Кіріспе

Компьютерлік пернетақтадағы пернелер. Компьютерлік пернетақталарда Enter және Return пернелері операциялық жүйе мен қолданбаға байланысты өзара байланысты және ерекше функциялары бар екі перне.

Функциялар

Қайтару пернесінің тарихы екі түйін машинасы функциясынан басталады: мәтін жолының басына қайтаратын тасымалдау және қағазды бір жол төмен жылжытатын жол беру. Бұл функциялар көбінесе біріктіріліп, бір қайтару пернесі түрінде қолданылды, бұл дәстүр қазіргі заманғы компьютерлік мәтін өңдеуде абзац үзілісін (¶) енгізу үшін де сақталып келеді. Enter пернесі – компьютерлік жаңалық, ол көп жағдайда командалық жолдың, терезе пішімінің немесе диалогтік терезенің стандартты функциясын іске қосады. Әдетте, бұл "енгізуді" аяқтау және қажетті процесті бастау үшін қолданылады, сондай-ақ, әдетте, «OK» батырмасын басудың орнына қолданылады. Сонымен қатар, ол калькулятор бағдарламаларында теңдік белгісінің (equal) қызметін де атқара алады. Қазіргі заманғы компьютерлерде екі перне де бір-бірінің барлық функцияларын орындай алады, сондықтан оларды кез келгенін пайдалануға болады, тіпті оларды бір пернеге біріктіруге де болады, мысалы, көптеген ноутбуктерде кездесетіндей. Microsoft Windows олардың арасында ешқандай айырма жасамайды және әдетте екі перне де АҚШ пернетақта тілінде «Enter» деп белгіленеді. Басқа операциялық жүйелер, мысалы Apple-дың Darwin негізіндегі жүйелері, техникалық және сипаттамалық айырмашылықты сақтай отырып, оларды шамамен бірдей қарастырады, сонымен қатар қажет болған жағдайда бағдарламаларға екі пернені әртүрлі пайдалануға мүмкіндік береді.

Орналасқан жері

Enter пернесі әдетте сандық пернетақтаның оң жақ төменгі бөлігінде, ал return пернесі пернетақтаның негізгі әріптік-сандық бөлігінің оң жақ шетінде орналасқан. ISO және JIS пернетақталарында return пернесі екінші және үшінші қатарларды қамтитын, екі қатарлы биіктіктегі перне болып табылады, төменде және оң жақта орналасқан. ANSI пернетақталарында ол енірек, бірақ үшінші қатарда ғана орналасқан, себебі кері сызық (\) пернесі оның және арасында орналасқан. ANSI пернетақтасының кейбір түрлері кері сызық (\) пернесін өзіне қосып, екі қатарлы return пернесін жасау арқылы өзгертілген. Бұл түр Азияда, әсіресе Ресей мен Кореяда кең таралған. Дегенмен, бұл кері сызық (\) пернесін басқа жерге жылдыруды талап етеді және қазіргі заманғы пернетақталарда басқа елдерде сирек кездеседі.

Пернетақта символдары

Қайта оралу пернесінің символы – төмен және солға қарай бағытталған жебе; алайда, символдың көрсетілуі шрифтке байланысты өте әртүрлі болады, кейбіреулерінде ол ішкі бос немесе басқаларында оңға қарай қосымша сызықпен көрсетіледі. Осы себепті, немесе кейде оның орнына қолданылады. Көптеген ISO және әлемдегі басқа пернетақталарда қайта оралу пернесі барлық платформаларда тек символмен белгіленеді. Ал ANSI US пернетақталарында Windows өндірушілері (кейде тіпті қайта оралу символысыз) және Apple оны басқаша белгілейді. «Enter» үшін Unicode-та ISO 9995 7 кіру пернесі символы бар; бірақ ол сирек қолданылады, мысалы, француз-канад пернетақтасында. Windows пернетақталары әлем бойынша пернені тек «Enter» деген мәтінмен белгілеуге бейім, ал Apple ISO және JIS пернетақталарында символды (немесе ) және ANSI US пернетақталарында «Enter» мәтінін қолданады; бұл Unicode код кестесінде U+2324 нөміріндегі «enter key» деген түсіндірме арқылы расталады.

Тарих

IBM-нің 3270 және 5250 желісіндегі терминалдарда Enter пернесі бос орын пернесінің оң жағында орналасқан және терминал буферінің мазмұнын хост-компьютерге жіберу үшін қолданылған. Return пернесі стандартты жерде орналасқан және жаңа жол жасау үшін пайдаланылған. Apple де осы мүмкіндікті пайдаланып, Macintosh Programmer's Workshop ішінде "Worksheet" деп аталатын өңделетін командалық жол ортасын жасады, онда return қатаң түрде форматтау пернесі ретінде, ал enter тікелей режимде қабық командасын немесе командалар тізбегін орындау үшін қолданылды. Бұл қатаң айырмашылық кейіннен жеңілдетілді, сондықтан қазір macOS-та enter және return тең емес жағдайлар өте сирек. Пайдаланудың осы жалғасқан бөлінісінің бір мысалы – Adobe Photoshop-тағы мәтін құралы, онда return пернесі жаңа жол жасаса, enter пернесі өңдеу режимін аяқтайды. Тағы бір мысал – Mathematica, онда Return пернесі жаңа жол жасайды, ал Enter пернесі (немесе Shift Return) ағымдағы команданы орындауға жібереді. Тарихи тұрғыдан алғанда, көптеген компьютер үлгілерінде жеке сандық пернетақта болмаған, тек Enter немесе Return функциясын орындайтын бір ғана түйме болған. Мысалы, Commodore 64 (1982 жылдан бастап өндірілген) тек "Return" пернесіне ие болған. Көптеген ноутбуктер осы біріктірілген дәстүрді сақтайды. Компьютерлер пайда болғанға дейін, электрлі теру машиналарында "Return" пернесі салыстырмалы түрде үлкен болған. Бұл оның жиі қолданылуына байланысты (бос орын пернесі де осыған жатады), сондықтан саусақтардың сырғанау мүмкіндігін азайту үшін үлкен сақталған.