Кіріспе

Рикардо Замора Мартинес (Ricardo Zamora Martínez; 21 қаңтар 1901 – 8 қыркүйек 1978) – испан футболшысы және жаттықтырушы. Ол қақпашы ретінде, басқалармен қатар, RCD Espanyol, FC Barcelona және Real Madrid клубтарында ойнады. Халықаралық деңгейде Каталония XI және Испания құрамаларында өнер көрсетті. Жаттықтырушы ретінде "Атлетико Мадрид" (кейін "Атлетико Авиасьон" деп аталды) клубымен екі рет Ла Лига жеңімпазы атанды және Испания құрамасын қысқа мерзімге жаттықтырды.

RCD Espanyol клубы

Испанияның Барселона қаласында туған Замора карьерасын 1916 жылы он бес жасында "Университари СК" клубының жастар құрамында бастады, ал кейін клубпен бірнеше жолдас матчтардан кейін "Эспаньолға" қосылды. Ол клуб сапындағы тұңғыш ойынын 1916 жылғы 23 сәуірде "Мадрид ФК" (қазіргі "Реал Мадрид") командасына қарсы өткізіп, есепті өздерінің қақпасына гол кіргізбей тең түсті. Содан кейін ол 1918 жылы "Эспаньолдың" Каталония чемпионатын жеңіп алуына көмектесті. Замораның ата-анасы футбол ойнауына қарсы болды, олар оның әкесі сияқты медициналық білім алуын қалаған, бірақ Пакан сияқты командаластары оны ойнауын тоқтатпауға ынталандырды. Алайда, 1919 жылы ол отбасының тілегімен оқуын жалғастыруға шешім қабылдап, "Эспаньол" сапын тастады. Бірақ көп ұзамай, қарсыласы "Барселонаның" жомарт ұсынысын қабылдап, қайтадан футболға оралды, бұл шешімі ата-анасының қарсылығына және "Эспаньол" басшылығымен тудырған дауға себеп болды. "Эспаньол" сапында 26 Ла Лига матчында ойнағаннан кейін, 1930 жылы "Реал Мадридке" ауысты.

Барселона футбол клубы

1919 және 1922 жылдар аралығында Замора Джек Гринвелл басқарған, оның жақын досы Жозеп Самитиер, Сагибарба, Паулино Алкантара және Феликс Сесумага да кірген, легендарлы «Барселона» командасының маңызды ойыншысы болды. «Барселона» сапында ол команданың үш рет Каталония чемпионатын жеңуіне және 1920 және 1922 жылдары екі рет Король кубогын ұтып алуына көмектесті. 1920 жылғы финалда «Атлетик Бильбао» командасымен 2:0 есебімен жеңіске жеткен кезде еш гол жібермеді.

Реал Мадрид

1930 жылы Замора «Реал Мадрид» клубымен келісімшарт жасасты. Ол жаңадан келгендердің бірі болды, олардың арасында Хасинто Квинкосес та болды. 1931–1932 жылғы маусымда олар клубқа алғаш рет Ла Лига жеңісін әкелді. Келесі маусымда Замора мен Квинкосеске Жозеп Самитиер қосылды және осы үш ойыншы «Реалдың» титулді сақтап қалуына көмектесті. 1934 жылы Франсиско Брю «Реал» клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды және ол Замора мен командаластарын екі Испания Кубогы финалында жеңіске жетеледі. 1934 жылғы финалда олар Джек Гринвелл басқарған «Валенсия» командасын 2:1 есебімен ұтты. 1936 жылғы финалда «Реал Мадрид» кубок финалында алғаш рет «Барселонамен» кездесті, және көп бөлігінде он адамнан ойнаған «Реал», «Барсаны» «Местальяда» 2:1 есебімен жеңді. «Барсаның» соңғы минуттарда теңестіру әрекеттері Замораның Жозеп Эсколадан жасаған керемет сейвімен тоқтатылды.

Испания

1920 жылы Жозеп Самитиер, Феликс Сесумага, Пичичи және Хосе Мария Белаустемен бірге Замора Испанияның алғашқы ұлттық құрамасының құрамына кірді. Франсиско Бру басшылығымен құрама 1920 жылғы Олимпиада ойындарында күміс жүлдеге ие болды. Замора кейін Испания құрамасы сапында 46 ресми матч өткізді, соның ішінде 1929 жылғы 15 мамырда Англияға қарсы өткен атақты ойында, Англия алғашқы 20 минутта оның қателіктерінен кейін 2:0 есебімен алға шықты, ол ойынның басында кеуде сүйегіне жарақат алған болатын. Бірақ, жарақатына қарамастан, ол ойынды жалғастырды және Испания 4:3 есебімен жеңіске жетіп, Англияны жеңген алғашқы Ұлыбритания аралдарынан тыс команда атанды.

Ойын стилі

Эль Дивино деген лақап атымен танылған Замора алаңға матадан тігілген шапка мен ақ түсті поло жейде киіп шығарды. Ол бұл киімнің оны күннен де, қарсыластарынан да қорғайтынын айтқан. Қақпашы ретінде ол негізінен өте жаттығулы, жылдам реакциясы, шебер соққыларды қабылдауы, алып дене бітімі және қақпадағы батылдығымен көзге түсті. 1929 жылы Испания құрамасы Англияға қарсы ойнағанда, ол кеуде сүйегін сындырған күйінде де ойынды аяқтады. Испания бұл ойында 4:3 есебімен жеңіске жетіп, Англияны жеңген алғашқы, Ұлыбритания аралдарының сыртындағы команда атанды. Замора 1936 жылғы Испания Кубогының финалында «Реал Мадрид» сапында «Барселонаға» қарсы өткен матчтағы керемет соңғы минуттағы қақпа сақтап қалғандығы үшін де есте қалады.

Мұра

Өзінің буынындағы ең ұлы қақпашылардың бірі саналатын, Жанпьеро Комби мен Франтишек Планичкамен қатар, сондай-ақ барлық уақыттардағы ең ұлы қақпашылардың бірі ретінде танылған Замора 1999 жылы IFFHS тарапынан ХХ ғасырдың ең жақсы испан қақпашысы – сонымен қатар Еуропадағы төртінші және жалпы ең жақсы бес қақпашының бірі – деп таңдалды. Сол жылы World Soccer журналы оны ХХ ғасырдың ең ұлы ойыншыларының бірі деп дауыс берді. Ла Лигадағы ең жақсы қақпашыға берілетін Рикардо Замора кубогы оның құрметіне аталған.

Испаниядағы азаматтық соғыс тұтқыны

1936 жылы шілдеде Испания азамат соғысының басында ABC газеті Замораның республикашылар тарапынан өлтірілгені туралы жалған ақпарат таратты. Ұлтшылдар бұл ақпаратты үгіт ретінде пайдалануға тырысты. Бірақ Замора тірі және зор болды. Оның қазасы туралы қауесет тараған кезде, республикалық жасақтар оны тұтқынға алып, Модело түрмесіне қамады. Оның түрмедегі әріптестерінің арасында Рамон Серрано Суньер және Рафаэль Санчес Мазас болды. Түрме бастығы Мелхор Родригес Гарсияның көмегімен және Замораның өзі күзетшілермен футбол ойнауға және әңгімелесуге дайын болғандықтан өмірі сақталды. Аргентина елшілігі араласуынан кейін ол босатылды. Содан кейін ол Францияға барып, OGC Ниццада Жозеп Самитиермен қайта қосылды. Кейін Испанияға оралып, 1938 жылғы 8 желтоқсанда Испания құрамасы атынан Ұлтшыл әскерлеріне көмек көрсету мақсатында Реал Сосьедад командасына қарсы ойын ойнады. 1950 жылдары Франко режимі Замораны 1944 жылы құрылған Циснерос орденінің Ұлы крестімен марапаттады, бұл орден «саяси еңбегі» үшін табысталды.

Даулар

Замора өзінің бүкіл мансабы бойында дау-дамайға ұшырады. Ол коньяк ішіп, күніне үш қорапқа дейін темекі шегуді қалайтын. 1920 жылғы Олимпиада ойындарында қарсыласын ұрып соққандықтан Италияға қарсы алаңнан қуылды, ал сол турнирден оралғанда Гавана сигарын контрабандалық жолмен әкелеуге тырысқаны үшін тұтқындалды, түрмеге қамалды және айыппұл төледі. 1922 жылы ол RCD Espanyol клубына қайтып келгенде алған қол қою ақысы туралы салық органына жалған мәлімдеме жасағаны үшін бір жылға жарықтан тыйылды. Сонымен қатар, ол "Эспаньольдан" "Реал Мадридке" ауысқан 150 000 песетаның 40 000 песетасын алды. Замораның саяси көзқарастары да талқылау мен дау тудырды. Каталон XI құрамасында үнемі ойнағанына қарамастан, оны каталон ұлтшылдығын қабылдамауына айыптады. 1934 жылы оған екінші испан республикасының президенті Никето Алкала Замора Республика орденінің медалі табысталды, ал Испания азамат соғысы кезінде оны ұлтшылдардың үгітшілері пайдаланды және олардың ісіне көмектесу мақсатында ойын ойнады. 1950 жылдары Франко режимі оны Циснерос орденінің Ұлы крестімен марапаттады.