Кіріспе

Британдық джаз саксофонисі, саяси белсенді және жазушы (1963 жылы туған)

Гилад Атзмон (, ; 9 маусым 1963 жылы туған) – Израильде туған британдық джаз саксофонисі, романист, саяси белсенді және жазушы. Музыкант ретінде ол саксофоншы және топ жетекшісі ретінде ең жақсы танылады. Оның музыкалық аспаптарына саксофон, аккордеон, кларнет, зурна және флейта жатады. Атзмон жылына 100-ден астам концертке қатысады. Ол Гилад Атзмон квартеті, Спил Эсид Джаз тобы және Ориент Хаус ансамблінің жетекшісі болды. Әртүрлі мәдениеттердің халықтық өнері арқылы өзіндік ерекшелігін зерттей отырып, оның топтары мен басқа да жобалары шамамен 20 альбом жазды. 1998 жылдан бері ол ағылшын рок-тобы Blockheads мүшесі. Ол Pink Floyd және Роберт Уайаттың альбомдарында орындаған, сондай-ақ басқа музыканттармен бірлесіп жазбалар жасады. Ол Сара Гиллеспи, Норман Уотт Рой және тағы басқалар үшін альбомдар продюсерлік етті. Атзмон сатирикалық романдар, ғылыми еңбектер жазды және палестиналықтардың құқықтары, Израиль және жеке саясат тақырыбында эсселер оқыды. Оның бұл жазбаларын ғалымдар мен расизмге қарсы белсенділер антисемиттік және Холокостты жоққа шығаратын мазмұнға ие деп сипаттады.

Ерте өмір

Атзмон Тель-Авивте, Израильде консервативті, дінге бейім емес еврей отбасында дүниеге келді. Ол Иерусалимде өсті, онда оның әкесі әскери қызметте болды. Шатысқаннан кейін шамамен бір жылға жуық қабілетсіздікке ұшырағаннан кейін Атзмон саксофонды адал түрде ойнауды бастады. Атзмонның Израиль қорғаныс күштеріндегі үш жылдық міндетті қызметі 1981 жылдың ортасында басталды; бастапқыда ол 1982 жылғы Ливан соғысының алғашқы айларында жауынгерлік фельдшер болып қызмет етті, бірақ оның қызметінің көп бөлігі Израиль әуе күштері оркестрінде өтті. Атзмон демобилизациядан кейін бір күзді Еуропаға көшіп, көшеде музыка ойнап ақша тапқанын айтады. 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдары Атзмон танымал студиялық музыкант және продюсер болды, көптеген жазбалар жасады және Ярдена Арази, Мейр Банай, Офра Хаза, Си Химан және Йехуда Поликер сияқты әртістермен бірге өнер көрсетті. Ол "Gilad Atzmon Quartet" және "Spiel Acid Jazz Band" тобының алғашқы құрамын құрды және Қызыл теңіз джаз фестивалінде үнемі өнер көрсетті, сонымен қатар философия ғылымдарының магистрі дәрежесін алды. Атзмон Ұлыбританияға келгеннен кейін, Килберндегі Black Lion клубында тұрақты орындаушы болып жұмысқа орналасты және бибоп пен постбоп ойнағаннан кейін, өзінің тобымен Еуропа бойынша гастрольдемеге кірісті, содан кейін Израиль азаматтығынан бас тартты.

Құралдар мен стиль

Бастапқыда тенор саксофонымен ойнаған Атзмонның негізгі аспабы – альт саксофоны: ол аккордеон, сопрано, тенор және баритон саксофондарымен, сондай-ақ кларнет, флейта, соль және зурнамен ойнайды. Атзмонның музыкалық әдісі – мәдени ерекшелікті зерттеу, оның ішінде танго мен клезмер, сонымен қатар араб, балқан, цыған және ладино халықтық өнерлері. Атзмон араб музыкасын, үнді музыкасы сияқты, батыс музыкасымен салыстырғанда нотаға түсіруге болмайды, оны «құлақтың басымдығына оралу» арқылы сезіну керек дейді. «Оның материалдары Шығыс Еуропа халық музыкасынан бастап хард-боп, фанк және француз аккордеон әуендеріне дейін жетеді». Атзмон жазу стилін өнер көрсету стилінен ажыратады, былай дейді: «Менің ойымша, ешкім үйде отырып, менің толыққанды бибоп солоымды тыңдай алмайды. Ол тым күшті. Менің альбомдарым одан да шамадан тыс болмауы керек». 1990 жылдан бері ол бибоп квартетіне жетекшілік етеді. Топ тоғыз альбом жазды және 2010 жылы 40 жылдық мерейтойлық турне жариялады. 2017 жылы топ Sigamos String Quartet-пен бірлесіп Джон Колтрейнге арналған «The Spirit of Trane» атты туындысын жасады. Палестина Азаттық Ұйымының Шығыс Иерусалимдегі бұрынғы штаб-пәтері – Ориент Хаусының атымен аталып, «Атзмон мен Ориент Хаус тобы палестиналықтардың күресіне жаз музыканттарының арасында ең көп құрмет көрсеткен, жариялаған және ынтымақты таратуға көмектескен топ» деп мәлімдеме жасалды. 1998 жылы Атзмон басқа да жобаларын жүргізе отырып, ветеран панк-рок тобы Ian Dury and the Blockheads-ке қосылды. Ол Роберт Уайеттің «Comicopera» (2007) альбомына, ал Уайетпен, Рос Стивенспен және лирик Альфреда Бенгемен бірге «For the Ghosts Within» (2010) альбомына қатысты. Атзмон Сара Гиллеспидің «Stalking Juliet» (2009) және «In The Current Climate» (2011) альбомдарын өндірді және аранжировкалады, сондай-ақ оның тобымен гастрольдік сапарлар жасады. Ол голландтық ирактық джаз әншісі Элизабет Симонян, афро-джаз перкуссияшысы және әншісі Адриано Адевале, Blockheads бассисі Норман Уотт Рой үшін альбомдар жазды. 2014 жылы ол Пинк Флойдтың соңғы студиялық альбомы «The Endless River» альбомында ойнады. 2017 жылы ол индонезиялық әлемдік және джаз пианинісі Дуки Дхармаванмен және Таяу Шығыстың уд жұлдызы Камал Мусалламмен бірлесіп «World Peace Trio» альбомын жасады. Атзмон Global Music Foundation шығармашылық кеңесінің мүшесі.

Сын-пикірлер мен марапаттар

2003 жылы Exile BBC жылдың жаз альбомы атанды; Джон Фордхэм оны The Guardian газетінде шолып, Атзмонның «тек өзінің орындаушылық шеберлігімен ғана халықаралық деңгейде танымал болатынын» айтты. The Guardian MusiK (2004) альбомын шолып, Атцмонды «Еуропа мен Таяу Шығыс мәдениетіне негізделген әлемдік музыканың маңызды тұлғасы» деп сипаттады, ал Стюарт Николсон The Observer газетінде оның туралы «Бұл керемет музыкант пен оның тамаша ансамблі енді әлемдік деңгейдегі шеберлердің қатарында» деді. Джон Льюис The Guardian газетінде Атцмонды «Лондонның ең талантты саксофонистерінің бірі» деп мақтады, бірақ «оның тіпті ең жақсы альбомдарында да бірқалыпты, жай сезім бар, ол тікелей концерттік орындарымен салыстырғанда өте төмен» деп атап өтті, бұл Атцмонның өзіндік шешімі. Льюис оның комедиялық клезмер жобасы «Арти Фишель және уәде етілген тобы» (2006) туралы «(Атцмон) еврей саясатының жасандылығы деп санайтын нәрсеге жасалған сәл нашар сатира» деп сипаттады және «күрделі саяси мәселелер музыкамен, әсіресе аспаптық музыкамен үйлеспейтінін» айтты. BBC «OHE Шығыс пен Батыстың өте нәзік үйлесімінде өзінің даусын табуда, бұл қатал да, әдемі де» десе, The Telegraph «Альто, сопрано саксофон мен кларнетті орындау шеберлігі жағынан Атцмон – нағыз шебер» деп жазды. BBC «In Loving Memory of America» (2009) альбомын шолып, Атцмонды «қазіргі заманғы ең жақсы альт саксофонистердің бірі» деп атады, ал The Guardian «The Whistle Blower» (2015) альбомын шолып, Атцмонды «өзегінде дарынды джаз музыканты» деп сипаттады.

Көзқарастар

Атзмон өзін әртүрлі жағдайларда "енді яһуди емес. Мен өзімдегі яһудиді (қалғаны бар болса) шын ниетпен жек көремін", Отто Вайнингер стилінде "өзін жек көретін мақтан тұтатын яһуди", "яһудилікті жек көретін яһуди" және "иврит тілінде сөйлейтін палестиналық" деп сипаттады. Ол былай деді: "Мен саясат туралы емес, этика туралы жазамын. Мен Жеке Бас туралы жазамын. Мен еврей мәселесі туралы көп жазамын, себебі мен яһуди жерінде тудым, ал ересекке жету процесімнің баршасы менің халқымның ұрланған жерде өмір сүріп жатқанын түсінумен байланысты болды". Атзмонның әскери қызметтегі тәжірибесі "өз халқымның басқа халықтарды жойғаны үлкен жара қалдырды" деді және бұл оның сионизмде жаңылысқанын түсінуіне себеп болды. Атзмон "яһуди идеологиясын" нацистердің идеологиясымен салыстырып, Израильдің палестиналықтарға қатысты саясатын геноцид деп сипаттады. 2009 жылы ол "Палестиналық Ой-өрісі" веб-сайтында жазды және оны редакциялады. The Guardian газетінде Джон Льюис жазғандай, "Атзмонның музыкасы емес, оның өткір сионизмге қарсылығы оған халықаралық деңгейде танымалдық әкелді, әсіресе араб әлемінде, оның эсселері кеңінен оқылады". Ал The Observer газетінде Даррен Кинг "Бұл жұмыс істейді, себебі Атзмон өте әдемі стильде жазады және оның әзілдері өте күлкілі" деп баяндады. 2005 жылы жарық көрген Атзмонның екінші романы "Менің жалғыз ғана махаббатым" BBC-де "сионистік тыңшылық және интригалар туралы комедиялық повесть" және "өз жүрегіне адал болу мен яһудилерге адал болу арасындағы жеке қақтығыс туралы психологиялық және саяси түсініктеме" деп сипатталды. 2010 жылға қарай екі роман 27 тілге аударылды.

Қаңғып жүрген кім?

2011 жылы Zero Books Атзмонның үшінші кітабын жариялады, «Кім саяхалайды?» A Study of Jewish Identity Politics, онда «бұл кітап еврейлік жеке саясатын және еврейлердің қазіргі идеологиясын танымал мәдениет пен ғылыми мәтіндерді пайдалана отырып зерттейді» делінген. Оны палестиналық жазушы Хузама Хабаев араб тіліне аударды. Кітапта Атзмон өзін «өзін жек көретін еврей болғаныма мақтанамын» деп сипаттайды және оның түсініктері Отто Вайнингердің жазбаларына негізделгенін айтады, ол «арий ерлігінен басқа барлық нәрсені жек көретін антисемит» ретінде сипатталған. Қанға қастылау туралы кітапта балаларға ұстаздарынан «еврейлердің мацот дайындау үшін басқа ұлттың балаларының қанын қолданды деген айыптамалар негізсіз екенін қалай біледі?» деп сұрауға рұқсат беру керектігі айтылады. Кітаптағы басқа да даулы тұстарда «кейбір батыл адамдар Гитлердің дұрыс айтқанын айтуы мүмкін» деген мәлімдеме бар. Марк Эллис Атзмонның сөздік экстремизмін және еврейлерді қатал сынауын Ескі өсиеттегі пайғамбарлық дауыстармен салыстырады, ол Атзмон үшін диаспорадағы еврейлерден Израиль мемлекеті мен Холокост негізінде өздерінің жеке басын құруы талап етілетінін айтады, ол мұндай жеке бастың негізсіз деп санайды. Ол сондай-ақ, Атзмонды антисемит деп айыптағандарды «соңғы әрекет» деп есептейтінін қосты. Эллис пікірінше, осы қайталанған шабуылдардағы алаңдаушылық Атзмонның өзі көрсететін алаңдаушылықты көрсетеді. The Atlantic журналында Джеффри Голдберг Атзмонды «Лондонда тұратын және ең қауіпті антисемиттік теорияларды таратумен айналысатын джаз саксофонисі» деп сипаттады және Холокостты жоққа шығару және Атзмонның антисемиттік сөздерінің бірнеше мысалдарын келтірді, соның ішінде Холокостты «жаңа батыстық дін» деп сипаттау, Гитлердің еврейлер тарапынан қуғынға ұшырағанын айту және еврейлердің дене мүшелерімен сауда жасағанын мәлімдеу. Голдберг тіпті Бойкот, инвестициялар және санкциялар жақтастары да оны жоққа шығарғанын атап өтті. Голдбергтің сөзіне қарағанда, Атзмон кітапта ұзақ уақыттан бері жоққа шығарылған ортағасырлық қанға қастылаудың рас екенін зерттеуге шақырады. Алан Дершовицтің айтуынша, кейбір белгілі ғалымдар Атзмонды қорғап, кітапты «қызықты» және «көңілді және ойға толы» деп сипаттап, мақұлдағанмен, баспамен байланысты бірнеше авторлар оны өз көзқарастарынан алшақтауға шақырды, «Атзмонның жұмысының мақсаты антисемитизмді қалыпқа келтіру және заңды ету» екенін мәлімдеді.

Уақыт шкаласы

2003 жылы Атзмон: «Біз еврей халқының әлемді басқаруға тырысып жатқаны туралы айыптауды өте қалыспен қарауымыз керек» деп жазды. Кейіннен бұл жазбаға «ционистер» сөзі «еврей халқы» сөзін алмастырды. 2005 жылдың сәуір айында Атзмон SOAS университетінің студенттерімен болған әңгімесінде: «Синагогты өртеп жіберудің дұрыс па, жоқ па екенін айтпаймын, бірақ мұның рационалды әрекет екенін көре аламын» деді. Атзмон өзінің дұрыс емес түсінілгенін және контекстен тыс келтірілгенін, зорлық-зомбылықты қолдау ниетінде еместігін айтты. Бірақ Израиль өзін «еврей халқының мемлекеті» деп танытқандықтан, «еврейлерге қарсы кез келген әрекет саяси кек алу ретінде қарастырылуы мүмкін» деді. 2005 жылы Дэвид Ааронович Атзмонның «Антисемитизм туралы» эссесі мен Холокостты жоққа шығаруды насихаттайтын мақаласын таратуына сын тақты. Маусым айында «Жудиттерге қарсы» (JAZ) тобының мүшелері Лондонның кітап дүкенінің алдында Атзмонның сөйлеуіне қарсы наразылық көрсетті. Олар Атзмонның Холокостты жоққа шығарушы Эрнст Зюндельді қорғаған Пол Айзеннің еңбегін таратуына қарсы болды. 2006 жылы Дэвид Хирш Атзмонның «ашық еврейге қарсы риторикасын», соның ішінде еврейлердің құдайды өлтіруі туралы айтқанын сынады. 2011 жылы Ирландияның Палестинаны қолдау науқанының бұрынғы төрағасы Дэвид Лэнди Атзмонның сөздері «антисемиттік болмаса да, оған жақын» екенін жазды. The Guardian газетінде социалистік жазушы Энди Ньюман Атзмонның палестиналықтардың қиын жағдайын Израиль мемлекетіне емес, еврей лоббилері мен еврей билігіне байланыстырғанын, 2009 жылғы «Азаматтарға арналған тайпалық марксизм» мақаласын антисемиттік мәтін мысалы ретінде келтірді: «еврейлерге деген жек көрушілікке толы, ержүрек конспирологиялық аргумент». 2012 жылы АҚШ-тың Палестиналық қоғамдық желісі өзінің Ұлттық үйлестіру комитетінің үш мүшесі мен басқа палестиналық белсенділердің, соның ішінде Әли Абунима, Насир Арури, Омар Баргути, Надя Хиджаб және Джозеф Масадтың мәлімдемесін жариялады. Олар «Палестиналық ұйымдастырушылар, сондай-ақ Палестинаның бірлік белсенділері мен Палестина халқының одақтастары Атзмоннан бас тартсын, өйткені біз антисемиттік немесе расистік тілді қолдануға тырысуды, тіпті ол өзін антиимпериалистік және антисионистік саясат деп атаса да, сионизмді бекіту және заңдыландыру ретінде қарастырамыз» деді. 2017 жылдың наурызында LSE-де Ричард Фолктың баяндамасында Израильді қолдайтын наразылық білдірушілер кедергі келтіргені үшін шығарылғанда, Атзмон еврейлердің «жаман мінез-құлықтары үшін Германиядан қуылғанын» айтты және Холокостты жоққа шығаратын Дэвид Ирвингтің еңбектерін ұсынды. Атзмон кейіннен Ирвингтің жұмысын ұсынатынын және оның пікірінше «еврейлер әрқашан себеппен қуылған» деді. Hope not Hate және Community Security Trust бірлесіп жасаған есепке сәйкес, 2017 жылы Атзмон Keep Talking конспирологиялық тобымен сөйлесіп, Балфур декларациясы «Британиядағы еврей саяси үстемдігінің бір ғасырын жасыру үшін жасалғанын» айтты. 2018 жылы Ислингтон кеңесі Атзмонның кеңеске тиесілі Ислингтон Ассамблея залында өнер көрсетуіне тыйым салды, өйткені кеңес Атзмонның келбеті әр түрлі нәсілдер мен діндер арасындағы қарым-қатынасқа зиян келтіруі мүмкін деп қорқыды.

Расизмге қарсы ұйымдар

Дэвид Найверт, Оңтүстік кедейлік заң орталығының Hatewatch басылымында жазған мақаласында, Атзмонды "өзін-өзі жек көретін бұрынғы еврей" деп сипаттады, оның жазбалары мен мәлімдемелері конспирациялық теорияларға, Холокостты азайту мен бұрмалауға толы, сондай-ақ Израильге қарсы террористік топтарды ашық қолдайды. Антидеформациялық лига Атзмонды "дәстүрлі антисемиттік конспирациялық теорияларды жария түрде насихаттаушы және Израиль мемлекетінің қатал сыныптаушысы (ол) Холокостты азайтумен айналысқан, Холокостты жоққа шығарушылардың тарихи фактілерге қарсы талас-тартыс жүргізуге және Холокост туралы ревизионистік теорияларды ұсынуға құқығын қорғаған" деп сипаттады. Hope not Hate Атзмонды "Холокостты жоққа шығарушылардың еңбектерін насихаттаған антисемит" деп атады, бұл қолдауды негізінен Пол Эйзеннің еңбегін таратумен байланыстырды. 2017 жылы жазған Эксетер университетінің Холокост тарихы және Холокост ревизионизмі саласындағы тарихшысы Николас Терри, Атзмонды Пол Эйзен және Израиль Шамирмен бірге Дейр Яссин еске алумен байланысты болған, Холокостты жоққа шығарумен айналысқан еврейлердің санатында қарастырды. Терри атап өткендей, Палестина ынтымақтастық науқаны бірнеше Холокостты жоққа шығарушыларды қуғаннан кейін, Атзмон Deliberation веб-сайты айналасында басқа да қолдаушыларды біріктірді. 2019 жылы жазған, оңшыл радикализмді зерткен Спенсер Саншайнның сөзіне қарағанда, Атзмон, Израиль Шамир және Элисон Вейр "еврейлерді" кодты сөздермен немесе синекдохамен алмастыру арқылы дәстүрлі антисемиттік конспирациялық теорияларды қайта жаңартатын жасырын антисемиттердің біріккен тобын құрайды. Саншайн мәлімдегендей, Атзмон сионизмдегі түбіртек мәселе ретінде еврей дінін айыптайды, ал Израильдің жасаған зұлмыларын "жұртшылыққа қатысты тарихи қарым-қатынас, негізінен расистік, адами емес және адамгершілікке қайшы "еврей идеологиясының" шынайы көрінісі" деп сипаттайды. Саншайн, Атзмонның Counter Currents сияқты ақ ұлтшыл медиада пайда болуы, CounterPunch сияқты солшыл басылымдарда оның платформасынан алынбауына кедергі келтірмегенін атап өтті.

Жауаптар

Атзмон антисемитизм айыптамаларын "кәдімгі сионистік үндеу құралы" деп сипаттады және "маған қарсы халықаралық қаралау кампаниясы жүріп жатыр" деді. Атзмонның сөзіне қарағанда, оның мәлімдемелері оған, әсіресе АҚШ-та, өнер көрсету шарттарынан айырылуына себеп болды, ал Ұлыбританияда Антисемитизмге қарсы науқан оның өнер көрсетуін тоқтатуға тырысты. 2009 жылы Атзмон: "Мен семит халқына қарсы емеспін, адамдарға қарсы ешқандай да наразылығым жоқ – мен еврейлерге қарсымын, яһудилерге емес" деді. 2012 жылы Нортон Мезвинский: "Гилад Атзмон – сыншыл және принципті дүниетанымды секулярлық гуманист, провокация жасауды ұнататын адам" деп жазды.

Социалистік жұмысшылар партиясы

Дэвид Аароновичтің айтуынша, Атзмон 2004 жылдан бастап бірнеше жыл бойы Социалистік жұмысшылар партиясының (SWP) шараларында өнер көрсетті және партия оны "ционизмге қарсы батыл айыптаулар" жасайтын адам ретінде насихаттады. Мартин Смит Ацмонды Аароновичтің айыптауларына қарсы SWP атынан қорғады. 2006 жылы, Атзмон 20 ғасырдың басында жасалған, "Сион ақсақалдарының хаттамалары" деген жалған мәтінін қазіргі Американың шынайы бейнесі деп есептейтінін айтқаннан кейін, Оливер Камм "Таймс" газетінде SWP "классикалық антисемитизммен одақтасып отыр" деп жазды. Атзмон мен SWP басқа авторлар тарапынан да ұқсас айыптауларға ұшырады. Партия соңында Атзмонмен байланысын тоқтатты.

Жамандау туралы іс

2018 жылдың шілдесінде Атцмон антисемитизмге қарсы күрес кампаниясының төрағасы Гидеон Фальтерден кешірім сұрауға мәжбүр болды және қорлау үшін сотталғаннан кейін сот шығындарын және өтемақыны төлеуге келісті. Атцмон Фальтер антисемиттік оқиғаларды жасау арқылы пайда тапқанын негіссіз айыптаған. Атцмон қалған 40 000 фунт стерлингтің заңдық шығындарын және өтемақыны жабу үшін өз веб-сайтының оқырмандарынан көмек сұрады.

Жеке өмір

Атзмон үйленген, екі баласы бар және Лондон қаласында тұрады.