Кіріспе

Софияның Александрия кодексі – 15 ғасырлық қолжазбалар жинағы. Оған суреттері бар "Александрия", Троя жырлары (Троя соғысы туралы әңгіме), Үнді патшалығы жырлары, сондай-ақ түрлі діни мақалалар, мақал-мәтелдер және болжам айтуға арналған мәтіндер кіреді.

Сипаттама

Қолжазба беттерінің өлшемі 21 х 14 сантиметр. Ол Кирилл және Мефодий атындағы ұлттық кітапхана қорында сақталады.

Шығу тегі

Бұл қолжазба ұзақ уақыт бойы 18 ғасырдағы белгілі мердігер және кітап сүйер Мано Калпакчимнің меншігінде болды. Қазір ол Сербияның Цариброд қаласынан Н. Христовтың арқасымен Софиядағы Болгария Ұлттық кітапханасында сақталуда.

Талдау

Басқаларының ішінде, қолжазбалар жинағында біздің заманымыздан бұрынғы IV ғасырда өмір сүрген Македония патшасы Филипп II-нің ұлы, Ұлы Александрдың танымал өмірбаяны, сондай-ақ орта ғасырлардағы діни емес әдебиет, оның ішінде Оңтүстік славян әдебиеті талқыланады. Орта ғасырларда қолжазбалар жинағының латын тіліндегі нұсқасы Батыс Еуропада кеңінен таралған. Олардың бірі, X ғасырда жасалған, француз, неміс және чех әдебиеттерінде көптеген бейімделулерге негіз болды. Екі нұсқасы славян оңтүстігінде әртүрлі уақытта пайда болды: болгар (X-XI ғасырлар) және серб (XIII ғасырдың соңы мен XIV ғасырдың басы). Болгар Ұлттық кітапханасының қолжазбасында осы еңбектің ең ерте славян тіліндегі көшірмелерінің бірі сақталған, ол көптеген суреттермен толық. Онда "Серб Александриясы" деп белгілі оқиғаның серб тіліндегі нұсқасы бар. Көркем әдебиеттің фантастикалық кейіпкерлерге арналған еңбегі ретінде, оқиға бай және қызықты мазмұнымен XIV және XV ғасырларда славян әлемінде кеңінен танымал болды. Кітаптың басылып шыққан нұсқаларының арқасында, қызығушылық XIX ғасырға дейін сақталды.