Кіріспе

Майкл Крайтонның кітабы - Майкл Крайтонның 1994 жылы жарық көрген тоғызыншы романы. Романның оқиғасы ойдан шығарылған компьютерлік жабдықтар өндіруші компанияда өтеді. Сюжеттің басты кейіпкері Том Сандерс және оның жұмыс беруші әйелінің жыныстық асырауына ұшырағанын дәлелдеу үшін күресуі.

Қорытынды

DigiCom компаниясының озық өнімдер өндірісінің басшысы Том Сандерс DigiCom баспасымен біріккеннен кейін озық өнімдер бөлімін басқаруға көтеріледі деп күтеді. Оның орнына компанияның Калифорниядағы Купертинодағы штаб-пәтерінен Сиэтлге көшіп келген бұрынғы қызына, Мередит Джонсонға, жоғарылату беріледі. Сол күні Мердит Томды кеңсесіне шақырады, көрінеу CD-ROM құрылғысын талқылау үшін. Ол Томның қарсылық білдіруге қайта-қайта тырысуына қарамастан, қарым-қатынасын қалпына келтіруге тырысады. Ол оның жыныстық қатынасқа түсуін қабылдамағанда, Мередит ашуланып, оны жазалауға ант береді. Келесі күні таңертең Том Мередит оны жыныстық асыраумен жалған айыптап, кек алғанын біледі. DigiCom президенті Боб Гарвин оқиға бірігуді қауіпке ұшыратады деп қорқып, компанияның бас кеңесшісі Фил Блэкбернге Томды компанияның Остиндегі ғимаратына ауыстыруды ұсынды. Алайда, Томның бөлімшесі бірігуден кейін ашық саудаланатын компания ретінде бөлініп шығады, ал егер ол ауыстырылса, ол акциялар опцияларын жоғалтады, бұл оны бай адам етті. Сонымен қатар, Томның әріптестері оған қарсылық танытады, өйткені олар Мередиттің әңгімесін сенді. Басқа амал жоқ сияқты көрінетін Том Сиэтлдің адвокаты Луиза Фернандеспен байланысады, ол істі қабылдауға келіседі. Том Мередит пен DigiCom-ты жыныстық асырау үшін сотқа берумен қорқытады, егер Мередит жұмыстан шығарылмаса, компанияның бірігуін және оның болашағын қауіпке тігеді. Медиация кезінде Том өзінің әріптестері Джон Левинге дисктегі проблемалар туралы қоңырау шалып, Джонның телефоны Мередитпен болған оқиғаны жазғанын біледі. Ол Луизамен бірге DigiCom қызметкерлері Мередиттің ер әріптестеріне қарсы жағымсыз әрекеттер жасағанын біраз уақыттан бері білетінін, бірақ оны тоқтату үшін ештеңе жасамағанын біледі. Осы дәлелдерге тап болған DigiCom компаниясы Мередит тыныш түрде жұмыстан шығарылып, Том бұрынғы лауазымына қайта оралады. Сол түні Том "Досы" хабарласып, бәрі әлі қалыпты емес екенін ескертеді. Кейіннен ол Мередит пен Филдің Томды CD-ROM жобасындағы ақауларға жауапты деп көрсетуді жоспарлап отырғанын естіп, сонда DigiCom-қа оны қабілетсіздігі үшін жұмыстан шығару үшін сылтау береді. Томның компанияның дерекқорына кіре алмайтыны, себебі Мередит оның рұқсатын бұзған. Ол блокты компанияның деректерді бейнелейтін виртуалды шындық машинасының прототипі арқылы айналып өтеді. Том Мередиттің Малайзиядағы дискіні шығаратын зауытта сапаны бақылаудың ерекшеліктерін өзгерткенін біледі. Бұл өзгерістер Малайзия үкіметінің талаптарын қанағаттандыру және шығындарды қысқарту үшін жасалды. Малайзиялық әріптестерінің көмегімен Том Мередит пен Филді жұмыстан шығару үшін жеткілікті дәлелдерді жинап алады. Алайда, бірігу жүзеге аспайды, Том өзінің жоғарылатуын алмайды және романның эпилогы Фил мен Мередит екеуі де ақырында басқа жерде әлдеқайда жақсы жұмыс тапты деп мәлімдейді.

Негізгі тақырыптар

Негізгі тақырып – жыныстық қысым көрсету. Крайтонның сөзіне сүйенсек, бұл ер адамға жыныстық қысым көрсеткен әйел басшы туралы нағыз оқиғаға негізделген, дәстүрлі гендерлік рөлдерді кері қайтарады. 1994 жылғы сұхбатта Крайтон 1988 жылғы жағдайдың оқиғаның негізі болғанын айтты. Крайтонның кітабы биліктің теріс пайдаланылу тақырыбын көтеріп, әсіресе биліктің теріс пайдаланылуы мен гендерлік теңсіздік мәселелерін қамтиды. Сұхбатта Крайтон: «Әйелдер билікке келгенде еркектерден түбегейлі өзгеше әрекет етеді деп күтпеймін, менің түсінігімше, басшылық лауазымдардағы белгілі бір адамдар өз бағыныштарын түрлі жолдармен зәбірлейді». Сонымен қатар, «Ашылу» романы күрделі ұйымдардағы иерархиялық құрылымдардың адам мінез-құлқына тигізетін қысым туралы алаңдаушылықты тудырады. Крайтонның пікірінше, «Иерархиялық құрылымдардың мәнісі – иерархия жеке тұлғаның мінез-құлқын күшті анықтайды. Иерархияда біздің ешқайсымыздың да үлкен икемділігіміз жоқ. Сондықтан, басқа жынысты адам басқа лауазымға келгенде үлкен өзгерістер болады деген ой – тек қиял ғана». Бұл кітап постфеминистік және антифеминистік деп есептеледі. Крайтон романның соңында «рөлдерді ауыстыру» оқиғасы әйел басты кейіпкерде оңай көрінбейтін мәселенің жақтарын ашады деп мәлімдейді.

Фильмге бейімделу

1994 жылы роман негізінде түсірілген «Disclosure» фильмі жарық көрді. Басты рөлдерде Деми Мур, Майкл Дуглас, Дональд Сазерленд және Денис Миллер ойнады. Фильмге сын-ескертпелер әртүрлі болды, бірақ ол бүкіл әлем бойынша 214 миллион доллардан астам табыс әкелді. 2004 жылы «Aitraaz» атты фильмнің ресми емес үнділік қайта түсірілімі шықты. Онда Ақшай Кумар мен Приянка Чопра Дуглас пен Мурдің рөлінде, ал Карина Капур Кумардың әйелі рөлінде ойнады. Бұл фильм кейіннен 2011 жылы «Shrimathi» деп аталып, каннада тілінде қайта түсірілді.

Қабылдау

Пікірлер көбінесе жағымды болды. «Нью-Йорк Таймс» газетінің жазушысы Кристофер Леман Хаупт «Ақпаратты ашу» туралы былай деді: «Бұл ашуды қоздыратын күрделі әрекет, онда мыңдаған кек алу үзінділері ақыры өз орнына келіп, өртке құйылған қышқыл жаңбыр сияқты түседі». Сонымен қатар, мырза Крайтон бізге цифрлық болашақтың күрделі көрінісін ұсынады, оның ішінде несиелік картадай ұялы телефондар, 600 кітап сақтай алатын CD-ROM ойнатқыштар және көмекші періштелердің басшылығымен жүре алатын деректер базасы бар. Романды фильмге бейімдеумен салыстырған рецензиясында Нейтан Рабин жағымсыз пікір білдірді: ол «Ақпаратты ашуды» «тілгісіз» және «оқуға қиын» деп сипаттады, сондай-ақ оның фильмдік нұсқасынан нашар екенін айтты. Рабин романның кейіпкерлерін де сынға алды: «Атлас шайқасынан бері жазушы идеологиялық тұрғыдан шатасқан ойын жеткізу үшін адамның нақты мінез-құлқынан осылай алшақтаған емес».