Кіріспе
Басқару бөлмесі немесе операциялық бөлме – үлкен физикалық объектіні немесе кең аумақты қамтитын қызметті бақылап, басқаруға арналған орталық кеңістік. Ол көбінесе ірі басқару орталығының құрамына кіреді.
A control room or operations room is a central space where a large physical facility or physically dispersed service can be monitored and controlled. It is often part of a larger command center.
Шолу
Бақылау бөлмесінің мақсаты – өндірісті бақылау, және ол үлкен физикалық объектіні немесе физикалық тұрғыдан шашыраңқы қызметті бақылап, басқаруға арналған орталық кеңістік ретінде қызмет етеді. Орталық басқару бөлмелері 1920 жылдары зауыттарда жиі қолданыла бастады. Маңызды объектілерге арналған бақылау бөлмелері әдетте қатаң күзетіледі және жалған жұртшылыққа жабық болады. Көбінесе бірнеше электрондық дисплейлер мен басқару тақталары орналасқан, сондай-ақ кеңістіктегі барлық жерден көрінетін үлкен қабырғалық дисплей аймағы болуы мүмкін. Кейбір бақылау бөлмелері қауіпсіздік пен қызметкерлердің жауапкершілігін қамтамасыз ету үшін үздіксіз бейнебақылау және жазбаға түсіріледі. Көптеген бақылау бөлмелері "24/7/365" режимінде жұмыс істейді және үнемі қадағалауды қамтамасыз ету үшін кез келген уақытта бірнеше адам кезекшілікте болуы мүмкін (мысалы, "екі адам қағидасын" қолдану арқылы). Басқа арнайы мақсаттағы бақылау бөлмелері белгілі бір жобалар үшін уақытша құрылып, жоба аяқталғаннан кейін жабылуы немесе таратылуы мүмкін (мысалы, мұхитты зерттеу миссиясы).
Арнайы қауіптер мен оларды азайту
Басқару бөлмелері әдетте мазмұнын және ішіндегі адамдарды қорғау, сондай-ақ төтенше жағдайларда үздіріліссіз жұмыс істеуді қамтамасыз ету үшін күрделі өрт сөндіру және қауіпсіздік жүйелерімен жабдықталған. Қауіпті орталарда олар объектіде тұтқындалған персонал үшін паналау орны ретінде де қызмет ете алады. Бөлмелер әдетте жабдықтармен тығырықталған, оларды жаңарту мүмкіндігін беру үшін көп функциялы тіреуге орнатылған. Жабдықтардың жиі орналасуы арнайы электрлік үзіліссіз қуат көзі (UPS) және кондиционерді талап етеді. Басқару жабдықтары айналасындағы объектілерді басқаруға арналғандықтан, мұндай өртке төзімді сервистік бөлмелерге кабельдерді өткізу үшін көптеген тесіктер қажет. Жабдықтың үнемі жаңартылуына байланысты, бұл тесіктер жиі өзгеріп отырады, сондықтан техникалық қызмет көрсету бағдарламаларында нормативтік талаптарға сәйкестікті қамтамасыз ету үшін өртке қарсы тоқтауларды мұқият басқаруды қамту қажет. Басқару бөлмесінің шкафтарындағы сезімтал жабдықтарды ескере отырып, басқару бөлмесінің ішіне жылудың таралуын болдырмау үшін жеткілікті мөлшерде және қалыңдықтағы "T" класты өртке қарсы тоқтауларды пайдалану ұсынылады. Сонымен қатар, басқару бөлмелерін оң қысыммен желдету арқылы түтін немесе улы газдардың енуін болдырмау әдеттегідей. Газ тәрізді өрт сөндіру жүйелері қолданылса, өртті толық сөндіруге көз жеткізу үшін оларды қорғалатын кеңістікте ең аз уақыт бойы сақтау қажет. Сондықтан мұндай кеңістіктердегі тесіктерді газдың шығуына жол бермеу үшін барынша азайту керек. Ядролық электр станциясы немесе мұнай-химия зауыты сияқты жоғары тәуекелді объектілерде мобильді басқару бөлмесі ерекше маңызға ие. Ол күтілетін қауіпсіздік бақылауын қамтамасыз ету үшін өмірді сақтауды қамтамасыз ете алады.
Дизайн
Бақылау бөлмесінің дизайнында эргономикалық және эстетикалық ерекшеліктер қарастырылған, оның ішінде тиімді трафик ағыны, акустика, жарықтандыру, қызметкерлердің денсаулығы мен қауіпсіздігі. Эргономикалық талаптар операторлардың бақылау бөлмесіне оңай кіру-шығуын, оның ішінде еркін қозғалуын және төтенше жағдайларда бір-бірімен кедергісіз байланыс жасауын қамтамасыз ететіндей етіп, адамдар мен жабдықтардың орналасуын анықтайды; сонымен қатар шу мен басқа да бөгеттерді ең төмен деңгейде ұстауға мүмкіндік береді.
Танымал мәдениетте
Бақылау бөлмесіндегі дағдарыстық жағдайларға арналған көріністер триллерлік романдар мен әрекет фильмдерінде жиі кездеседі. Сонымен қатар, бірнеше деректі фильмдерде нақты бақылау бөлмесінің жағдайларындағы көріністер түсірілген. Fail Safe – 1964 жылы Сидни Люметтің режиссерлігімен Юджин Бурдик пен Харви Уилердің 1962 жылғы осы аттас романы негізінде түсірілген суық соғыс триллері. Бұл фильмде суық соғыс кезеңіндегі ядролық дағдарыстың ойдан шығарылған оқиғасы бейнеленген. The Prisoner – 1967 жылғы британдық телесериал (17 бөлім), онда британдық бұрынғы құпия агенттің құпия жағалаудағы курорттағы ауылда ұрланып, тұтқынға алынуы және оның тұтқындаушыларының жұмысынан кенеттен неге кеткенін анықтау әрекеті көрсетіледі. The Taking of Pelham One Two Three – Джозеф Саржент режиссерлік еткен, Эдгар Дж. Шерик продюсерлік еткен, Уолтер Маттау, Роберт Шоу, Мартин Балсам және Гектор Элизондо ойнаған 1974 жылғы американдық триллер. Питер Стоун сценарийді Мортон Фридгудтың (Джон Годи псевдонімімен) 1973 жылғы осы аттас романынан бейімдеді. Фильмде қылмыскерлер тобы Нью-Йорк метросының жолаушыларын кепілге алып, сыйақы талап етеді. The China Syndrome – 1979 жылғы американдық триллер, онда тележурналист пен оның операторы ядролық электр стансасындағы қауіпсіздік шараларын жасыруды анықтайды. Басты рөлдерде Джейн Фонда, Джек Леммон және Майкл Дуглас ойнайды, ал Дуглас сонымен қатар фильмнің продюсері болып табылады. GoldenEye – 1995 жылғы шпиондық фильм, Джеймс Бонд франшизасының 17-ші фильмі, онда жасалма спутниктік қаруды басқару үшін пайдаланылатын екі бақылау бөлмесі көрсетілген. Соңғысы Nintendo 64 ойын консоліндегі осы аттас видео ойында ойналатын деңгей ретінде де пайда болды. Minority Report – 2002 жылғы американдық нео-нуар ғылыми-фантастикалық триллері, режиссері Стивен Спилберг, Филип К. Диктің осы аттас әңгімесіне негізделген. Оқиға негізінен 2054 жылғы Вашингтон қаласында және Солтүстік Вирджинияда өтеді, онда "Прекриминал" атты арнайы полиция бөлімі үш "преког" деп аталатын экстрасенс ұсынған алдын ала білу негізінде қылмыскерлерді ұстайды. Control Room – 2004 жылғы Аль-Жазира телеарнасы және оның АҚШ Орталық командасымен (CENTCOM) және 2003 жылғы Иракқа басып кіруді қамтыған басқа да жаңалықтар ұйымдарымен қарым-қатынасы туралы деректі фильм.