсы сәтті көтеріліс жасады, бұл Египеттің жергілікті билеушілермен тәуелсіздігінің соңғы маңызды кезеңін басталды. Ол өзінің есімімен ескерткіш қалдырмады. Бұл династия б.з.б. 404–398 жылдар аралығында билік етті. Жиырма тоғызыншы династия 398–380 жылдар аралығында Мендестен билік жүргізді. Осы династияның ханы Хакор өзінің билігі кезінде парсылардың шапқыншылығын жеңе алды. Отызыншы династия өнер стилін жиырма алтыншы династиядан алды. 380–343 жылдар аралығында үш фараон билік етті. Династияның алғашқы ханы Нектанебо I б.з.б. 373 жылы парсылардың шапқыншылығын жеңді. Оның ізбасары Теос кейіннен Таяу Шығыста Ахеменид империясына қарсы экспедицияға жетекшілік етті. Экспедиция сәтті өтіп, Финикияға еш қиындықсыз жетті. Бірақ Теос үшін өкінішке орай, оның бауыры Тжахапиму оған қарсы қастандық жасады. Тжахапиму өзінің ұлы Нектанебо II-ні Теосқа қарсы көтеріліп, өзін фараон етіп жариялауға көндірді. Жоспар сәтті орындалды, ал Теосқа қашудан басқа амал қалмады, экспедиция тарап кетті. Бұл династияның соңғы билеушісі және Египеттің соңғы жергілікті билеушісі Нектанебо II болды, ол шайқаста жеңіліп, Ахеменид империясының қайтадан қосылуына себепкер болды.
The Twenty Eighth Dynasty consisted of a single king, Amyrtaeus, prince of Sais, who successfully rebelled against the Persians, inaugurating Egypt's last significant phase of independence under native sovereigns. He left no monuments with his name. This dynasty reigned for six years, from 404 BC–398 BC. The Twenty Ninth Dynasty ruled from Mendes, for the period from 398 to 380 BC. King Hakor of this dynasty was able to defeat a Persian invasion during his reign. The Thirtieth Dynasty took their art style from the Twenty Sixth Dynasty. A series of three pharaohs ruled from 380 to 343 BC. The first king of the dynasty, Nectanebo I, defeated a Persian invasion in 373 BC. His successor Teos subsequently led an expedition against the Achaemenid Empire in the Near East. The expedition was beginning to meet with some success and made its way to Phoenicia without particular problems. unfortunately for Teos, his brother Tjahapimu was plotting against him. Tjahapimu convinced his son Nectanebo II to rebel against Teos and to make himself pharaoh. The plan was successful and the betrayed Teos had no alternative but to flee and the expedition disintegrated. The final ruler of this dynasty, and the final native ruler of Egypt, was Nectanebo II who was defeated in battle leading to the re annexation by the Achaemenid Empire.
31-ші династия
Екінші Ахеменид кезеңінде Мысыр Персия империясының сатрапиясы ретінде қайта қосылды, осы кезеңде отыз бірінші династия (б.з.д. 343–332) билік етті. Бұл династия үш персиялық императордан тұрды, олар фараон ретінде таққа отырды: Артаксеркс III (б.з.д. 343–338), Артаксеркс IV (б.з.д. 338–336) және Дарий III (б.з.д. 336–332). Ахеменид емес Хабабаштың (б.з.д. 338–335) көтерілісі осы билікке үзіліс әкелді. Персияның Мысырдағы билігі Ұлы Александрдың Ахеменид империясын жеңуімен аяқталды. Александр б.з.д. 332 жылы Мысырдың персиялық сатрабы Мазактың бағынуын қабылдады, бұл Мысырдағы эллиндік биліктің басталуын белгіледі, ол Александрдың өлімінен кейін Птолемей патшалығы ретінде тұрақталды.
The Second Achaemenid Period saw the re inclusion of Egypt as a satrapy of the Persian Empire under the rule of the Thirty First Dynasty, (343–332 BC) which consisted of three Persian emperors who ruled as Pharaoh—Artaxerxes III (343–338 BC), Artaxerxes IV (338–336 BC), and Darius III (336–332 BC)—interrupted by the revolt of the non Achaemenid Khababash (338–335 BC). Persian rule in Egypt ended with the defeat of the Achaemenid Empire by Alexander the Great, who accepted the surrender of the Persian satrap of Egypt Mazaces in 332 BC, marking the beginning of Hellenistic rule in Egypt which stabilized after Alexander's death into the Ptolemaic Kingdom.