Кіріспе
109-шы АҚШ Конгресінде ұсынылған заңнама
2005 жылғы Патент реформасы туралы заң – 109-шы АҚШ Конгресінде ұсынылған АҚШ патенттік заңнамасы. Техас штатының республикалық конгрессмені Ламар С. Смит заң жобасын 2005 жылдың 8 маусымында ұсынды. Смит бұл заңды «Конгресс 1952 жылғы Патент туралы заңды қабылдағаннан бергі АҚШ патенттік заңнамасына енгізілген ең ауқымды өзгеріс» деп атады. Заң жобасында Федералдық сауда комиссиясының 2003 жылғы және Ұлттық ғылым академиясының 2004 жылғы есептерінде ұсынылған көптеген ұсыныстар көрініс тапқан. 109-шы Конгресс 2007 жылдың 3 қаңтарында H.R. 2795 заңын қабылдамай аяқталды. Ұсынылған заңның көп бөлігі 2007 жылғы Патент реформасы туралы заң жобасына көшті, ол 2007 жылдың 18 сәуірінде 110-шы Конгресске ұсынылды. 111-ші Конгресте де осыған ұқсас заң жобасы Патент реформасы туралы заң ретінде ұсынылды.
АҚШ патенттік заңына енгізілген өзгерістер
H.R. 2795 АҚШ патенттік заңын мына өзгерістер арқылы әлемнің қалған бөлігіндегі патенттік заңдармен үйлестіруге бағытталған болар еді:
"Бірінші болып ойлап табу" күйінен "Бірінші болып тіркеу" күйіне ауысу
Қазіргі уақытта АҚШ әлемдегі жалғыз ел, ол қай өтінім алдымен келіп түскеніне қарамастан, ең ертегі өнертабыс күніне басымдық береді. Бірінші болып өнертабыс жасау жүйесінің патенттік өтінім беру жүйесінде тәжірибесі аз шағын өнертапқыштарға пайдалы болуы мүмкін деп есептеледі. Бірінші болып тіркеу жүйесін сынға алатындар, ол "пошта жәшігіне жарыс" тудырады және нәтижесінде асығыс, соңғы сәтте берілген патенттік өтінімдерге әкеледі деп мәлімдейді. Алайда, бірінші болып өнертабыс жасау жүйесі АҚШ-тың Патент және Сауда Белгілері Офисінен (USPTO) талаптар қақтырысқан жағдайда, кімнің бірінші болып бір нәрсені ойлап тапқанын анықтау үшін ұзақ және күрделі "қатысу" рәсімдерін жүргізуді талап етеді. Бірінші болып тіркеу жүйесі, қолдаушылардың пікірінше, патенттік өтінім процесіне қажетті нақтылықты енгізер еді. Соңында, барлық басқа елдер бірінші болып тіркеу жүйесінде болғандықтан, қолдаушылар патент өтінімдерінің көпшілігі мен адвокаттар бірінші болып тіркеу негізінде жұмыс істейді деп санайды. Бірінші болып тіркеуге басымдық беру ережесі бір адамның басқа біреудің өнертабысын көшіріп алып, содан кейін патенттік өтінімді бірінші болып тапсырғандықтан патент алуға құқылы болуына рұқсат етпейді. Барлық патент өтінім берушілер өнертабысты өзі жасаған болуы керек, емес, басқа біреуден алған. Осы талапты қадағалау үшін ұсынылған H.R. 2795 "өнертапқыштардың құқықтарын таластыру" қарастырды, бұл USPTO-ға қандай өтінім берушінің белгілі бір өнертабысқа патент алуға құқығы бар екенін анықтауға мүмкіндік берер еді.
Бұрынғы пайдаланушы құқықтарын кеңейту
Тіпті бірінші болып өнертабыс жасау жүйесінде де, нақты бірінші өнертапқыш патентке құқық алуға міндетті емес. Мысалы, егер бірінші өнертапқыш патенттік қорғау іздеуге дейін көп жылдар бойы өзінің өнертабысын коммерциялық құпия ретінде сақтап келсе, онда ол өнертабысты "тастап кеткен, жасырған немесе құпия ұстаған" деп танылуы мүмкін. Жақсы орныққан патенттік заңнамада, патент өтінімі беруге дейін бір жылдан астам уақыт бойы өнертабысты құпия коммерциялық мақсатта пайдаланған өнертапқыш өз патент алу құқығынан айырылады делінген. Егер ертерек өнертапқыш өнертабысты құпия коммерциялық мақсатта пайдаланса, ал басқа адам кейін сол технологияны тәуелсіз түрде ойлап тауып, патенттік қорғау алса, онда коммерциялық құпия иесі патентті бұзу жауапкершілігіне тап болуы мүмкін. Көптеген шетелдік патенттік жүйелер, керісінше, бұрынғы пайдаланушылардың құқықтарын қорғайды, бұл көбінесе патенттік қорғауға қол жеткізу үшін жеткілікті тәжірибесі немесе ресурстары жоқ шағын ұйымдарға көмектесу мақсатында қарастырылады. 1999 жылғы Америка өнертапқыштарын қорғау туралы заң "бірінші өнертапқышты қорғау" институтын орнатты, бірақ осы қорғауды "іскерлік немесе бизнесті жүргізу әдістеріне" қатысты патенттермен шектеді; H.R. 2795 оны барлық нысандарға таратуды көздеген еді.
Патент өтінімдерін жариялау
АҚШ-тан тыс елдерде күтіліп жатқан патенттік өтінімдер тіркелгеннен кейін 18 айдан соң жарияланады, бұл бәсекелестерге патенттің қарастырылып жатқанын алдын ала хабарлайды. 2000 жылға дейін американдық патенттік өтінімдер жарияланбаған. Американдық өнертапқыштарды қорғау туралы заң патент беру алдында, тіркелгеннен кейін 18 ай өткен соң жариялауға мүмкіндік берді, егер өнертапқыш шетелде патенттік қорғау іздемейтінін куәландырса. HR 2795 осы кемшілікті жоятын еді.
Үшінші тараптардың эмиссияға дейінгі наразылықтарын рұқсат ету
Тарихи тұрғыдан алғанда, қызығушылық танытқан тұлғалар күтіліп отырған патент өтініміне "қарсылық" білдіре алатын болды. Сынаушылар қарсылықтың негізгі мақсаты үшінші тараптарға бәсекелес өтінімдерді қарау процесін жаңқауға мүмкіндік беру екенін айтты. Дегенмен, қарсылық білдіру – үшінші тараптар үшін патент мақұлданбас бұрын оны күдікке салудың жалғыз жолы, ал мақұлданғаннан кейін тек сот арқылы шағымдануға болады. Американдық өнертапқыштарды қорғау заңы қарсылықтарды күрт шектеді, бірақ H.R. 2795 осы шектеулерді алып тастауға тиіс еді.
Берілгеннен кейінгі қайта қарау және қарсылық білдіру рәсімдерін қолдануды кеңейту
1981 жылдан бері АҚШ патент жүйесіне "қайта қарау" рәсімдері енгізілді, оның барысында үшінші тараптар патенттің күшін жоятын ақпарат ұсына алады. Осы рәсімдердің теріс пайдаланылуын болдырмау мақсатында, үшінші тараптар патенттің жарамсыздығын "тараптар аралық қайта қарау рәсімдері кезінде көтерілген немесе көтерілуі мүмкін болған кез келген негіз бойынша" кейіннен дәлелдеуге құқылы емес. Кейбір сарапшылар бұл шектеу потенциалды талапкерлерді қайта қарау рәсімінен тоқтатады, оларды федералды сотқа жүгінуге мәжбүр етеді деп санайды. H. R. 2795 заңындағы "немесе көтерілуі мүмкін болған" деген сөз тіркесі жойылса, қайта қарауды сұраушылар USPTO алдында нақты келтірген аргументтерімен ғана шектелер еді. Сонымен қатар, H. R. 2795 шетелдік патенттік жүйелерде кең таралған пост-грант қарсылық рәсімдерін де орнатуға тиіс еді. Қарсылықтар патенттің күшін жоятын кең ауқымды аргументтерді қабылдайды және соттағы дауға ұқсас жарысқа толы тыңдаулар арқылы жүргізіледі, бірақ ашу процесі шектеулі және дәлелдеу талаптары төмен болғандықтан, қарсылықтар сот процесіне қарағанда арзан және жылдам болады.
"Ең жақсы режим" талабын жою
Қазіргі уақытта патенттік өтінімдерде өнертапқыш өзінің өнертабысын іске асырудың ең қолайлы жолын көрсету талап етіледі. Бұл талап американдық патенттік заңға тән ерекшелік және 2004 жылғы Ұлттық ғылым академиясының баяндамасында патенттік даулардың жоғары құнына себеп болатын үш субъективті фактордың бірі ретінде белгіленді. H.R. 2795 осы талапты жоюға бағытталған еді.
Патент заңын қасақана бұзу туралы ілімді өзгерту
Патент бұзушылық туралы істерде, егер сот бұзушылықты "әдейі" деп тапса, қазіргі уақытта үш еселенген залап төлеу мүмкіндігі бар. Бұл патенттік құқық бұзушылыққа қатысты сот ісінің ұзақтығы мен құнын арттыратын екінші субъективті фактор. Әдейі бұзушылық туралы айыпталудан қашу үшін көптеген өнертапқыштар жаңа патенттер туралы білуден жалтарса, бұл патенттік жүйенің басты мақсатына, ғылыми білімді таратуға қарсы келеді. H. R. 2795 зардап шеккен тарапқа патент, талаптар және бұзушылық туралы хабарлаған жағдайларда үш еселенген залапты шектеуге және сот патенттің жарамды, күшіне енген және бұзылған деп тапқаннан кейін ғана әдейі бұзушылық туралы талап қоюға рұқсат берер еді.
Патент құқығының әділсіз іс-әрекет туралы ілімін өзгерту
Қазіргі уақытта бұзушылық туралы сот ісіндегі жауапкерлерге патент иесі патентке өтініш берген кезде адалдық танытпаған және жақсы ниетпен әрекет етпегендіктен патенттің күшін жойылтуға болады деп мәлімдеуге рұқсат етіледі. Бұл бұзушылық ісінің ұзақтығы мен құнын арттыратын үшінші субъективті фактор. H. R. 2795 заң жобасы осы қорғанысты жойып, оның орнына USPTO алдындағы іс жүргізудегі барлық тараптарға адалдық міндетін енгізіп, патенттік бюроға (PTO) теріс мінез-құлық туралы шағымдарды тергеуге және азаматтық айыппұлдар салуға құқық берген болар еді.
Патент өтінімдерін иеленушіге беруге рұқсат беру
Көптеген шетел мемлекеттері өнертабысқа қол қойылған ант болған жағдайда, патенттік өтінімдерді иеленуші тарапынан беруге рұқсат береді. H. R. 2795 АҚШ-та осыған ұқсас қағиданы қабылдауға бағытталған болатын.
Сотқа тыйым салуға қол жеткізуді шектеу
Қазіргі уақытта патенттік құқық бұзушылық істерінде талапкер төрт талапты орындаса, сотқа тыйым салуға рұқсат беріледі. Талапкер мыналарды дәлелдеуі керек: (1) оған өтеуге келмейтін зиян келгенін; (2) заңмен көзделген өтеу шаралары жеткіліксіз екенін; (3) талапкер мен жауапкер арасындағы қиындықтарды ескере отырып, әділетті өтеу шарасы қажеттігін; және (4) тұрақты тыйым салу қоғамдық мүддеге зиян келтірмейтінін. H. R. 2795 бастапқыда ұсынылған нұсқасында, сот барлық фактілерді және тараптардың тиісті мүдделерін ескере отырып, тыйым салудың «әділдігін» қарастыруға және иесіне қалпына келтірілмейтін зиян келтірмейтінін растаумен шағым беру кезінде тыйым салуды тоқтата тұруға рұқсат беруге тиіс болған. Бұл патенттік реформадағы ең даулы мәселелердің бірі. Бағдарламалық жасақтама және ақпараттық технология компаниялары тыйым салуларды шектеуді көбінесе қолдайды, себебі олардың өнімдері көбінесе жүздеген немесе мыңдаған патенттерді қамтиды, ал олардың кез келгеніне қатысты дау бүкіл өнімнің өндірісін тоқтататын тыйым салуға әкелуі мүмкін. Ал биотехнология және фармацевтика компаниялары тыйым салуларды шектеуге көбінесе қарсы болады, себебі олар өндіретін өнімдерді талдау және қайта шығару оңай, және әдетте бір немесе екі патентті ғана қамтиды.